TPHM hướng tới nền nông nghiệp đô thị công nghệ cao. Ảnh: QD

UBND TPHCM vừa có báo cáo gửi Thường trực Thành ủy “Về phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn trên địa bàn thành phố”.

Nông nghiệp, nông dân hướng đến mô hình đô thị hiện đại

Theo UBND TPHCM, ngành nông nghiệp duy trì tăng trưởng ổn định khoảng 2-3% mỗi năm, cơ cấu chuyển dịch theo hướng giảm sản phẩm hiệu quả thấp, tăng các sản phẩm giá trị cao như rau, hoa, cây kiểng, chăn nuôi tập trung và thủy sản. Giá trị sản xuất đạt khoảng 619 triệu đồng/ha; nông nghiệp công nghệ cao chiếm khoảng 45%.

Thành phố đánh giá nền nông nghiệp phát triển khá toàn diện, bước đầu chuyển dịch theo hướng hiện đại hóa, hình thành một số mô hình ứng dụng khoa học công nghệ cao và liên kết sản xuất có khả năng nhân rộng.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi sang nông nghiệp đô thị và dịch vụ hiện đại vẫn đối mặt nhiều khó khăn khi tốc độ đô thị hóa nhanh làm thu hẹp và phân mảnh đất nông nghiệp; môi trường đất, nước suy giảm; hiệu quả sử dụng đất thấp dẫn đến tình trạng một bộ phận nông dân bỏ đất hoang hóa.

Thành phố cũng nhìn nhận tăng trưởng nông nghiệp có xu hướng chậm lại, hiệu quả và sức cạnh tranh chưa cao; khâu chế biến và an toàn thực phẩm chưa được coi trọng đúng mức. Việc tổ chức sản xuất, liên kết sản xuất sau hợp nhất còn lúng túng, trong khi nghiên cứu, chuyển giao khoa học công nghệ chưa tạo được đột phá.

Định hướng đến năm 2030, TPHCM sẽ rà soát, điều chỉnh quy hoạch và chiến lược phát triển nông nghiệp phù hợp yêu cầu tái cấu trúc ngành; triển khai Chương trình phát triển nông nghiệp đô thị giai đoạn 2026-2030.

Trọng tâm là hoàn chỉnh cơ cấu sản xuất gắn lợi thế cạnh tranh và yêu cầu thị trường; xây dựng vùng sản xuất hàng hóa tập trung quy mô lớn; tổ chức dịch vụ hỗ trợ đồng bộ và phát triển chuỗi giá trị ngành hàng.

Thành phố cũng định hướng thúc đẩy các mô hình nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp xanh, hữu cơ, tuần hoàn, thông minh, công nghệ cao; phát triển nông nghiệp kết hợp công nghiệp chế biến, tái chế phụ phẩm và dịch vụ như du lịch trải nghiệm, đào tạo, chuyển giao công nghệ.

Cũng theo UBND TPHCM, hiện khu vực nông thôn có gần 3,2 triệu người, chiếm khoảng 23% dân số; trong đó có 145.800 hội viên nông dân. Thu nhập bình quân khu vực nông thôn đạt trên 80 triệu đồng/người/năm, tỷ lệ hộ nghèo dưới 0,1%.

Người dân nông thôn được đánh giá đã chủ động chuyển đổi mô hình sản xuất theo hướng nông nghiệp đô thị, tăng cường ứng dụng khoa học kỹ thuật nhằm tạo ra sản phẩm sạch, chất lượng cao.

Song song đó, khu vực này vẫn đối mặt với khoảng cách thu nhập giữa nông thôn và đô thị ngày càng lớn; lao động nông nghiệp già hóa, thiếu lao động trẻ và chất lượng cao; một bộ phận nông dân chưa được chuẩn bị đầy đủ để đảm nhận vai trò chủ thể.

TPHCM xác định nhiệm vụ đến năm 2030 là nâng cao nhận thức chính trị, hiểu biết pháp luật, hỗ trợ nông dân trở thành nông dân số; tăng chất lượng đào tạo nghề; phát triển các tổ chức đại diện như hợp tác xã kiểu mới, hội nghề nghiệp; đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận nguồn lực và thành quả phát triển.

Xây dựng nông thôn mới gắn hạ tầng, kinh tế đa ngành

Về xây dựng nông thôn mới, theo UBND TPHCM, sau hơn 15 năm triển khai, số tiêu chí tăng bình quân đạt 11 tiêu chí/xã; 100% xã được công nhận đạt chuẩn theo bộ tiêu chí cũ.

Hạ tầng thiết yếu được nâng cấp, diện mạo nông thôn thay đổi, an ninh trật tự ổn định, đời sống người dân được cải thiện. Cơ chế phân cấp, trao quyền cho cơ sở cũng tạo động lực huy động nguồn lực xã hội khi bình quân ngân sách hỗ trợ 1 đồng đã huy động được 5 đồng từ xã hội.

Tuy vậy, quá trình đô thị hóa nhanh đang tạo áp lực lớn về dân số, đất đai và hạ tầng. Một số địa phương còn tập trung nhiều vào xây dựng hạ tầng mà chưa quan tâm đúng mức đến phát triển sản xuất và môi trường nông thôn.

Nguồn lực ngân sách dành cho xây dựng nông thôn mới còn thấp, chưa tương xứng mục tiêu; thiếu cơ chế lồng ghép chương trình, dự án khiến hiệu quả chưa cao.

Giai đoạn đến năm 2030, TPHCM đặt mục tiêu hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới với 100% số xã và 1 đặc khu đạt chuẩn theo bộ tiêu chí giai đoạn 2026-2030; khoảng 50% số xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại.

Để thực hiện, thành phố sẽ tập trung đầu tư đồng bộ hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn, nhất là giao thông, thủy lợi, trường học, y tế, nước sạch, hạ tầng số và thiết chế văn hóa.

Cùng với đó là phát triển kinh tế nông thôn đa ngành, gắn nông nghiệp với công nghiệp chế biến, thương mại, dịch vụ, du lịch nông thôn và Chương trình OCOP; tăng cường bảo vệ môi trường, nâng cao tỷ lệ thu gom chất thải và đẩy mạnh chuyển đổi số trong xây dựng nông thôn mới.