Đại biểu Quốc hội Lương Quốc Đoàn - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam tham gia đóng góp ý kiến về dự án luật: Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) tại thảo luận tổ sáng 4/8. Ảnh: Trần Quang

Bảo đảm tính thống nhất trong nhận thức và tổ chức thực hiện pháp luật

Tham gia đóng góp ý kiến về dự án luật: Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi), đại biểu Quốc hội đoàn An Giang Lương Quốc Đoàn đề nghị dự thảo cần thể hiện rõ hơn ba quan điểm:

Thứ nhất: Chuyển mạnh từ tư duy phổ biến, giáo dục pháp luật một chiều sang xây dựng văn hóa pháp luật;

Thứ 2: Chuyển từ việc chú trọng hoạt động sang chú trọng kết quả, đồng thời xây dựng các tiêu chí cụ thể để đánh giá kết quả;

Thứ 3: Quan tâm hơn đến cơ chế xã hội hóa, huy động nguồn lực ngoài ngân sách trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.

Tại Điều 2 về quyền của công dân, đại biểu Đoàn đề nghị giữ nguyên cách thể hiện theo hướng “công dân có quyền tiếp cận, thụ hưởng và tham gia”.

"Việc quy định rõ đây là quyền của công dân sẽ thể hiện đầy đủ hơn trách nhiệm của các cơ quan nhà nước và các chủ thể có liên quan trong việc tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật. Nếu chỉ quy định theo hướng công dân “được” tiếp cận hoặc “được” thụ hưởng thì mức độ thể hiện quyền của công dân sẽ không rõ bằng việc xác định đây là một quyền cụ thể", đại biểu Đoàn khẳng định.

Tại Điều 3 về nguyên tắc lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, đại biểu Đoàn đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định nhằm bảo đảm mọi người dân và doanh nghiệp được tiếp cận pháp luật bình đẳng, thuận lợi, đặc biệt trong môi trường số. Quy định này cần được thể hiện cụ thể, rõ ràng để bảo đảm quyền tiếp cận pháp luật của người dân, doanh nghiệp trong điều kiện chuyển đổi số hiện nay.

Về xã hội hóa công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, đại biểu Đoàn đồng tình với việc đưa nội dung quy định xã hội hoá vào dự thảo. Tuy nhiên, theo đại biểu, nếu chỉ quy định mang tính nguyên tắc, chung chung thì khi triển khai trên thực tế sẽ khó thực hiện.

Theo đó, cần nghiên cứu làm rõ phương thức huy động và sử dụng nguồn lực xã hội hóa; cách thức lựa chọn đơn vị thực hiện; cũng như cơ chế áp dụng trong trường hợp đặt hàng, đấu thầu hoặc hỗ trợ kinh phí.

Do đó, đại biểu Đoàn đề nghị dự thảo cần quy định rõ hơn hoặc giao Chính phủ quy định cụ thể về cơ chế huy động, quản lý và sử dụng nguồn lực xã hội hóa phục vụ công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.

Đối với Điều 6 về quản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật, đại biểu Đoàn đề nghị cần quy định rõ hơn trách nhiệm của Bộ Tư pháp trong việc xây dựng tiêu chuẩn, cơ sở dữ liệu dùng chung và nội dung pháp luật thống nhất để các cơ quan trong hệ thống chính trị có căn cứ thực hiện công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật.

"Việc xây dựng hệ thống dữ liệu và nội dung dùng chung sẽ hạn chế tình trạng cùng một quy định pháp luật nhưng mỗi cơ quan, đơn vị hoặc địa phương lại tuyên truyền, giải thích theo những cách khác nhau, từ đó bảo đảm tính thống nhất trong nhận thức và tổ chức thực hiện pháp luật", đại biểu Đoàn nói thêm.

Liên quan đến Điều 17 về tổ chức thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, đặc biệt là các quy định về Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật ở các cấp, đại biểu Lương Quốc Đoàn đề nghị nghiên cứu theo hướng xác định rõ hơn trách nhiệm của các cơ quan thực sự trực tiếp thực hiện nhiệm vụ này.

Theo đại biểu, cần đặc biệt chú trọng hai cấp: các cơ quan quản lý nhà nước ở Trung ương, nhất là các bộ, ngành quản lý lĩnh vực chuyên ngành, bởi đây là những cơ quan trực tiếp nắm và tổ chức thực hiện pháp luật chuyên ngành. Tiếp đến là cấp xã, bởi đây là cấp chính quyền gần dân nhất, trực tiếp giải quyết phần lớn các vấn đề phát sinh trong đời sống của người dân.

Do đó, đối với những cơ quan, đơn vị có trách nhiệm trực tiếp trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, cần quy định rõ trách nhiệm và cơ chế phối hợp, thay vì chỉ quy định theo hướng “có thể thành lập”.

Đặc biệt, đối với cấp xã, đại biểu đề nghị nghiên cứu quy định theo hướng bắt buộc phải có đầu mối hoặc cơ chế phối hợp thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, bởi đây là cấp trực tiếp bảo đảm người dân được tiếp cận, thụ hưởng và thực hiện quyền tiếp cận pháp luật. Điều này cũng phù hợp với nguyên tắc xác định công dân có quyền tiếp cận, thụ hưởng và tham gia vào công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.

Quy định cụ thể hơn về phạm vi và nguyên tắc sử dụng AI

Đối với việc phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua ứng dụng công nghệ số, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo (AI), đại biểu Lương Quốc Đoàn đề nghị dự thảo cần quy định cụ thể hơn về phạm vi và nguyên tắc sử dụng AI.

Trong đó, cần làm rõ AI được sử dụng ở những khâu nào trong quá trình phổ biến, giáo dục pháp luật; giá trị của thông tin do AI cung cấp; cũng như cơ chế kiểm chứng và trách nhiệm đối với nội dung do AI tạo ra.

Đặc biệt, cần quy định rõ AI không thể thay thế ý kiến chính thức của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, ý kiến của cơ quan tư vấn pháp luật hoặc các quyết định, văn bản hành chính theo quy định của pháp luật.

"Nếu không có quy định rõ, người dân có thể hiểu hoặc sử dụng thông tin do AI cung cấp như một nguồn thông tin pháp lý chính thống, trong khi AI chỉ là công cụ hỗ trợ và nội dung do AI cung cấp vẫn cần được kiểm chứng.

Vì vậy, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung quy định nhằm vừa tận dụng ưu điểm của công nghệ, vừa bảo đảm tính chính xác, chính thống của thông tin pháp luật, đồng thời không làm ảnh hưởng đến thẩm quyền của cơ quan nhà nước và các chủ thể hành nghề pháp luật", đại biểu Đoàn kiến nghị.