Biến ruộng lúa chỉ cấy được một vụ thành homestay đẹp như mơ

Nếu không được ông Mai Thế Dân, Chủ tịch Hội Nông dân phường Hoa Lư giới thiệu, chúng tôi không thể hình dung homestay Hang Múa Green Garden của anh Phạm Văn Sơn từng là một khu ruộng chỉ cấy được một vụ lúa trong năm, vụ còn lại nước ngập, gia đình anh dùng để nuôi cá, chăn vịt. Nhưng hôm nay, cánh đồng hoang vu, cỏ lau từng mọc cao lút đầu người đã biến thành 9 căn bulgalow nhỏ xinh, được bao quanh bởi những loại hoa và cây ăn trái quen thuộc cùng hệ thống bể bơi, phòng ăn,...

Nơi trước đây anh Sơn từng cấy lúa, chăn vịt đã được cải tạo thành cái hồ rộng mênh mông, hoa súng đang vào mùa nở tím ngắt từng đám trên mặt nước; phía trước mặt homestay là những dãy núi đá vôi sừng sững, được kiến tạo qua hàng triệu năm, nay đã trở thành di sản thiên nhiên thế giới, cũng là nguồn tài nguyên vô tận, giúp những nông dân như anh Sơn thực sự đổi đời nhờ mô hình du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm.

Cho đến bây giờ, khi Khê Hạ đã trở thành một địa chỉ "nên đến" trên bản đồ du lịch tỉnh Ninh Bình với rất nhiều homestay, khu lưu trú có dấu ấn riêng, anh Sơn vẫn không quên được ký ức của những ngày đầu khi gia đình anh mới dồn điền đổi thửa về đây sản xuất từ khoảng năm 1999.

"Trong ký ức của tôi, vùng này ngày xưa hoang sơ lắm, âm u, rậm rạp, cỏ lau mọc cao quá đầu người, xung quanh chỉ có núi non thâm u, con đường vào làng nhỏ xíu nên chỉ có một hai nhà ở. Sau này dân cư vào thêm, mỗi người đắp một chút mới thành đường như bây giờ", anh Sơn nói.

"Tưởng như thời của vua Đinh Bộ Lĩnh phất bông lau làm cờ anh nhỉ?, tôi nói vui, anh Sơn cười: "Cỏ lau mọc cao đến nỗi người không nhìn thấy nhau, chúng tôi cứ thế cải tạo, đắp đổi, biến thành ruộng vườn, xóm ấp đông vui".

Để đắp đổi cho cuộc sống gia đình, ngoài thời gian nông vụ, anh Sơn phải làm thêm nghề cơ khí. "Thời ấy làm nông vất vả lắm vì đây là vùng chiêm trũng, một năm chỉ làm được một vụ chiêm vào tháng năm, đến tháng Mười là lụt, không cấy được. Nhà tôi có 2 mẫu ruộng, một năm thu được vài tấn lúa, tạm đủ gạo ăn quanh năm, còn lại phải đi làm nghề khác để kiếm sống. Tôi làm thợ hàn cơ khí là chính, chuyên đi lắp dựng nhà cho người dân quanh vùng", anh Sơn nhớ lại.

Và rồi cơ hội đã đến khi tỉnh Ninh Bình có nhiều chính sách khuyến khích các mô hình du lịch sinh thái dựa trên "mỏ vàng" di sản thiên nhiên thế giới đã được công nhận. Nhìn thấy nhiều gia đình có cuộc sống khấm khá hơn nhờ làm du lịch, năm 2023, anh Sơn bắt đầu cải tạo mảnh đất của gia đình thành homestay, chính thức đi vào vận hành từ 30/4/2024.

Nói rồi, anh Sơn dẫn chúng tôi đi dạo trên con đường nhỏ lát đá, hai bên là hoa lá xanh tươi dẫn vào từng căn bulgalow xinh xắn, thơ mộng. Vừa đi anh vừa giới thiệu: "Chỗ này trước đây là ruộng cấy lúa, mỗi năm chỉ được một vụ; tôi cải tạo lại một chút biến thành hồ nước; còn chỗ mấy căn bulgalow này vốn là chuồng nuôi lợn, nuôi gà; về cơ bản chúng tôi không tác động, không làm thay đổi nhiều đến hiện trạng tự nhiên của khu vực, chỉ cải tạo một chút tạo cảnh quan, điểm nhấn cho du khách check in sao cho hài hòa với khung cảnh núi non ở đây".

Khi tôi hỏi quá trình biến vùng đất hoang sơ thành homestay xinh đẹp như hiện nay, anh Sơn bảo: "Rất vất vả, vì chúng tôi phải giữ nguyên hiện trạng, không được chở vật liệu từ nơi khác đến san lấp. Tôi chỉ có thể lấy đất từ ruộng đắp lên thành bờ, thành nền nhà, xây dựng phòng nghỉ cho khách".

Đưa khách về cùng đón Tết Việt

Chỉ cách Hang Múa, một điểm đến nổi tiếng của Ninh Bình khoảng 1km, cách di sản thiên nhiên thế giới Tràng An khoảng 2km, homestay của anh Sơn cũng như các gia đình ở Khê Hạ đã nhanh chóng thu hút khi đến với Ninh Bình.

Không còn tất tả từ sáng sớm ra đồng trồng lúa, chăm cá, bây giờ một ngày của anh Sơn bắt đầu bằng việc thảnh thơi pha ấm trà, chuẩn bị các nguyên liệu phục vụ bữa ăn sáng cho các khách lưu trú tại homestay.

Từ một nông dân chỉ biết tất bật với ruộng vườn, với nghề hàn, từ khi chuyển hướng làm du lịch, anh Sơn học cách lập fanpage quảng bá trên Facebook, TikTok, đăng ký trên Booking để tiện cho khách nước ngoài. Anh còn học một chút tiếng Anh để đảm bảo giao tiếp cơ bản.

Nhớ lại ngày homestay Hang Múa Green Garden đón những vị khách đầu tiên, anh Sơn vẫn không khỏi bồi hồi. "Cảm giác lúc đó vừa mệt vừa vui. Mệt vì mình chưa quen với công việc dịch vụ, nhưng vui vì khách đều có những trải nghiệm tốt", anh Sơn nhớ lại.

Quá trình từ một nông dân chỉ quen trồng lúa, chăn nuôi sang ông chủ homestay cũng giúp anh Sơn có thêm nhiều trải nghiệm thú vị:"Tôi thấy phục vụ khách Việt có phần khó hơn vì họ cần sự chu đáo, tỉ mỉ; trong khi khách nước ngoài rất coi trọng không gian riêng tư".

Trong quá trình chuyển hướng làm du lịch, anh Sơn nhớ nhất đợt Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026. "Có một gia đình người nước ngoài đã đến Ninh Bình vào dịp này và lưu trú ở nhà tôi. Suốt nửa tháng, họ được trải nghiệm một không khí Tết Nguyên đán thực thụ, họ cùng gia đình tôi gói và nấu bánh chưng, đón giao thừa và đi chúc Tết quanh xóm. Sau đó, họ nói rằng, đó là một trải nghiệm tuyệt vời và hẹn sẽ trở lại Ninh Bình trong dịp gần nhất", anh Sơn nhớ lại.

Nhưng bước ngoặt lớn nhất đối với gia đình anh Sơn khi chuyển sang làm du lịch sinh thái chính là mức thu nhập đã tăng gấp nhiều lần. Anh Sơn tiết lộ, vào tháng cao điểm, doanh thu của Hang Múa Green Garden có thể đạt 200 triệu đồng, còn bình quân có thể đạt 150 - 180 triệu đồng/tháng.

Lập tổ hội nghề nghiệp, cùng nông dân Ninh Bình phát triển du lịch

Một bước ngoặt đến với những nông dân làm du lịch như anh Phạm Văn Sơn khi sáng 17/4/2026, Ban Thường vụ Hội Nông dân phường Hoa Lư ra mắt mô hình Tổ hội nghề nghiệp “Phát triển du lịch cộng đồng” tại tổ dân phố Khê Hạ với mục tiêu khai thác tối đa lợi thế về cảnh quan và giá trị văn hóa đặc trưng tại tổ dân phố Khê Hạ để xây dựng các sản phẩm du lịch thân thiện.

Mô hình tập trung vào việc hỗ trợ hội viên nông dân chuyển đổi từ sản xuất thuần túy sang kinh doanh dịch vụ, trọng tâm là các loại hình homestay, trải nghiệm nông nghiệp và ẩm thực địa phương; chú trọng công tác đào tạo kỹ năng giao tiếp, ứng dụng công nghệ số trong quảng bá và đảm bảo môi trường du lịch văn minh, bền vững.

Ông Mai Thế Dân, Chủ tịch Hội Nông dân phường Hoa Lư nhấn mạnh: "Việc ra mắt mô hình là bước khởi đầu quan trọng để xây dựng một tổ hội mẫu, kỳ vọng nơi đây sẽ trở thành điểm tham quan, học tập kinh nghiệm cho nhiều địa phương trong và ngoài tỉnh".

Ông Dân mong muốn tổ hội nghề nghiệp sẽ phát huy tinh thần đoàn kết, xây dựng hình ảnh đón tiếp chuyên nghiệp để phát triển du lịch cộng đồng thành mũi nhọn kinh tế bền vững.

Chia sẻ về việc được tham gia Tổ hội nghề nghiệp “Phát triển du lịch cộng đồng”, anh Sơn cho biết, các thành viên trong tổ hội trở nên gắn kết hơn. "Chúng tôi không cạnh tranh theo kiểu dìm hàng hay tranh giành khách mà luôn hỗ trợ nhau. Ví dụ, nếu nhà tôi hết phòng thì tôi giới thiệu sang nhà khác và ngược lại. Chúng tôi giữ tinh thần "tối lửa tắt đèn có nhau". Khách của homestay này có thể sang homestay khác check in, uống cà phê,... Chúng tôi muốn tạo ra một môi trường thân thiện để khách cảm thấy thoải mái nhất", anh Sơn nói.

Khi được hỏi: "Động lực nào khiến anh thay đổi tư duy từ một nông dân trồng lúa, làm cơ khí sang làm du lịch nông nghiệp?", anh Sơn cười và bảo: "Động lực chính là khát khao làm giàu của người nông dân vì sự phát triển chung của địa phương. Hiện nay, hầu như nhà nào ở Khê Hạ cũng làm du lịch, đời sống khấm khá hẳn lên".