Phát triển đô thị không thể tách rời sinh kế người dân

Phát biểu kết luận Hội nghị đối thoại giữa Chủ tịch UBND TP Hà Nội với nông dân Thủ đô năm 2026, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh yêu cầu giải quyết thực chất những khó khăn của nông dân, đặc biệt là vấn đề đất đai, việc làm, đầu ra nông sản và chuyển đổi mô hình sản xuất.

Theo ông, Hà Nội đang bước vào giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu rất cao về tăng trưởng kinh tế, phát triển kết cấu hạ tầng, tổ chức lại không gian đô thị và nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân.

Trong quá trình đó, nông nghiệp, nông dân và nông thôn Thủ đô cũng đứng trước những thay đổi rất lớn. Một bộ phận đất nông nghiệp sẽ chuyển sang phục vụ phát triển đô thị, công nghiệp, dịch vụ và các công trình hạ tầng. Cơ cấu lao động nông thôn tiếp tục chuyển dịch. Nhiều làng quê sẽ trở thành một phần của không gian đô thị.

“Đây là xu thế tất yếu, nhưng phải được quản lý, tổ chức thực hiện tốt, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu phát triển và quyền lợi chính đáng của người dân”, ông Vũ Đại Thắng nhấn mạnh.

Chủ tịch UBND TP Hà Nội nhấn mạnh, trong quy hoạch và phát triển Hà Nội thời gian tới, cần quan tâm đúng mức đến mô hình “làng trong phố, phố trong làng”.

“Chúng ta phát triển đô thị hiện đại nhưng không có nghĩa là xóa đi những giá trị của làng quê truyền thống. Những làng cổ, làng nghề, không gian văn hóa cộng đồng, cảnh quan sinh thái và các giá trị truyền thống cần được bảo tồn, khai thác hợp lý, đồng thời được bổ sung hạ tầng, dịch vụ và điều kiện sống văn minh, hiện đại”, ông Thắng nêu rõ.

Người đứng đầu chính quyền Hà Nội cũng cho biết, những khu vực đô thị mới cũng cần có không gian xanh, không gian sinh thái, các hoạt động văn hóa cộng đồng và sự kết nối với những giá trị truyền thống của địa phương. Đây là vấn đề phải được tính toán ngay từ khâu quy hoạch, không phải đến khi đô thị hình thành mới đặt vấn đề bảo tồn.

Đáng chú ý, Chủ tịch UBND TP Hà Nội yêu cầu phải đặc biệt quan tâm đến người nông dân trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế và đô thị hóa.

“Một hộ nông dân sau khi thu hồi đất sẽ làm nghề gì, thu nhập từ đâu, con em họ được đào tạo và có cơ hội việc làm như thế nào? Những vấn đề đó phải được đặt ra ngay trong quá trình xây dựng và triển khai các dự án phát triển”, ông Thắng nói và chỉ rõ đây là trách nhiệm của chính quyền các cấp, các cơ quan quản lý và các chủ đầu tư có liên quan.

“Không thể chỉ quan tâm đến phương án bồi thường, hỗ trợ khi thu hồi đất mà thiếu phương án sinh kế lâu dài cho người dân”, Chủ tịch UBND TP Hà Nội nêu rõ và yêu cầu các địa phương khi triển khai dự án phải đồng thời xây dựng phương án hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, giải quyết việc làm và ổn định đời sống cho các hộ dân bị ảnh hưởng.

Với những hộ sản xuất, trang trại phải di dời, cần rà soát nhu cầu, hướng dẫn bố trí địa điểm sản xuất phù hợp quy hoạch và quy định về môi trường.

Sở Nội vụ được giao phối hợp với các cơ sở đào tạo, doanh nghiệp, Hội Nông dân và chính quyền địa phương tổ chức đào tạo nghề gắn với nhu cầu tuyển dụng thực tế, đặc biệt quan tâm đến lao động trung niên và lao động lớn tuổi. Các khu đô thị, khu công nghiệp cũng cần tính toán không gian phát triển thương mại, dịch vụ, đào tạo nghề và tạo việc làm cho người dân tại chỗ.

Tháo gỡ điểm nghẽn, nâng giá trị nông nghiệp Thủ đô

Bên cạnh vấn đề sinh kế, Chủ tịch UBND TP Hà Nội yêu cầu tập trung tháo gỡ những vướng mắc về đất đai, quy hoạch, hạ tầng sản xuất và phòng chống thiên tai.

Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì rà soát các diện tích đất nông nghiệp sản xuất kém hiệu quả, thường xuyên ngập úng; hướng dẫn chuyển đổi cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện tự nhiên, quy hoạch và nhu cầu thị trường. Thành phố đồng thời nghiên cứu giải pháp tập trung đất đai, hình thành vùng sản xuất tập trung, ưu tiên đầu tư hạ tầng thủy lợi, giao thông nội đồng và điện phục vụ sản xuất.

Đối với các khu vực thường xuyên ngập úng tại lưu vực sông Tích, sông Bùi, sông Đáy, các cơ quan chuyên môn cần rà soát hệ thống đê điều, tiêu thoát nước, hồ điều hòa và công trình thủy lợi, xác định rõ giải pháp trước mắt và phương án đầu tư lâu dài, bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản và sinh kế của người dân.

Về định hướng phát triển, ông Vũ Đại Thắng cho rằng nông nghiệp Hà Nội cần được đặt trong tổng thể phát triển Thủ đô và liên kết Vùng Thủ đô. Với đặc điểm của một đô thị lớn, thành phố phải chuyển mạnh sang nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp công nghệ cao, sản xuất hàng hóa chất lượng cao, có giá trị kinh tế và hiệu quả sử dụng đất lớn.

Hà Nội cũng cần phát huy vai trò trung tâm về khoa học công nghệ, giống, chế biến, logistics, thương mại và tiêu thụ nông sản; tăng cường liên kết với các tỉnh trong Vùng Thủ đô và Đồng bằng sông Hồng để hình thành chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn, ổn định.

Cùng với đó, thành phố định hướng phát triển kinh tế tuần hoàn, chăn nuôi an toàn sinh học, tận dụng phụ phẩm và kiểm soát chất thải. Các làng nghề truyền thống như Chuyên Mỹ cần được hỗ trợ về mặt bằng sản xuất, hạ tầng, xử lý môi trường, đổi mới công nghệ, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường. Việc phát triển du lịch làng nghề, không gian trải nghiệm và giới thiệu sản phẩm cũng được xác định là hướng đi để tạo thêm việc làm, nâng thu nhập và gìn giữ bản sắc văn hóa.

Sản xuất phải gắn với thị trường, đối thoại phải đi đến kết quả

Một nhiệm vụ trọng tâm khác là thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả liên kết tiêu thụ nông sản. Theo Chủ tịch UBND TP Hà Nội, nông dân đã quan tâm hơn đến tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc, ứng dụng công nghệ và phát triển sản phẩm OCOP, nhưng vẫn gặp khó khăn về chi phí đầu tư, khả năng tiếp cận công nghệ, thông tin thị trường và tính ổn định của đầu ra.

Thành phố yêu cầu xây dựng các giải pháp chuyển đổi số phù hợp với quy mô sản xuất của nông dân, hợp tác xã; tăng cường hướng dẫn trực tiếp, kết nối dữ liệu sản xuất và truy xuất nguồn gốc, tránh phát sinh thủ tục không cần thiết.

Sở Công Thương phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường rà soát nhu cầu sơ chế, chế biến, kho lạnh, bảo quản và logistics tại các vùng sản xuất tập trung; đẩy mạnh kết nối với doanh nghiệp phân phối, siêu thị, chợ đầu mối và hệ thống bán lẻ. Các hợp tác xã, doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn cần được hỗ trợ tham gia chuỗi cung ứng thực phẩm cho trường học, bệnh viện, khu công nghiệp và bếp ăn tập thể theo quy định.

“Phát triển sản xuất phải gắn với thị trường ngay từ đầu, không để tình trạng được mùa nhưng khó tiêu thụ tiếp tục tái diễn”, ông Vũ Đại Thắng lưu ý.

Thành phố cũng yêu cầu rà soát hiệu quả Quỹ Hỗ trợ nông dân, nghiên cứu bổ sung nguồn lực phù hợp với khả năng cân đối ngân sách và quy định hiện hành; ưu tiên các mô hình sản xuất hiệu quả, hợp tác xã và hoạt động tạo việc làm, sinh kế bền vững. Hội Nông dân Thành phố cần đổi mới hoạt động, hướng về cơ sở, hỗ trợ hội viên tiếp cận vốn, khoa học công nghệ, đào tạo nghề và thị trường.

Đáng chú ý, Chủ tịch UBND TP Hà Nội yêu cầu các sở, ngành không dừng lại ở việc trả lời kiến nghị tại hội nghị. Văn phòng UBND Thành phố phối hợp với Hội Nông dân Thành phố tổng hợp đầy đủ ý kiến, tham mưu ban hành thông báo kết luận; Hội Nông dân có trách nhiệm theo dõi, giám sát việc thực hiện và báo cáo những vấn đề còn vướng mắc.

Theo ông Vũ Đại Thắng, phát triển Thủ đô phải đi đôi với gìn giữ không gian sinh thái, cảnh quan nông thôn, làng nghề và những giá trị văn hóa đặc sắc của Thăng Long - Hà Nội. Người dân cần có điều kiện tiếp tục làm giàu từ nông nghiệp ở những nơi có lợi thế, đồng thời có cơ hội chuyển đổi nghề nghiệp, tham gia các ngành kinh tế mới.

Mục tiêu cuối cùng là biến các cam kết tại hội nghị thành những chuyển biến cụ thể tại cơ sở, giúp nông dân ổn định cuộc sống, nâng cao thu nhập và cùng tham gia vào quá trình phát triển của Thủ đô.