Từ kỹ sư ngành điện đến người làm nông trên vùng đất chè

Giữa vùng đồi chè Đồng Hỷ, nơi lâu nay được biết đến với những nương chè xanh mướt, một khu vườn nho Hàn Quốc đang trở thành điểm đến trải nghiệm của nhiều gia đình. Ít ai biết rằng chủ nhân của khu vườn ấy từng là những kỹ sư ngành điện với công việc ổn định ở Bắc Ninh.

Được đào tạo chuyên ngành điện lực, sau khi tốt nghiệp, vợ chồng chị Liên đều làm việc tại Bắc Ninh. Chồng chị công tác trong ngành điện, còn chị cũng có công việc ổn định, thu nhập đủ để xây dựng cuộc sống gia đình.

Thế nhưng, sau đại dịch Covid-19 và đặc biệt là sự ra đi của người cha vì căn bệnh ung thư, suy nghĩ của chị về công việc cũng như giá trị của cuộc sống dần thay đổi.

"Tôi bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến thực phẩm sạch, đến những gì mình và gia đình sử dụng mỗi ngày. Tôi nghĩ nếu có thể tạo ra những sản phẩm an toàn cho mọi người thì đó cũng là một việc ý nghĩa", chị Liên chia sẻ.

Ý tưởng ấy thôi thúc hai vợ chồng tìm kiếm một hướng đi mới. Trong nhiều lần trở về quê, chị nhận thấy vùng đất đồi ở Đồng Hỷ có điều kiện thổ nhưỡng khá đặc biệt, phù hợp để thử nghiệm những loại cây ăn quả có giá trị kinh tế.

Sau quá trình tìm hiểu, năm 2022, vợ chồng chị Liên quyết định mua mảnh đất tại xóm Trại Cài, xã Đồng Hỷ để bắt đầu hành trình làm nông nghiệp theo hướng xanh, an toàn. Không lựa chọn những cây trồng quen thuộc, chị Liên mạnh dạn thử sức với giống nho Hàn Quốc - loại cây còn khá mới tại miền Bắc.

Theo chị Liên, ở thời điểm đó, giống nho này mới được đưa vào trồng khoảng 6-7 năm, còn trên vùng đất đồi Đồng Hỷ gần như chưa có mô hình nào triển khai. Chính sự mới mẻ ấy vừa là thách thức, vừa là động lực để vợ chồng chị thử nghiệm.

Năm 2024, gia đình chị bắt đầu xây dựng nhà cửa, cải tạo khu đất. Đầu năm 2025, những gốc nho đầu tiên được trồng xuống, mở đầu cho hành trình chuyển từ công việc ngành điện sang làm nông nghiệp.

"Khó khăn rất nhiều, bởi đây là lĩnh vực hoàn toàn mới với chúng tôi. Giống nho này yêu cầu kỹ thuật cao, vốn đầu tư ban đầu lớn, lại phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết", chị Liên chia sẻ.

Để có thêm kiến thức, trước khi trồng, chị Liên đã đi tham quan, học hỏi kinh nghiệm tại nhiều nhà vườn ở Vĩnh Phúc và Bắc Ninh. Qua quá trình tìm hiểu, chị nhận ra mỗi vùng đất có điều kiện khác nhau, vì vậy người trồng phải linh hoạt điều chỉnh cách chăm sóc cho phù hợp.

Thực tế sau thời gian trồng thử nghiệm cho thấy, cây nho trên vùng đất đồi Đồng Hỷ phát triển chậm hơn so với một số vùng đồng bằng. Tuy nhiên, theo chị Liên, chính điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu nơi đây lại tạo nên hương vị riêng cho sản phẩm.

"Cây phát triển không nhanh bằng nơi khác nhưng khi thu hoạch, quả có độ ngọt tốt hơn. Mẫu mã có thể chưa đẹp bằng một số nơi vì tôi ưu tiên làm theo hướng an toàn, chú trọng chất lượng bên trong", chị Liên chia sẻ.

Chọn hướng canh tác an toàn, ưu tiên chất lượng sản phẩm

Để có được những chùm nho đạt chất lượng, mỗi ngày vợ chồng chị Liên đều phải dành nhiều thời gian chăm sóc, theo dõi từng thay đổi của cây.

Theo chị Liên, giống nho Hàn Quốc khá "khó tính", đặc biệt nhạy cảm với thời tiết. Khi cây bước vào giai đoạn ra hoa, chỉ cần gặp mưa lớn hoặc gió mạnh cũng có thể ảnh hưởng đến hoa và quả non. Vì vậy, gia đình phải đầu tư hệ thống mái che để giảm tác động của thời tiết.

Trong quá trình chăm sóc, chị lựa chọn phương pháp sản xuất theo hướng an toàn. Giai đoạn nuôi quả, chị sử dụng các loại phân như đỗ tương ủ, đạm cá, dịch chuối để bổ sung dinh dưỡng cho cây; đồng thời hạn chế sử dụng phân vô cơ khi cây bắt đầu mang quả.

"Muốn làm sản phẩm an toàn thì phải chấp nhận mất nhiều công hơn. Có những loại côn trùng chỉ hoạt động ban đêm, hai vợ chồng phải đi kiểm tra, bắt bằng tay để bảo vệ bộ lá, chứ không muốn sử dụng thuốc bảo vệ thực vật", chị Liên kể.

Do khu đất có nhiều đá sỏi, trước khi trồng, gia đình phải bổ sung thêm phân chuồng hoai mục để cải tạo đất. Sau khi cây phát triển, hệ thống tưới tự động được đưa vào sử dụng, kết hợp bón phân qua đường nước nhằm giảm công chăm sóc và giúp cây hấp thụ dinh dưỡng hiệu quả hơn.

Khoảng hai tháng sau khi trồng, cây bắt đầu lên nhiều mầm. Đây cũng là thời điểm chị Liên tiến hành tạo tán theo hệ thống giàn chữ Y để cây phát triển thuận lợi.

"Năm đầu tiên tôi chủ yếu nuôi cây, không để cây mang quá nhiều quả. Cây phải khỏe thì những vụ sau mới cho năng suất và chất lượng tốt", chị Liên cho biết.

Theo chị Liên, trong suốt quá trình trồng nho, công việc mất nhiều thời gian nhất là cắt tỉa. Người trồng phải thường xuyên theo dõi để điều chỉnh số lượng chùm, số lượng quả trên từng chùm nhằm tập trung dinh dưỡng.

"Mỗi chùm chỉ nên giữ khoảng 60-70 quả. Nếu để quá dày thì quả sẽ nhỏ, chất lượng giảm. Hiện nay tôi đã chủ động cắt bỏ bớt chùm và tiếp tục tỉa quả để nâng cao chất lượng", chị Liên chia sẻ.

Hiện vườn nho của gia đình chị Liên có diện tích hơn 2.200m² với khoảng 200 gốc. Năm đầu tiên, sản lượng dự kiến đạt khoảng 1,5 tấn quả. Với giá bán từ 280.000-300.000 đồng/kg, sản phẩm chủ yếu phục vụ khách đến tham quan, trải nghiệm hái nho tại vườn.

Hướng đến mô hình nông nghiệp kết hợp trải nghiệm

Trên tổng diện tích hơn 6.000m², gia đình chị Liên đang từng bước xây dựng mô hình nông nghiệp đa dạng, kết hợp giữa sản xuất và trải nghiệm. Ngoài vườn nho còn có khoảng 1.000m² nhà màng trồng dưa lưới, khu nuôi gà theo hướng an toàn cùng nhiều loại hoa được bố trí tạo cảnh quan.

Đối với dưa lưới, mỗi vụ gia đình chị trồng từ 2.000-2.500 cây, năng suất bình quân đạt khoảng 2,5-3kg/cây. Mỗi năm sản xuất hai vụ dưa và một vụ cà chua ăn trực tiếp. Quy trình canh tác cũng được điều chỉnh theo hướng giảm dần phân vô cơ, tăng cường sử dụng nguồn dinh dưỡng hữu cơ khi cây bước vào giai đoạn ra hoa, kết trái.

Theo chị Liên, điều mà gia đình hướng đến không chỉ là bán nông sản mà còn tạo ra không gian để người tiêu dùng hiểu hơn về quá trình sản xuất.

Khách đến đây có thể trực tiếp quan sát cách chăm sóc cây, tìm hiểu nguồn nước tưới, quy trình bón phân, tự tay hái nho và thưởng thức ngay tại vườn. Với trẻ nhỏ, đó cũng là cơ hội để tiếp cận thực tế, hiểu hơn về giá trị của lao động nông nghiệp và những sản phẩm an toàn.

Dù mới bước đầu xây dựng mô hình, chi phí đầu tư ban đầu còn lớn, nhưng chị Liên vẫn tin tưởng vào hướng đi đã lựa chọn. Theo chị, khó khăn lớn nhất hiện nay là nguồn vốn để tiếp tục mở rộng sản xuất và hoàn thiện mô hình.

"Tôi mong muốn có thêm những chính sách hỗ trợ về vốn, tín dụng ưu đãi cho nông nghiệp công nghệ cao. Làm sản phẩm chất lượng cao thì giá thành cũng cao hơn, việc tiếp cận thị trường vì thế cũng cần nhiều thời gian", chị Liên bày tỏ.

Từ những gốc nho đầu tiên trên vùng đồi chè Đồng Hỷ, vợ chồng chị Hoàng Thị Bích Liên đang từng bước hiện thực hóa ước mơ về một mô hình nông nghiệp xanh, nơi sản xuất gắn với trải nghiệm và sự minh bạch. Hành trình ấy không chỉ là câu chuyện khởi nghiệp của một gia đình trẻ, mà còn cho thấy khi có quyết tâm, tinh thần học hỏi và sự bền bỉ, những vùng đất quen thuộc vẫn có thể mở ra những giá trị mới, góp phần đa dạng hóa sản phẩm nông nghiệp và tạo thêm sức hút cho du lịch địa phương.