Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc báo cáo tại hội nghị. Ảnh: Quang Vinh

Tại Hội nghị toàn quốc sơ kết một năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền ba cấp, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc cho biết giai đoạn hiện nay không còn dừng ở việc sắp xếp tổ chức bộ máy, mà phải chuyển mạnh sang mục tiêu vận hành hiệu quả, thông suốt và tạo động lực phát triển mới.

Chuyển đổi phương thức quản lý dựa trên địa giới hành chính và quan hệ cấp bậc sang mô hình quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu

Theo ông, yêu cầu đặt ra là tiếp tục đồng bộ hóa thể chế, chức năng, nhiệm vụ và mối quan hệ công tác giữa các cấp, bảo đảm bộ máy tinh gọn, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, hướng mạnh về cơ sở để phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn.

Định hướng chung là phân định rõ vai trò của từng cấp chính quyền. Trung ương tập trung kiến tạo thể chế, xây dựng nền tảng số và thực hiện giám sát; cấp tỉnh giữ vai trò điều hành, điều phối nguồn lực và liên kết vùng; cấp xã trực tiếp thực thi nhiệm vụ quản trị, cung cấp dịch vụ công và thúc đẩy phát triển tại cơ sở.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Trung ương xác định nhiệm vụ trọng tâm trước hết là tiếp tục hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với chuyển đổi số. Đảng đổi mới phương thức lãnh đạo theo hướng tập trung vào hoạch định chiến lược, thiết kế thể chế và kiểm soát quyền lực. Quốc hội và HĐND các cấp tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, bảo đảm không chồng chéo, không khoảng trống pháp lý, đồng thời nâng cao hiệu quả giám sát.

Chính phủ được yêu cầu đẩy mạnh cải cách hành chính, chuẩn hóa và số hóa quy trình giải quyết thủ tục, cắt giảm khâu trung gian không cần thiết. Các nhiệm vụ đã phân cấp cho cấp xã sẽ tiếp tục được rà soát, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn và định mức để địa phương có đủ căn cứ pháp lý, nguồn lực và thẩm quyền thực hiện.

Một nội dung đáng chú ý là chuyển đổi từ phương thức quản lý chủ yếu dựa trên địa giới hành chính và quan hệ cấp bậc sang mô hình quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu, hiệu quả và kết quả thực hiện nhiệm vụ.

Đối với Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội, yêu cầu đặt ra là tiếp tục củng cố vai trò cầu nối giữa Đảng, chính quyền với nhân dân; hoạt động theo hướng gần dân, sát dân, lắng nghe và phản ánh kịp thời tâm tư, nguyện vọng chính đáng của người dân.

Về sắp xếp tổ chức bộ máy, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc cho biết, Trung ương sẽ tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện mô hình tổ chức Đảng theo khung ba cấp từ Trung ương đến cơ sở; đề xuất định danh lại các tổ chức đảng cấp cơ sở, cho phép điều chỉnh phục vụ cơ cấu tổ chức bên ngoài, bên trong.

Đối với những nơi có tính đặc thù tình hình ở địa phương và các tỉnh, thành lập đảng bộ có đặc điểm riêng về ngành, lĩnh vực và cấp tỉnh gồm các tổ chức đảng trong doanh nghiệp có phạm vi tác động ở quy mô cấp tỉnh; bệnh viện, trường đại học, viện nghiên cứu của tỉnh, thành phố ở Trung ương đóng trên địa bàn.

Ở cấp xã mô hình tổ chức đảng của các tổ chức, cơ quan, đơn vị, đơn vị tự quản ở phạm vi cấp cơ sở được thiết kế gồm đảng bộ cơ sở là đảng bộ xã, phường và đặc khu; đảng bộ trực thuộc cơ sở gồm Đảng bộ quân sự xã, đảng bộ công an xã và một số đảng bộ có đặc điểm riêng; các phòng, ban, đơn vị trực thuộc tổ chức cơ quan, đơn vị cấp xã và các chi bộ thôn, tổ dân phố đối với các chi bộ đông đảng viên thành lập tổ đảng; rà soát chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của cơ quan Đảng, cơ quan tham mưu của Đảng khắc phục tình trạng giao thoa, chồng lấn, bảo đảm nguyên tắc một việc chỉ giao một cơ quan chủ trì chịu trách nhiệm xuyên suốt…

Đối với khối Quốc hội, HĐND, tiếp tục tinh gọn bộ máy, nâng cao chất lượng giám sát tối cao và giám sát chuyên đề. Trong khi đó, khối Chính phủ và UBND sẽ rà soát toàn diện chức năng, nhiệm vụ của các bộ, ngành theo hướng tách bạch quản lý nhà nước với cung ứng dịch vụ công, giảm chồng chéo giữa các lĩnh vực.

Các đơn vị sự nghiệp công lập tiếp tục được sắp xếp tinh gọn, đẩy mạnh tự chủ đối với những đơn vị đủ điều kiện. Nhà nước sẽ tăng cường xã hội hóa và chuyển giao một số dịch vụ công cho doanh nghiệp, tổ chức xã hội thực hiện, tập trung nguồn lực ngân sách cho các dịch vụ thiết yếu và các địa bàn khó khăn.

Kết thúc hoạt động của Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh khi 100% thủ tục hành chính được thực hiện trực tuyến toàn trình

Đáng chú ý, đối với cấp tỉnh, định hướng trước mắt là giữ ổn định 12 sở và cơ quan tương đương như hiện nay, bảo đảm thống nhất với cơ cấu tổ chức ở Trung ương. Một số sở đặc thù như Sở Du lịch, Sở Quy hoạch Kiến trúc, Sở An toàn thực phẩm có thể được sắp xếp, hợp nhất vào các cơ quan quản lý đa ngành, đa lĩnh vực theo điều kiện cụ thể; thành lập Sở Dân tộc và Tôn giáo ở những nơi có đủ điều kiện, trường hợp đặc biệt do cấp có thẩm quyền quyết định.

Một số định hướng mới cũng được đặt ra như kết thúc hoạt động của Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh khi 100% thủ tục hành chính được thực hiện trực tuyến toàn trình; nghiên cứu chuyển Văn phòng Đăng ký đất đai về thuộc UBND cấp xã để thực hiện việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngay tại cơ sở.

Ở cấp xã, bộ máy chuyên môn được định hướng tổ chức từ 4 đến 6 phòng, bảo đảm phù hợp với đặc điểm đô thị, nông thôn, đồng bằng hay miền núi. Các địa phương được trao quyền chủ động bố trí tổ chức phù hợp với điều kiện thực tiễn, đồng thời tiếp tục rà soát, chuẩn hóa các đơn vị hành chính chưa đạt tiêu chí nhằm hình thành các không gian phát triển mới, đa trung tâm và có khả năng liên kết vùng hiệu quả hơn.

Đối với khối Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương cho biết sẽ tiếp tục sắp xếp kiện toàn tổ chức bộ máy, thiết lập cơ chế điều hành tập trung, thống nhất, bảo đảm tính trực thuộc của các tổ chức chính trị - xã hội và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Bảo đảm các tổ chức chính trị - xã hội hoạt động theo Luật và Điều lệ của từng tổ chức phù hợp với điều lệ Đảng.

Cùng với đó, hoàn thành sắp xếp tinh gọn các cơ quan báo, tạp chí, đơn vị sự nghiệp trực thuộc của cấp Trung ương, cấp tỉnh theo kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị Ban Bí thư; đồng thời tập trung thực hiện đồng bộ các giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ cần đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn phát triển mới. Hoàn thiện vị trí việc làm, quản lý biên chế hiệu quả, tăng cường hạ tầng viễn thông, chuyển đổi số bằng dư liệu, xử lý hiệu quả tài sản công, trụ sở dôi dư, hồ sơ lưu trữ bảo đảm nguồn lực điều kiện làm việc. Xây dựng cơ chế kiểm soát quyền lực, đổi mới và nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát đồng bộ với phân cấp, phân quyền.