Đồng chí Lương Quốc Đoàn, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam cùng lãnh đạo Hội Nông dân tỉnh Bắc Ninh thăm mô hình trồng ổi lê Đài Loan tại xã Phúc Hòa, tỉnh Bắc Ninh. Ảnh: Khương Lực

Ngày 9/9, đồng chí Lương Quốc Đoàn, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam cùng lãnh đạo Hội Nông dân tỉnh Bắc Ninh thăm các mô hình trồng sâm nam núi Dành và ổi lê Đài Loan tại xã Phúc Hòa.

Từ thực tế sản xuất, đoàn công tác lưu ý yêu cầu nâng cao chất lượng, đẩy mạnh chế biến và liên kết để gia tăng giá trị nông sản.

Trồng sâm núi Dành ví như giâm “vàng xanh” trong vườn, thu hơn 700 triệu đồng/năm

Tại vườn sâm rộng hơn 1 ha của gia đình anh Nguyễn Văn Điện ở thôn Lãn Tranh, đoàn công tác tìm hiểu mô hình với hàng chục nghìn gốc sâm.

Khoảng 10 năm trước, gia đình anh Điện bắt đầu nhân giống, mở rộng diện tích và phát triển các sản phẩm từ cây sâm nam núi Dành. Đến nay, vườn sâm cho doanh thu hơn 700 triệu đồng/năm từ hoa, củ và cây giống; sau khi trừ chi phí, lợi nhuận khoảng 300 triệu đồng/năm.

Mô hình còn tạo việc làm cho lao động địa phương với thu nhập khoảng 300.000 đồng/ngày.

Không dừng ở sản xuất hộ gia đình, cuối tháng 7/2026, HTX Dược liệu sinh thái Bắc Ninh được thành lập tại thôn Lãn Tranh từ Chi hội Nông dân nghề nghiệp trồng sâm Núi Dành, với 8 thành viên, vốn điều lệ 2 tỷ đồng, do anh Nguyễn Văn Điện làm Giám đốc.

HTX hướng tới tập hợp các hộ trồng sâm, chuẩn hóa vùng nguyên liệu theo hướng VietGAP, hữu cơ; đồng thời liên kết chế biến, tiêu thụ và xây dựng thương hiệu.

Các sản phẩm được phát triển gồm sâm tươi, sâm khô, hoa sâm, trà hoa sâm, rượu sâm và sâm ngâm mật ong.

Anh Nguyễn Văn Viên, thành viên HTX, cho biết gia đình có khoảng 1 mẫu trồng sâm, trong đó vườn lâu năm nhất khoảng 6 năm tuổi. Sâm chủ yếu cho thu hoạch hoa một vụ mỗi năm, vào khoảng tháng 9.

Riêng củ sâm phải trồng từ 4 năm trở lên mới có thể khai thác, giá hiện dao động khoảng 1-1,5 triệu đồng/kg, tùy loại.

Xã Phúc Hòa hiện có gần 70 ha sâm nam núi Dành và đang tiếp tục mở rộng diện tích. Việc hình thành HTX được kỳ vọng đưa cây sâm từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa, nâng giá trị loại cây dược liệu được ví như “vàng xanh” của địa phương.

Muốn sâm nam giá trị cao, phải quản chặt từ gốc

Trao đổi tại vườn sâm, anh Nguyễn Văn Điện cho biết, chất lượng sâm phụ thuộc lớn vào thời gian sinh trưởng, thu hoạch và sơ chế. Sâm 5 năm, 6 năm hay 7 năm có chất lượng và giá trị khác nhau, vì vậy người trồng phải quản lý chặt ngay từ khâu sản xuất.

Gợi mở với HTX, Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam Lương Quốc Đoàn lưu ý, khi phát triển sâm thành hàng hóa, HTX cần thống nhất quy trình sản xuất, quản lý chặt vùng trồng và tuổi sâm, đồng thời đẩy mạnh chế biến để nâng cao giá trị sản phẩm.

Trao đổi với Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam Lương Quốc Đoàn, anh Điện chia sẻ: “Hoa sâm sau khi hái mà không sơ chế nhanh, chỉ cần trễ vài tiếng là có thể lên men, bị chua và hỏng. Củ sâm cũng vậy, khi đã thu hoạch mà không được sấy hoặc chế biến kịp thời thì rất dễ lên men, dẫn đến hư hỏng”.

Bên cạnh đó, quá trình thu hoạch cũng phải hạn chế làm tổn thương củ, bởi những tác động trong quá trình đào, cắt có thể ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm.

Từ thực tế này, Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam Lương Quốc Đoàn lưu ý HTX và các hộ trồng sâm cần xây dựng quy chế sản xuất thống nhất, tăng cường giám sát giữa các thành viên, tránh tình trạng “mạnh ai nấy làm” hoặc chạy theo lợi ích trước mắt, làm ảnh hưởng đến uy tín chung của sản phẩm.

Đặc biệt, khi đưa sâm ra thị trường, chất lượng và tuổi sâm cần được minh bạch. Việc thống nhất tiêu chuẩn, quy trình sản xuất, từng bước xây dựng cơ chế chứng nhận và truy xuất nguồn gốc sẽ giúp người tiêu dùng nhận diện đúng sản phẩm.

Đây cũng là nền tảng để sâm nam núi Dành chuyển từ sản phẩm đặc trưng địa phương thành hàng hóa có thương hiệu, giá trị cao.

Ổi lê Đài Loan cho thu nhập đều theo tháng

Cùng ngày, đoàn công tác thăm mô hình trồng ổi lê Đài Loan sử dụng phân hữu cơ vi sinh tại thôn Hòa Mục, xã Phúc Hòa, với quy mô 18 sào, 11 hộ tham gia.

Mô hình cho năng suất 850-1.000kg/sào/năm, cao hơn phương thức truyền thống (500-600 kg/sào/năm); chi phí vật tư giảm 35-40%, doanh thu tăng khoảng 50%, hiệu quả kinh tế cao hơn 1,5 lần so với đối chứng.

Theo ông Nguyễn Văn Thắng, Trưởng thôn Hòa Mục, toàn thôn hiện có hơn 45ha ổi, cho thu hoạch quanh năm. Thời điểm thuận lợi, năng suất đạt khoảng 3,5 tấn/ha/tháng, giá bán hiện tại dao động từ 12.000-15.000 đồng/kg.

“So với các cây trồng khác, cây ổi mang lại thu nhập khá đều cho bà con, được thu hoạch và bán theo tháng chứ không phải chờ đến cuối vụ”, ông Thắng chia sẻ.

Ông Nguyễn Văn Đoàn, một hộ trồng ổi, cho biết gia đình có 6 sào. Trước đợt mưa bão, giá ổi có thời điểm đạt 17.000-18.000 đồng/kg, mỗi đợt thu hoạch khoảng 2-3 tạ.

Từ cây sâm nam núi Dành đến ổi lê Đài Loan, các mô hình tại Phúc Hòa cho thấy hiệu quả sản xuất chỉ thực sự bền vững khi đi cùng chất lượng, chế biến và liên kết tiêu thụ.

Với cây sâm có giá trị cao và thời gian đầu tư dài, yêu cầu này càng trở nên quan trọng. Kiểm soát từ vùng trồng, tuổi sâm, thu hoạch, sơ chế đến chế biến và truy xuất nguồn gốc sẽ là chìa khóa để “vàng xanh” Phúc Hòa nâng giá trị và đứng vững trên thị trường.