Sản phẩm Cà phê của Công ty TNHH Hải An đã khẳng định chất lượng và thương hiệu trên thị trường.

Phát triển sản phẩm OCOP và liên kết tiêu thụ theo chuỗi giá trị

Từ lợi thế giống dứa mật đặc sản của địa phương, HTX Dứa mật Pu Lau, bản Pu Lau, xã Mường Nhà đã xây dựng vùng nguyên liệu khoảng 30ha với 22 thành viên tham gia.

Sản phẩm Dứa mật Pu Lau hiện đạt chứng nhận OCOP 3 sao, năng suất bình quân khoảng 30 tấn/ha mỗi vụ. Đơn vị chủ động xây dựng chuỗi giá trị ngay từ khâu đầu vào, bảo đảm chất lượng đồng đều. Đối với đầu ra, dứa chín được tiêu thụ qua hệ thống thương lái trong tỉnh và các tỉnh lân cận, còn dứa xanh được liên kết cung ứng cho các nhà máy chế biến tại các tỉnh miền xuôi.

Giám đốc HTX Thào A Giàng cho biết, để bảo đảm đầu ra ổn định, nhiều năm nay HTX đã chủ động ký kết liên kết với các doanh nghiệp chế biến lớn như Công ty Chế biến nông sản Việt Xanh (Thanh Hóa), Công ty Cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao... Trung bình mỗi vụ, khoảng 50% sản lượng dứa xanh được các doanh nghiệp thu mua để chế biến. Việc ký kết hợp đồng tiêu thụ giúp HTX giảm áp lực phụ thuộc vào thương lái, hạn chế tình trạng được mùa mất giá, đồng thời tạo sự ổn định về giá bán và đầu ra cho thành viên.

Từ mô hình của HTX Dứa mật Pu Lau có thể thấy, khi xây dựng được chuỗi liên kết chặt chẽ giữa sản xuất và tiêu thụ, giá trị của nông sản không chỉ được nâng lên mà người sản xuất cũng yên tâm đầu tư lâu dài, từng bước phát triển vùng nguyên liệu theo hướng hàng hóa.

Điều Giám đốc Thào A Giàng cùng các thành viên luôn trăn trở là làm sao duy trì được nguồn cung ổn định để thực hiện đúng các hợp đồng đã ký với doanh nghiệp. Muốn vậy, HTX cần mở rộng vùng nguyên liệu, đồng thời có hệ thống giao thông thuận lợi để máy móc có thể vào tận vùng trồng thu hoạch, vận chuyển nông sản. HTX cũng mong muốn đầu tư hệ thống tưới thông minh ứng dụng cảm biến theo dõi độ ẩm đất, tự động điều tiết nước và phân bón nhằm từng bước phát triển sản xuất trái vụ, nâng cao năng suất và tăng thu nhập, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển vùng sản xuất tập trung.

Sau hơn 10 năm hoạt động, HTX Mùa Ban, xã Sam Mứn là minh chứng cụ thể cho hướng phát triển này. Từ việc phát triển đàn hươu, HTX từng bước đầu tư máy móc, xây dựng dây chuyền chế biến để tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Hiện nay, HTX có ba sản phẩm OCOP 3 sao gồm: Rượu nhung hươu Mùa Ban, Bột nhung hươu Mùa Ban và Cao xương hươu Mùa Ban.

HTX tập trung chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ, đồng thời hỗ trợ thành viên về giống, kỹ thuật chăm sóc, tạo vùng nguyên liệu ổn định. Chính sự liên kết chặt chẽ này đã giúp sản phẩm được người tiêu dùng đón nhận, mang lại giá trị kinh tế cao hơn nhiều so với phương thức sản xuất truyền thống.

Trong thời gian tới, Liên minh HTX tỉnh sẽ tiếp tục phối hợp với các ngành chức năng xây dựng và nhân rộng các mô hình HTX sản xuất gắn với chuỗi giá trị bền vững; khuyến khích thành lập mới các HTX gắn với những sản phẩm chủ lực của địa phương như chè, cây dược liệu, cây ăn quả, cà phê và các sản phẩm OCOP. Đồng thời tiếp tục thúc đẩy liên kết giữa HTX với doanh nghiệp, tăng cường ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, mở rộng xúc tiến thương mại, tạo điều kiện thuận lợi để các HTX tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng bền vững.

Sản phẩm OCOP, thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển

Giai đoạn 2021 - 2025, Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) trên địa bàn tỉnh Điện Biên ngày càng khẳng định vai trò trong phát triển kinh tế - xã hội, với sự gia tăng cả về số lượng sản phẩm và chủ thể tham gia. Từ những sản phẩm nông nghiệp, thực phẩm thế mạnh, danh mục OCOP từng bước được mở rộng sang các nhóm thủ công mỹ nghệ, sản phẩm đặc trưng và dịch vụ du lịch cộng đồng. Cùng với phát triển sản phẩm mới, các chủ thể chú trọng đầu tư máy móc, hoàn thiện quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng, mẫu mã, bao bì và xây dựng thương hiệu.

Theo thống kê, toàn tỉnh có 147 sản phẩm OCOP còn hiệu lực, gồm 142 sản phẩm đạt 3 sao và 5 sản phẩm đạt 4 sao.

Trên nền tảng những kết quả đạt được, Điện Biên đặt mục tiêu tiếp tục mở rộng và nâng chất chương trình OCOP trong giai đoạn 2026 - 2030. Theo đó, tỉnh phấn đấu phát triển mới khoảng 200 sản phẩm đạt từ 3 sao trở lên, đưa tổng số sản phẩm OCOP lên từ 357 sản phẩm vào năm 2030. Cùng với phát triển sản phẩm mới, tỉnh sẽ tập trung nâng hạng các sản phẩm đã được công nhận, phấn đấu ít nhất 50% sản phẩm OCOP còn hiệu lực tại thời điểm ngày 31/12/2025 đạt từ 4 sao trở lên; đồng thời hoàn thiện hồ sơ, nâng cao chất lượng ít nhất 2 sản phẩm tiềm năng để đề nghị công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia…

Hiện, xã Tuần Giáo đã xây dựng được 17 sản phẩm OCOP, trong đó 15 sản phẩm đạt 3 sao, 2 sản phẩm đạt 4 sao. Phần lớn sản phẩm OCOP là thành phẩm từ hai loại cây trồng chủ lực: Mắc ca và cà phê. Một số sản phẩm tiêu biểu như: Hồng Kỳ International Coffee HK13; Arabica Espresso (cà phê nguyên hạt HK10); mắc ca Việt Hà; hạt mắc ca sấy tách kẽ Thoa Quang; nhân mắc ca sấy giòn Thoa Doãn.

Giai đoạn 2026 - 2030, xã Tuần Giáo phấn đấu có thêm ít nhất 16 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên (trong đó ít nhất 10 sản phẩm mắc ca hoặc cà phê).

Ông Quàng Văn Cương, Chủ tịch UBND xã Tuần Giáo cho biết: Để hiện thực hóa mục tiêu trên, xã chủ động rà soát, quy hoạch và mở rộng các vùng nguyên liệu tập trung; bảo đảm các vùng sản xuất được đăng ký, cấp mã số vùng trồng và kiểm soát chất lượng theo các tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ hoặc các quy chuẩn chuyên ngành tương tự. Xã cũng tăng cường chuyển giao khoa học - kỹ thuật cho người dân; phát triển, củng cố và nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ hợp tác và hợp tác xã nông nghiệp; xây dựng tổ hợp tác, hợp tác xã trở thành đầu mối trung tâm trong liên kết sản xuất, thu mua, sơ chế và tiêu thụ sản phẩm giữa nông dân - doanh nghiệp - nhà phân phối, bảo đảm vai trò “cầu nối” trong toàn bộ chuỗi giá trị.

Hộ kinh doanh mắc ca Thoa Quang, bản Minh Thắng, hiện có sản phẩm mắc ca sấy tách kẽ được công nhận đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao. Chị Quàng Thị Thoa, chủ hộ kinh doanh mắc ca Thoa Quang chia sẻ: “Hiện nay, cơ sở đã công bố sản phẩm và đang hoàn thiện hồ sơ, thủ tục đề nghị công nhận sản phẩm OCOP 3 sao đối với sản phẩm rượu mắc ca. Bên cạnh đó, cơ sở cũng đăng ký sản phẩm OCOP 3 sao đối với sản phẩm mắc ca nhân sấy để tiếp tục đa dạng hóa các sản phẩm từ mắc ca, đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng.

Trên địa bàn xã Mường Ảng hiện có 18 sản phẩm OCOP. Riêng năm 2026, xã phát triển và hoàn thiện 10 sản phẩm OCOP (2 sản phẩm chứng nhận lại; 3 sản phẩm nâng hạng; 5 sản phẩm đăng ký mới, phấn đấu đạt 3 - 4 sao trở lên). Các sản phẩm đăng ký mới gồm: Cà phê hạt rang mộc Hà Chung; Cà phê hạt rang mộc Hải An; Vú sữa Hoàng Kim Hoàng Toàn; Bưởi da xanh Hải Trang; Cà phê bột Hải Trang.

Hiện thực hóa mục tiêu trên, xã Mường Ảng đẩy mạnh tuyên truyền sâu rộng về mục tiêu, ý nghĩa và nội dung của Chương trình OCOP đến các tổ chức, cá nhân, hợp tác xã, doanh nghiệp và nhân dân trên địa bàn. Rà soát, đánh giá các sản phẩm nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và sản phẩm đặc trưng của xã để lựa chọn các sản phẩm có lợi thế tham gia Chương trình OCOP. Ưu tiên phát triển các sản phẩm gắn với lợi thế của xã như: Cà phê Mường Ảng (cà phê rang xay, cà phê bột, cà phê hạt); các sản phẩm chế biến từ cà phê; các loại trái cây đặc sản như bưởi da xanh, vú sữa Hoàng Kim, na Sầu Riêng, Cam, Ổi Ruby…. Hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ và tổ chức đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP; hỗ trợ xây dựng thương hiệu, bao bì, nhãn mác sản phẩm.

Để nâng cao số lượng, chất lượng sản phẩm OCOP, tỉnh Điện Biên đã đề ra những giải pháp trọng tâm, trọng điểm. Trong đó, tiếp tục rà soát, nghiên cứu, bổ sung và hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ thực hiện phát triển sản phẩm OCOP phù hợp với điều kiện thực tiễn của tỉnh; ưu tiên hỗ trợ phát triển sản phẩm mới, nâng cao chất lượng sản phẩm, hỗ trợ nâng hạng sao, quảng bá, xúc tiến thương mại và phát triển các sản phẩm OCOP tiềm năng đạt 5 sao. Tăng cường huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực về vốn, đất đai, lao động, nguyên liệu, máy móc, công nghệ từ các tổ chức, doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân tham gia phát triển sản phẩm OCOP; lồng ghép hiệu quả nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình phát triển kinh tế - xã hội, khoa học công nghệ và các chương trình, dự án liên quan.

Rà soát, đánh giá hiện trạng các vùng nguyên liệu phục vụ phát triển sản phẩm OCOP; lựa chọn các sản phẩm chủ lực, sản phẩm có tiềm năng để xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, đáp ứng nhu cầu sản xuất, chế biến và tiêu thụ. Đa dạng hóa các hình thức thông tin, tuyên truyền, quảng bá phù hợp với từng nhóm đối tượng; tăng cường ứng dụng công nghệ số và các phương tiện truyền thông hiện đại, nâng cao hiệu quả truyền thông nhằm tôn vinh giá trị, thương hiệu sản phẩm OCOP và tạo sức lan tỏa sâu rộng về Chương trình OCOP.

Mở rộng “bức tranh” sản phẩm OCOP Điện Biên không chỉ làm phong phú các sản phẩm đặc trưng, mà còn tạo thêm động lực cho phát triển kinh tế. Chú trọng nâng cao chất lượng, giá trị và sức cạnh tranh sẽ giúp sản phẩm OCOP vươn xa hơn trên thị trường, góp phần tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân và quảng bá sâu rộng hình ảnh, bản sắc, tiềm năng của Điện Biên.