Dự án du lịch hơn 16.000 tỷ đồng mở ra cơ hội chuyển đổi nghề nghiệp, nâng cao thu nhập cho nông dân Quảng Trị

Dự án Quần thể du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và vui chơi giải trí núi U Bò – hồ Thác Chuối (địa phận huyện Bố Trạch, huyện Quảng Ninh của tỉnh Quảng Bình cũ) là một trong những dự án du lịch quy mô lớn được triển khai tại Quảng Trị, với tổng mức đầu tư dự kiến hơn 16.234 tỉ đồng, quy mô khoảng 167,48ha.

Không chỉ được kỳ vọng tạo thêm sản phẩm du lịch, thu hút du khách và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương, dự án còn mở ra những cơ hội mới cho người dân sinh sống trong khu vực và vùng phụ cận.

Đặc biệt, với lợi thế về cảnh quan thiên nhiên, hệ sinh thái rừng, nguồn nước, sản xuất nông nghiệp và bản sắc văn hóa cộng đồng, khu vực Thác Chuối - núi U Bò có nhiều điều kiện để phát triển các mô hình kinh tế gắn với du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và trải nghiệm nông nghiệp.

Tuy nhiên, cơ hội phát triển chỉ thực sự có ý nghĩa khi người dân địa phương được tham gia và hưởng lợi từ quá trình này.

Trao đổi về vấn đề trên, ông Trần Tiến Sỹ - Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Quảng Trị cho rằng, dự án du lịch núi U Bò – hồ Thác Chuối đang hình thành, mở ra cơ hội lớn để chuyển đổi sinh kế, nâng cao thu nhập và tạo hướng phát triển mới cho nông thôn Quảng Trị.

"Nhưng cơ hội ấy chỉ thực sự có ý nghĩa khi người dân địa phương được tham gia và hưởng lợi từ quá trình phát triển. Nếu không chuẩn bị tốt, nông dân có thể chỉ được hưởng lợi rất ít", ông Sỹ chia sẻ.

Theo Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Quảng Trị, cần nhìn nhận vấn đề trên hai phương diện: Người nông dân cần chủ động chuẩn bị những gì và Hội Nông dân phải làm gì để dẫn dắt, hỗ trợ hội viên tham gia vào quá trình phát triển du lịch.

Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Quảng Trị: Nông dân phải chuyển từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp gắn với du lịch

Theo ông Trần Tiến Sỹ, trước hết, người nông dân cần thay đổi tư duy, chuyển từ sản xuất nông nghiệp đơn thuần sang phát triển kinh tế nông nghiệp gắn với du lịch.

Điều này có nghĩa là người dân không chỉ trồng trọt, chăn nuôi để bán sản phẩm thô, mà cần biết tạo ra đặc sản, sản phẩm OCOP, sản phẩm mang câu chuyện văn hóa, kết hợp sản xuất nông nghiệp với hoạt động tham quan, trải nghiệm du lịch.

Cảnh quan, vườn cây, nông trại, văn hóa và ẩm thực địa phương cần được nhìn nhận như những tài sản có thể tạo ra giá trị kinh tế.

Những sản phẩm có thể hướng đến gồm rau sạch, trái cây đặc sản, nông sản hữu cơ, gà thả đồi, cá suối và các sản phẩm bản địa, mật ong, dược liệu, sản phẩm từ rừng được khai thác hợp pháp, các món ăn đặc sản và quà lưu niệm địa phương.

Tùy điều kiện, mỗi hộ có thể lựa chọn một hướng đi phù hợp như phát triển vườn cây ăn quả kết hợp tham quan. Xây dựng trang trại chăn nuôi sinh thái, vườn rau, vườn dược liệu. Phát triển homestay, farmstay quy mô hộ gia đình khi đáp ứng đủ điều kiện.

Người dân cũng có thể tạo ra những trải nghiệm gắn với đời sống, văn hóa và ẩm thực bản địa, qua đó hình thành sản phẩm du lịch có bản sắc riêng.

Tuy nhiên, để tham gia vào lĩnh vực du lịch, người dân cần được trang bị kiến thức, kỹ năng về giao tiếp, đón tiếp và phục vụ khách, chế biến món ăn, bảo đảm an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và quảng bá sản phẩm trên nền tảng số.

Đặc biệt, phát triển kinh tế phải đi đôi với giữ gìn bản sắc văn hóa và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Việc giữ rừng, bảo vệ nguồn nước, cảnh quan thác, suối, gìn giữ phong tục, tập quán và những nét văn hóa đặc sắc cần được đặt ra ngay từ đầu.

Một vấn đề khác được ông Trần Tiến Sỹ nhấn mạnh là liên kết sản xuất, kinh doanh. Người dân không nên phát triển tự phát, mỗi hộ làm một kiểu, mà cần hình thành tổ hợp tác, hợp tác xã dịch vụ du lịch cộng đồng, nhóm sản xuất nông sản và nhóm cung ứng thực phẩm cho các cơ sở du lịch.

Hội Nông dân phải kết nối doanh nghiệp, đưa nông dân vào chuỗi giá trị du lịch

Để những cơ hội từ dự án du lịch núi U Bò – hồ Thác Chuối thực sự đến với người dân, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Quảng Trị Trần Tiến Sỹ cho rằng, Hội Nông dân cần phát huy vai trò kết nối, vận động, hỗ trợ và bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của hội viên, nông dân.

Trước hết, Hội Nông dân cần phối hợp với chính quyền địa phương khảo sát, rà soát điều kiện sản xuất, sinh kế và tiềm năng của từng khu vực. Trong đó, cần nắm rõ diện tích đất sản xuất, đất vườn, đất rừng của người dân; các sản phẩm nông nghiệp, đặc sản địa phương; những hộ có điều kiện tham gia dịch vụ du lịch; nghề truyền thống, văn hóa bản địa có thể phát triển thành sản phẩm du lịch.

Cùng với đó là khảo sát nhu cầu đào tạo nghề, chuyển đổi sinh kế của người dân, từ đó xây dựng bản đồ các sản phẩm và dịch vụ mà nông dân có thể tham gia vào chuỗi du lịch Thác Chuối - núi U Bò.

Trên cơ sở khảo sát, Hội cần vận động xây dựng các mô hình nông dân làm du lịch như vườn nông nghiệp sinh thái kết hợp tham quan, trải nghiệm; mô hình homestay, cung cấp dịch vụ lưu trú, ẩm thực và trải nghiệm văn hóa bản địa theo quy hoạch, quy định pháp luật; trang trại cung ứng gà thả đồi, rau sạch, cá và sản phẩm chăn nuôi an toàn cho nhà hàng, khách sạn.

Các mô hình nông nghiệp dược liệu, mật ong, sản phẩm bản địa có nguồn gốc rõ ràng, truy xuất được nguồn gốc cũng cần được quan tâm phát triển.

Đặc biệt, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Quảng Trị cho rằng cần vận động các hộ liên kết thành những tổ chức kinh tế tập thể như hợp tác xã nông nghiệp sinh thái, tổ hợp tác cung ứng thực phẩm, hợp tác xã dịch vụ du lịch cộng đồng hoặc nhóm hộ sản xuất sản phẩm OCOP phục vụ du lịch.

Mục tiêu là đưa nông dân tham gia vào chuỗi giá trị, có hợp đồng, có thị trường và có năng lực thương lượng.

Song song với đó, cần đào tạo một lớp nông dân làm du lịch, trang bị những kiến thức thiết thực về du lịch cộng đồng, kỹ năng đón tiếp, phục vụ khách, chế biến ẩm thực địa phương, bán hàng, thương mại điện tử, ngoại ngữ giao tiếp cơ bản, quản lý tài chính hộ gia đình và kinh doanh dịch vụ.

Một trong những giải pháp quan trọng là kết nối người dân với doanh nghiệp đầu tư du lịch, đề xuất doanh nghiệp xây dựng chương trình liên kết với nông dân ngay từ đầu.

Theo ông Trần Tiến Sỹ, cần hướng đến việc doanh nghiệp ưu tiên mua nông sản tại địa phương, đặt hàng sản phẩm theo tiêu chuẩn, đào tạo và tuyển dụng lao động địa phương, hỗ trợ phát triển các dịch vụ vệ tinh do nông dân làm chủ.

Qua đó, hình thành cơ chế hợp tác lâu dài, minh bạch, giúp người dân có cơ hội tham gia vào hoạt động kinh tế do dự án tạo ra.

Về nguồn lực, Hội Nông dân cần phối hợp hướng dẫn hội viên tiếp cận Quỹ Hỗ trợ nông dân, tín dụng chính sách và các chương trình hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể, khởi nghiệp. Đồng thời, hỗ trợ xây dựng thương hiệu sản phẩm địa phương, mã QR truy xuất nguồn gốc, bán hàng trên nền tảng số và quảng bá sản phẩm gắn với điểm đến du lịch.

Nông dân thấy mình có lợi với sự phát triển của dự án, nông dân có nghề mới, thu nhập mới thì nông thôn mới bền vững

Bên cạnh các giải pháp phát triển kinh tế, ông Trần Tiến Sỹ đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu bảo vệ quyền lợi và sinh kế hợp pháp của người nông dân trong quá trình triển khai dự án.

Theo đó, Hội Nông dân cần quan tâm việc công khai thông tin quy hoạch, phương án sử dụng đất. Bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân khi thu hồi, chuyển đổi đất đai. Không để người dân mất sinh kế mà không có phương án thay thế.

Cùng với đó là bảo vệ quyền tiếp cận nguồn nước, môi trường và tài nguyên hợp pháp. Tạo cơ hội để các hộ dân được tham gia kinh doanh, cung ứng dịch vụ và hưởng lợi từ dự án.

Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Quảng Trị cho rằng, có 3 vấn đề cần đặc biệt quan tâm khi phát triển du lịch núi U Bò – hồ Thác Chuối.

Thứ nhất, không để nông dân đứng ngoài sự phát triển của dự án. Một dự án du lịch lớn có thể tạo ra giá trị kinh tế cao, nhưng giá trị đó cần lan tỏa đến cộng đồng dân cư. Người nông dân cần có cơ hội trở thành người cung ứng sản phẩm, người cung cấp dịch vụ, người lao động có kỹ năng và cả chủ thể kinh doanh.

Thứ hai, phải hình thành hệ sinh thái kinh tế nông dân xung quanh dự án, không chỉ có du lịch mà còn bao gồm nông nghiệp sạch, kinh tế rừng, dược liệu, ẩm thực, sản phẩm OCOP, dịch vụ trải nghiệm và kinh tế hộ. Du lịch cần trở thành động lực thúc đẩy các ngành kinh tế khác cùng phát triển.

Thứ ba, phát triển du lịch phải gắn với bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và bản sắc văn hóa. Thác Chuối, núi U Bò có giá trị không chỉ ở cảnh quan mà còn ở hệ sinh thái, rừng, nguồn nước và văn hóa cộng đồng. Vì vậy, cần đặt nguyên tắc bảo tồn thiên nhiên, sức chịu tải môi trường và sinh kế bền vững lên hàng đầu.

Để cụ thể hóa những định hướng này, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Quảng Trị đề xuất xây dựng Đề án "Nông dân Quảng Trị tham gia phát triển kinh tế du lịch sinh thái núi U Bò – hồ Thác Chuối". Trong đó, Hội Nông dân tỉnh này giữ vai trò đầu mối vận động, kết nối, hỗ trợ và giám sát lợi ích của nông dân.