Tại hội nghị Chủ tịch UBND TP Hà Nội đối thoại với nông dân năm 2026, ngày 14/10, nông dân Phùng Đắc Kiêu - đại diện HTX sản xuất tinh bột nghệ và tinh dầu Bà Bé, xã Gia Lâm, nêu những khó khăn trong ứng dụng công nghệ số, dù chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc đang góp phần minh bạch quy trình sản xuất, nâng cao niềm tin của người tiêu dùng.

Theo đại diện hợp tác xã, nhiều hội viên lớn tuổi chưa quen sử dụng điện thoại thông minh, phần mềm quản lý và các nền tảng số. Trong khi đó, chi phí đầu tư thiết bị, phần mềm, mã QR cũng là gánh nặng với các cơ sở sản xuất nhỏ.

Từ thực tế này, nông dân đề nghị Thành phố có chương trình hướng dẫn trực tiếp, dễ thực hiện, hỗ trợ thiết bị và phần mềm phù hợp; đồng thời kết nối nhật ký điện tử, dữ liệu vùng sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng và mã QR trên một hệ thống thuận tiện, hạn chế tình trạng phải kê khai nhiều lần.

Hỗ trợ miễn phí nền tảng số, hướng dẫn theo cách “cầm tay chỉ việc”

Giải đáp kiến nghị, ông Cù Ngọc Trang, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, cho biết trong chiến dịch 100 ngày chuyển đổi số, sở đã phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các đơn vị liên quan kết nối 12 doanh nghiệp, tập đoàn công nghệ, viễn thông lớn để triển khai các nền tảng số tới 126 xã, phường.

Theo ông Trang, các nền tảng, phần mềm này được hỗ trợ miễn phí cho hợp tác xã và nông dân đến hết ngày 31/12/2026. Thành phố đang giao các xã, phường tổ chức triển khai, hướng dẫn người dân tiếp cận và khai thác các ứng dụng phù hợp với nhu cầu thực tế.

Một cơ chế hỗ trợ khác là Nghị quyết số 59 của HĐND TP Hà Nội về chính sách hỗ trợ chuyển đổi số. Theo lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, chính sách cho phép hỗ trợ tối đa 70% chi phí thông qua “voucher” điện tử dành cho hợp tác xã và hộ kinh doanh sử dụng các nền tảng, sản phẩm, dịch vụ chuyển đổi số.

Thành phố đã xây dựng quy trình triển khai và dự kiến công khai cổng thông tin tiếp nhận đăng ký hỗ trợ vào ngày 15/10/2026. Sở Khoa học và Công nghệ đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường, Hội Nông dân cùng UBND các xã, phường rà soát, hướng dẫn các hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ và vừa trong lĩnh vực nông nghiệp có nhu cầu đăng ký.

“Với hợp tác xã quy mô nhỏ, chúng tôi xác định phải bắt đầu từ những việc cần thiết nhất: ghi chép sản xuất, quản lý lô hàng, truy xuất nguồn gốc và giới thiệu, bán sản phẩm. Giải pháp phải phù hợp với điều kiện sản xuất và khả năng sử dụng của bà con”, ông Trang cho hay.

Đối với HTX sản xuất tinh bột nghệ và tinh dầu Bà Bé, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội cho biết, sau hội nghị, Sở sẽ cử đầu mối chuyên môn phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND xã Gia Lâm và Hội Nông dân để thành lập tổ công tác khảo sát trực tiếp ngay trong tuần, nếu hợp tác xã có nhu cầu.

Việc khảo sát nhằm xác định những khâu cần ứng dụng công nghệ, điểm nghẽn trong sản xuất và giải pháp phù hợp, thay vì triển khai chuyển đổi số theo cách dàn trải, thiếu sát thực tế.

Cách đào tạo sẽ theo hướng thực hành ngay trên sản phẩm thực tế “cầm tay chỉ việc”. Người dân được hướng dẫn ghi nhật ký sản xuất, lập hồ sơ từng lô tinh bột nghệ hoặc tinh dầu, tạo mã truy xuất và kiểm tra thông tin. Sau tập huấn, cần có đầu mối tiếp tục hỗ trợ khi phát sinh vướng mắc.

Đối với thành viên lớn tuổi, phần mềm cần dễ đọc, ít thao tác, có mẫu điền sẵn. Hợp tác xã có thể bố trí người phụ trách dữ liệu, phối hợp với Tổ chuyển đổi số cộng đồng hỗ trợ các thành viên. Thông tin ghi nhận phải phản ánh đúng thực tế và được người sản xuất xác nhận.

Về kinh phí, ông Cù Ngọc Trang cho biết TP đã có chính sách hỗ trợ chuyển đổi số theo Nghị quyết số 59/2026/NQ-HĐND, trong đó có phiếu hỗ trợ sử dụng sản phẩm, dịch vụ số cho hợp tác xã, hộ kinh doanh và nội dung hỗ trợ thiết bị, dịch vụ số cho người dân, hộ gia đình.

Sở sẽ hướng dẫn cụ thể về đối tượng, điều kiện, danh mục và quy trình để người dân tiếp cận khi triển khai. Đồng thời, cơ quan này rà soát các sản phẩm, dịch vụ do doanh nghiệp công nghệ đồng hành cung cấp miễn phí, lựa chọn giải pháp phù hợp, công khai thời gian miễn phí, chi phí duy trì và khả năng chuyển dữ liệu sang phần mềm khác.

Hướng tới cơ sở dữ liệu truy xuất nguồn gốc thống nhất

Về kết nối nhật ký điện tử, dữ liệu vùng sản xuất, hồ sơ chất lượng và truy xuất nguồn gốc, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội Cù Ngọc Trang cho biết, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã triển khai nền tảng truy xuất nguồn gốc nông nghiệp từ năm 2018.

Đáng chú ý, tháng 7/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường ra mắt nền tảng truy xuất nguồn gốc điện tử nông sản, thực phẩm trên phạm vi cả nước. Ông Trang đề nghị các sở liên quan phối hợp đăng ký với bộ để triển khai thí điểm tại Hà Nội, từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu về vùng trồng, định danh hợp tác xã, hạn chế tình trạng dữ liệu phân tán trên nhiều hệ thống.

Theo Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, đại diện HTX kiến nghị giảm nhập liệu nhiều lần là xác đáng. Nếu mỗi nền tảng yêu cầu tài khoản, hồ sơ và cách nhập liệu riêng, chuyển đổi số sẽ làm tăng gánh nặng thay vì giảm công việc cho nông dân.

Giải pháp là cập nhật dữ liệu tại nguồn, sau đó tái sử dụng cho nhiều mục đích. Thành phố sẽ phối hợp chuẩn hóa thông tin về hợp tác xã, vùng nguyên liệu, sản phẩm và lô hàng; từng bước kết nối nhật ký sản xuất với hồ sơ kiểm nghiệm, chứng nhận và mã QR truy xuất nguồn gốc.

Chẳng hạn, với một lô tinh bột nghệ của HTX Bà Bé, thông tin về nguồn nguyên liệu, ngày tiếp nhận, quá trình chế biến, ngày đóng gói và kết quả kiểm nghiệm sẽ được liên kết trong hồ sơ lô hàng. Người mua có thể quét mã QR để xem thông tin được phép công khai, trong khi cơ quan quản lý khai thác dữ liệu theo thẩm quyền.

Các thông tin đã có như tên hợp tác xã, vùng sản xuất và giấy tờ còn hiệu lực cần được sử dụng lại, người dân chỉ cập nhật nội dung mới hoặc có thay đổi. Đáng lưu ý, mã QR chỉ là công cụ truy xuất, không thay thế kiểm nghiệm hay chứng nhận chất lượng; hiệu quả phụ thuộc vào độ chính xác và khả năng cập nhật dữ liệu.

Sở Khoa học và Công nghệ sẽ phối hợp với ngành nông nghiệp, địa phương và Hội Nông dân hỗ trợ triển khai, theo dõi quá trình sử dụng và đánh giá kết quả thực tế.

“Kết quả cần đo bằng những việc cụ thể: thành viên sử dụng được phần mềm; lô hàng có hồ sơ truy xuất đầy đủ; giảm số lần nhập lại thông tin; giảm thời gian ghi chép và quản lý”, ông Cù Ngọc Trang nhấn mạnh và cho rằng từ kết quả tại HTX Bà Bé, thành phố sẽ lựa chọn phương án phù hợp để nhân rộng, hướng tới mục tiêu giúp nông dân sử dụng thành thạo nền tảng số, duy trì lâu dài và nhận thấy hiệu quả trong sản xuất, kinh doanh.

Về vấn đề này, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Bùi Duy Cường cho biết, truy xuất nguồn gốc sẽ được triển khai theo hướng tất cả sản phẩm đều có thông tin nguồn gốc rõ ràng, cụ thể và có thể kiểm soát được. Đây cũng là định hướng của Trung ương, đang được các bộ, ngành và địa phương từng bước triển khai trong thời gian tới.

Phát biểu kết luận tại hội nghị, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng cho rằng, nông dân đã quan tâm nhiều hơn đến tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc, ứng dụng công nghệ, phát triển sản phẩm OCOP. Nhưng khó khăn hiện nay là chi phí đầu tư, khả năng tiếp cận công nghệ, thiếu thông tin thị trường và liên kết tiêu thụ chưa ổn định.

Chủ tịch UBND TP Hà Nội yêu cầu Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp với các sở, ngành liên quan xây dựng các giải pháp hỗ trợ chuyển đổi số thiết thực, phù hợp với quy mô sản xuất của nông dân và hợp tác xã. “Cần đơn giản hóa quy trình, tăng cường hướng dẫn trực tiếp tại cơ sở, từng bước kết nối, chia sẻ dữ liệu sản xuất và truy xuất nguồn gốc, tránh gây thêm thủ tục cho người dân”, ông Thắng gợi mở.