Đơn giản hóa thủ tục nộp sáng kiến của Nhân dân tại thôn, tổ dân phố

Chiều 21/10, tham gia đóng góp ý kiến hoàn thiện dự thảo Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở tại phiên thảo luận tổ, đại biểu Lương Quốc Đoàn - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam đề xuất bổ sung 4 nội dung vào dự thảo.

Thứ nhất về nội dung công khai của chính quyền cấp xã (Điều 10), đại biểu Lương Quốc Đoàn đề nghị bổ sung "rào" thêm một nội dung "Các nội dung khác phải công khai theo quy định của pháp luật có liên quan".

Theo đại biểu, trên thực tế, có nhiều nội dung bắt buộc phải công khai cho cử tri và Nhân dân theo quy định của các luật chuyên ngành (ví dụ: công khai thông tin về bầu cử Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp; danh sách ứng cử viên; danh sách cử tri...).

“Việc bổ sung quy định mang tính khái quát này sẽ đảm bảo đầy đủ, tránh bỏ sót các nghĩa vụ công khai của chính quyền cấp xã đã được pháp luật chuyên ngành quy định” – đại biểu Lương Quốc Đoàn nói.

Thứ hai, về sáng kiến của Nhân dân tại thôn, tổ dân phố (Điểm c Khoản 2 Điều 13), đại biểu Lương Quốc Đoàn đề nghị bỏ quy định bắt buộc người dân phải vận động tối thiểu 10% số hộ gia đình trong thôn/tổ dân phố đồng tình thì sáng kiến mới được gửi lên để xem xét, đưa ra bàn và quyết định.

Đại biểu Lương Quốc Đoàn cho rằng quy định này tạo ra rào cản thủ tục, gây khó khăn và vô hình trung hạn chế các quyền, sáng kiến của Nhân dân trong việc tham gia quản lý công việc chung ở cộng đồng dân cư.

Theo Khoản 2 Điều 15 của dự thảo, dù sáng kiến có thu thập đủ 10% chữ ký hay được Mặt trận đưa vào chương trình, thì cuối cùng vẫn phải đưa ra cuộc họp thôn/tổ dân phố và phải đạt trên 50% đại diện hộ gia đình biểu quyết thông qua thì mới có hiệu lực thi hành.

Do đó, đại biểu Lương Quốc Đoàn đề xuất: Khi người dân có sáng kiến, chỉ cần nộp cho Trưởng thôn/Tổ trưởng dân phố. Trưởng thôn/Tổ trưởng dân phố sẽ chủ trì, phối hợp với Ban Công tác Mặt trận xem xét tính phù hợp của sáng kiến để đưa ra cuộc họp thôn/tổ dân phố thảo luận và biểu quyết theo quy định.

Cần bảo đảm cơ sở pháp lý để các tổ chức chính trị-xã hội đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đoàn viên, hội viên khi tham gia giám sát

Thứ ba về hình thức công dân thực hiện quyền kiểm tra, giám sát (Khoản 2 Điều 22), đại biểu Lương Quốc Đoàn đề nghị bổ sung các "tổ chức chính trị - xã hội" vào nhóm các chủ thể đại diện hỗ trợ Nhân dân thực hiện quyền kiểm tra, giám sát (bên cạnh Mặt trận Tổ quốc Việt Nam).

Theo đại biểu Lương Quốc Đoàn, hầu hết các nghị quyết của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước đều giao nhiệm vụ cho Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội thực hiện chức năng giám sát và phản biện xã hội.

“Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng đã xác định: Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội là nòng cốt để Nhân dân thực hiện quyền làm chủ.

Việc bổ sung này giúp bảo đảm cơ sở pháp lý để các tổ chức chính trị - xã hội đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đoàn viên, hội viên khi tham gia giám sát các hoạt động tại thôn, tổ dân phố”- đại biểu Lương Quốc Đoàn nói.

Thứ tư về việc thực hiện dân chủ và cơ chế bảo vệ quyền lợi công chức tại các cơ quan hành chính nhà nước, đại biểu Lương Quốc Đoàn đề nghị dự thảo Luật phân định rõ cơ chế thực hiện dân chủ giữa hai nhóm đối tượng: (1) Khối đơn vị sự nghiệp, doanh nghiệp (có tổ chức Công đoàn và Ban Thanh tra nhân dân) và (2) Khối cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan Đảng, đoàn thể (hiện không tổ chức Công đoàn cơ sở theo quy định mới).

Đại biểu Lương Quốc Đoàn chỉ ra bất cập hiện nay đối với khối cơ quan hành chính, khi không còn tổ chức Công đoàn cơ sở và Ban Thanh tra nhân dân, quyền làm chủ của cán bộ, công chức chủ yếu thực hiện dưới hình thức cá nhân trực tiếp kiến nghị hoặc lấy ý kiến trực tiếp từ người đứng đầu.

Thực tế tâm lý công chức rất e ngại khi phải trực tiếp đối thoại, đề đạt các nguyện vọng chính đáng hoặc tranh luận về quyền lợi (đào tạo, phúc lợi, chế độ chính sách...) trực tiếp với thủ trưởng cơ quan.

“Nếu không có tổ chức đại diện đứng ra tập hợp ý kiến tập thể, công chức chỉ còn công cụ pháp lý cuối cùng là thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo.

Điều này dễ dẫn đến nguy cơ gây phức tạp, mất đoàn kết nội bộ đối với những vấn đề chưa đến mức phải khiếu nại, tố cáo” – đại biểu Lương Quốc Đoàn khẳng định.

Đại biểu Lương Quốc Đoàn đề xuất cần quy định rõ quy trình tập hợp ý kiến và cơ chế bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công chức trong cơ quan hành chính.

Có thể giao nhiệm vụ này cho Ban Thanh tra nhân dân (hoặc cho phép bầu Ban Thanh tra nhân dân độc lập tại cơ quan hành chính) hoặc thông qua các tổ chức đoàn thể hiện có (như Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ...) làm đầu mối tập hợp kiến nghị tập thể gửi tới người đứng đầu.

Cũng theo đại biểu Lương Quốc Đoàn cần quy định rõ nghĩa vụ giải trình của người đứng đầu và các bộ phận tham mưu trước hội nghị cán bộ, công chức đối với các kiến nghị tập thể liên quan đến đời sống, chế độ chính sách và điều kiện làm việc của người lao động.