Công an xã Hoài Đức tại một buổi giao ban công tác an ninh định kỳ tại các thôn, tổ dân phố trên địa bàn. Ảnh: Xuân Huy.

Với Công an xã Hoài Đức, những thông tin ấy không đơn thuần là những phản ánh cần ghi nhận. Đằng sau mỗi chi tiết có thể là một dấu hiệu về an ninh trật tự trên địa bàn.

Thượng tá Vũ Quang Nam, Trưởng Công an xã Hoài Đức, TP Hà Nội, cho biết từ những cuộc giao ban như vậy, lực lượng công an đã tiếp nhận phản ánh về tình trạng một số đối tượng thường xuyên lai vãng tại khu vực đường 32 và các khu đô thị, có dấu hiệu liên quan trộm cắp phương tiện.

Từ thông tin của người dân, công an xã tổ chức lực lượng phòng, chống tội phạm, bố trí mật phục tại những khu vực được xác định có nguy cơ. Cùng với đó, cảnh sát liên tục rà soát hệ thống camera giám sát trên địa bàn.

Kết quả, lực lượng công an đã bắt 3 ổ nhóm liên quan hoạt động trộm cắp phương tiện. Theo Thượng tá Vũ Quang Nam, một số nhóm còn đưa phương tiện đi tiêu thụ tại các nước giáp biên.

"Qua hệ thống camera, qua biện pháp lắng nghe người dân, chúng tôi đánh giá hiệu quả rất cao trong công tác phòng ngừa trên địa bàn", Trưởng Công an xã Hoài Đức nói.

Câu chuyện ấy, theo Trưởng Công an xã Hoài Đức, cho thấy một điều tưởng đơn giản nhưng ngày càng quan trọng ở địa bàn đang thay đổi từng ngày: Muốn nắm được địa bàn, trước hết phải nghe được người dân.

Một Hoài Đức đang đổi thay từng ngày

Hoài Đức hôm nay không còn mang dáng dấp thuần nông như ngày trước. Những khu dân cư hình thành từ nhiều năm nằm cạnh các khu đô thị mới, khu vực sản xuất, kinh doanh và những công trình đang xây dựng.

Người đến làm việc, sinh sống, lưu trú ngày một nhiều. Dân cư vì thế trở nên đa dạng hơn, trong khi ranh giới giữa không gian đô thị và những khu dân cư truyền thống ngày càng đan xen.

Sự thay đổi ấy mang đến diện mạo mới cho địa bàn, nhưng đồng thời cũng khiến công tác bảo đảm an ninh trật tự phải thay đổi theo.

"Điều chúng tôi nhận thấy rõ là khi địa bàn thay đổi nhanh thì những vấn đề về an ninh trật tự cũng thay đổi theo", Thượng tá Vũ Quang Nam nói.

Nếu trước đây công tác quản lý địa bàn chủ yếu tập trung vào những khu dân cư ổn định, thì nay lực lượng công an phải quan tâm nhiều hơn đến biến động dân cư, quản lý lưu trú, những mâu thuẫn liên quan đất đai, xây dựng, giải phóng mặt bằng, hoạt động kinh doanh và các vấn đề phát sinh tại khu dân cư đông người.

Một thách thức khác đến từ không gian mạng. Các hình thức lừa đảo sử dụng công nghệ ngày càng tinh vi, trong khi người dân có thể trở thành nạn nhân mà không cần đối tượng xuất hiện trực tiếp tại địa bàn.

Với Thượng tá Vũ Quang Nam, những thay đổi ấy khiến cách làm cũ không còn đủ.

"Không thể chỉ chờ thông tin được chuyển đến trụ sở hoặc chờ vụ việc xảy ra mới xử lý mà phải chủ động đi trước một bước xuống tận khu dân cư, tiếp xúc với người dân, nắm biến động về dân cư, những thay đổi trong sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh và cả những vấn đề người dân đang băn khoăn", ông nói.

Và theo vị chỉ huy Công an xã Hoài Đức, đó là cách ông gọi bằng những chữ rất ngắn gọn nhưng mang một ý nghĩa bao trùm "đọc được địa bàn".

Đó không chỉ là biết khu vực nào có bao nhiêu hộ dân, bao nhiêu người cư trú, tuyến đường nào đi qua, mà còn phải nhận ra nơi nào đang có những thay đổi bất thường, mâu thuẫn nào đang âm ỉ, vấn đề gì có thể trở thành nguy cơ nếu không được xử lý kịp thời.

Quản lý địa bàn không chỉ quản lý trên hồ sơ

Theo Thượng tá Vũ Quang Nam, một địa bàn có thể được quản lý rất đầy đủ trên giấy tờ nhưng vẫn còn nhiều điều mà hồ sơ không thể phản ánh. Một người lạ xuất hiện thường xuyên. Một nhóm thanh niên tụ tập. Một mâu thuẫn nhỏ giữa những người hàng xóm. Một dấu hiệu nghi vấn về lừa đảo, ma túy, trộm cắp...

Những điều ấy thường được nhìn thấy trước tiên bởi những người đang sống ngay tại địa bàn. "Người dân chính là những người đầu tiên nhận thấy những dấu hiệu bất thường trên địa bàn", ông nói.

Bởi vậy, với Công an xã Hoài Đức, "lắng nghe dân" không phải hoạt động chỉ dành cho những cuộc hội nghị. Nó được đưa vào cách thức làm việc thường ngày.

Cán bộ công an phải biết hỏi, biết nghe, biết chắt lọc thông tin và quan trọng nhất là biết xử lý thông tin ấy. Một phản ánh được tiếp nhận nghiêm túc, xác minh kịp thời và có phản hồi sẽ tạo thêm niềm tin. Khi người dân tin tưởng, họ sẽ chủ động cung cấp thông tin nhiều hơn.

"Từ một phản ánh có thể nhận diện một nguy cơ, từ một nguy cơ có thể triển khai biện pháp phòng ngừa và từ phòng ngừa tốt có thể không để xảy ra một vụ việc đáng tiếc", Trưởng Công an xã Hoài Đức chia sẻ.

Ở Hoài Đức, việc này được cụ thể hóa bằng những cuộc giao ban định kỳ tại cơ sở.

Xã có diện tích khoảng 16,73km2 với dân số khoảng hơn 77.000 người, có 24 thôn, tổ dân phố. Hàng tháng, Công an xã duy trì làm việc với tổ dân phố và lực lượng an ninh cơ sở để cập nhật tình hình. Những vấn đề còn tồn tại sau mỗi buổi làm việc được đưa vào lịch giao nhiệm vụ để tiếp tục xử lý.

Theo Thượng tá Vũ Quang Nam, đây là một trong những kênh thông tin quan trọng nhất để những vấn đề của khu dân cư không bị bỏ lại phía sau.

Từ một mâu thuẫn nhỏ đến nguy cơ lớn và "Thế trận lòng dân" bắt đầu từ niềm tin

Không phải vấn đề nào người dân phản ánh cũng liên quan đến tội phạm. Có những câu chuyện bắt đầu từ tranh chấp, từ một mâu thuẫn trong khu dân cư hoặc những băn khoăn liên quan trực tiếp đến đời sống.

Nhưng chính những chuyện tưởng như nhỏ ấy, nếu không được giải quyết sớm, có thể trở nên phức tạp. Công an xã Hoài Đức giao lực lượng cảnh sát khu vực trực tiếp bám địa bàn, thường xuyên thu thập thông tin từ người dân. Đơn vị cũng tuyên truyền số điện thoại để người dân có thể liên hệ khi xảy ra vụ việc cần phản ứng nhanh.

"Chúng tôi có các kênh thông tin để bám sát, xử lý triệt để tất cả những thông tin bức xúc mà người dân phản ánh", Trưởng Công an xã Hoài Đức nói.

Câu chuyện tương tự cũng xuất hiện trong quá trình giải phóng mặt bằng, triển khai các dự án khi thay đổi hạ tầng. Đây là những vấn đề có thể tác động trực tiếp đến sinh kế, cuộc sống của người dân. Vì vậy, bên cạnh bảo đảm an ninh trật tự, lực lượng công an còn xác định phải tham mưu chính quyền tuyên truyền, vận động để người dân hiểu chủ trương, chính sách và tạo sự đồng thuận.

"Có những cái người dân thấy mình thiệt thòi, nhưng phải tuyên truyền cho họ hiểu cái thiệt đó là nhỏ, mà cái được là được của cả làng, cả xã, cả xã hội mới là cái lớn", Thượng tá Vũ Quang Nam nói.

Ông cho rằng khi người dân hiểu và đồng thuận với chủ trương, chính sách, việc tổ chức thực hiện sẽ thuận lợi hơn, đồng thời hạn chế nguy cơ phát sinh những điểm phức tạp về an ninh trật tự.

Nhìn từ công việc hàng ngày, Thượng tá Vũ Quang Nam cho rằng điều quyết định để xây dựng thế trận an ninh nhân dân vẫn là niềm tin của người dân.

"Bằng mọi cách chúng ta phải để cho người dân đặt được niềm tin vào chính quyền, niềm tin vào công an", ông chia sẻ.

Khi có niềm tin, người dân sẽ trở thành những "tai mắt" ngay trong cộng đồng. Một thông tin được phát hiện sớm, một cuộc gọi đúng lúc hay một phản ánh tưởng như rất nhỏ cũng có thể giúp lực lượng chức năng tiếp cận một vấn đề trước khi nó trở thành vụ việc phức tạp.

"Lúc đấy chúng ta sẽ có hàng trăm tay, hàng trăm mắt, hàng nghìn tay, hàng nghìn mắt để hỗ trợ công an", ông Nam chia sẻ.

Đó cũng là lý do Công an xã Hoài Đức duy trì giao ban thường xuyên với 24 thôn, tổ dân phố, thay vì chỉ chờ người dân tìm đến trụ sở.

Đô thị hóa nhanh cũng khiến một trong những công việc tưởng quen thuộc của công an cơ sở trở nên khó khăn hơn, đó là quản lý dân cư.

Theo Thượng tá Nam, Hoài Đức có lượng người từ nơi khác đến làm việc, sinh sống và lưu trú khá lớn. Đặc biệt, những người làm việc tại các công trình xây dựng có thể ở trong lán trại một thời gian ngắn rồi rời đi.

"Đối với xã, dân cư cố định thì dễ nắm tình hình hơn. Còn đối tượng tạm trú vài 3 ngày rồi đi thì rất khó quản lý", ông nói.

Có trường hợp công nhân xây dựng chưa kịp khai báo tạm trú, tạm vắng đã rời khỏi địa bàn. Sự biến động ấy khiến việc quản lý dân cư không thể chỉ dựa vào danh sách hay hồ sơ hành chính. Lực lượng công an phải liên tục cập nhật, kết nối với tổ dân phố và những người trực tiếp sống trên địa bàn.

Trong bức tranh đô thị hóa ấy, Hoài Đức trở thành một địa bàn có những khu dân cư rất khác nhau, với nhịp sống cũng khác nhau. Và để giữ được sự bình yên trong một địa bàn như vậy, theo Thượng tá Nam, cách hiệu quả nhất vẫn là đi gần dân hơn.

Khi đối thoại trở thành một cách phòng ngừa và sự kỳ vọng tại Diễn đàn Bộ Công an - Trung ương Hội Nông dân Việt Nam lắng nghe nông dân nói

Từ câu chuyện ở Hoài Đức, Thượng tá Vũ Quang Nam kỳ vọng Diễn đàn Bộ Công an - Trung ương Hội Nông dân Việt Nam "Lắng nghe nông dân nói" lần thứ I năm 2026, sẽ mở thêm một kênh đối thoại trực tiếp giữa lực lượng công an và người dân.

Theo ông, diễn đàn có thể giúp người dân nhận diện rõ hơn những phương thức, thủ đoạn phạm tội mới, từ lừa đảo trên không gian mạng, tội phạm công nghệ cao đến hàng giả trong lĩnh vực nông nghiệp.

"Người nông dân ít có thời gian chú ý đến công nghệ số hiện đại nên qua đây sẽ hiểu thêm để chủ động phòng ngừa", ông chia sẻ.

Nhưng điều ông kỳ vọng không chỉ là việc tuyên truyền. Theo ông, điều quan trọng không kém là lực lượng công an có thể nghe được những khó khăn mà người dân đang gặp phải trong quá trình sản xuất, kinh doanh và chuyển đổi số.

Tại Hoài Đức, Công an xã từng phối hợp với Hội Nông dân lắng nghe những hạn chế của người dân trong tiêu thụ sản phẩm và ứng dụng công nghệ. Từ đó, Đảng ủy, UBND xã phối hợp hỗ trợ các mô hình bán hàng trên không gian số, các kênh trực tuyến.

Những vấn đề vượt thẩm quyền của lực lượng công an có thể được tổng hợp, tham mưu các cấp có chính sách hỗ trợ phù hợp.

"Qua diễn đàn, lực lượng Công an và Hội Nông Dân sẽ lắng nghe được nhu cầu, ý kiến của người dân trong quá trình chuyển đổi số và nhiều vấn đề liên quan đến trực tiếp đến người dân hơn nữa", Thượng tá Vũ Quang Nam nói.

Ở Hoài Đức, câu chuyện bắt đầu từ những điều rất nhỏ: Một người dân thấy người lạ, một cuộc giao ban ở tổ dân phố, một phản ánh về chiếc xe đáng ngờ.

Nhưng khi những thông tin ấy được lắng nghe và xử lý kịp thời, chúng có thể trở thành một mắt xích trong công tác phòng ngừa.

Với người đứng đầu Công an xã Hoài Đức, đó cũng chính là cách để công tác công an ở cơ sở đi trước một bước: Nghe dân để biết địa bàn đang thay đổi thế nào, nhìn từ những thay đổi ấy để nhận diện nguy cơ và xử lý nguy cơ trước khi trở thành vụ việc.

"Lắng nghe dân chính là một trong những cách để phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ cơ sở", ông Nam nói.