Diễn đàn Lắng nghe nông dân nói: Bất ngờ khi nhà khoa học của nhà nông được mời lên Bộ NNMT làm việc, bộ hồ sơ dày 5cm
"Theo lời hẹn tại Diễn đàn, chúng tôi đã lên làm việc với Vụ Khoa học và công nghệ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và càng bất ngờ hơn khi thấy lãnh đạo vụ rất cầu thị, lắng nghe chúng tôi trình bày bộ hồ sơ pháp lý dày tới 5cm" - bà Phạm Thị Lý, nhà khoa học của nhà nông năm 2024, Giám đốc Trung tâm Doanh nghiệp Hội nhập và Phát triển (IDE) chia sẻ về những kết quả sau khi tham gia Diễn đàn Lắng nghe nông dân nói năm 2025.
Bà Phạm Thị Lý, nhà khoa học của nhà nông 2024, Giám đốc Trung tâm Doanh nghiệp hội nhập và phát triển, Giám đốc Liên hiệp HTX và nông nghiệp hữu cơ và dược liệu Việt Nam đặt câu hỏi tại Diễn đàn Lắng nghe nông dân nói năm 2025. Ảnh: P.Hưng.
Diễn đàn Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam - Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường "Lắng nghe nông dân nói" năm 2026 (lần thứ 4) với chủ đề “Kiến tạo nền nông nghiệp xanh, nông thôn hiện đại, cùng nông dân bước vào kỷ nguyên số” dự kiến diễn ra vào chiều 17/11 tại Hà Nội.
Tham dự và đồng chủ trì Diễn đàn có đồng chí Lương Quốc Đoàn - Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam và đồng chí Trịnh Việt Hùng - Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NNMT).
Báo Nông thôn Ngày nay/điện tử Dân Việt được giao phối hợp với các đơn vị của Bộ trực tiếp tham mưu, tổ chức thực hiện sự kiện.
Bất ngờ khi nhà khoa học của nhà nông được mời lên Bộ NNMT làm việc ngay sau Diễn đàn
Cách đây 1 năm, tại Diễn đàn "Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam - Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lắng nghe nông dân nói năm 2025", bà Phạm Thị Lý - nhà khoa học của nhà nông năm 2024, Giám đốc Trung tâm Doanh nghiệp Hội nhập và Phát triển (IDE), Giám đốc Liên hiệp Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ và Dược liệu Việt Nam đã đặt câu hỏi với Bộ trưởng Bộ NNMT: "Vì sao một hệ thống truy xuất đã được nghiên cứu bài bản, thẩm định đầy đủ và chứng minh hiệu quả thực tiễn lại chưa được kích hoạt ngay để hỗ trợ nông dân?".
Bà Lý cho biết: Chúng tôi từ lâu đã nghiên cứu và hoàn thiện công nghệ truy xuất nguồn gốc CheckVN, hiện đang nghiên cứu bảo tồn loài sâm Nhất Dương Sinh. Công nghệ này đã được chúng tôi bàn giao cho Bộ NNMT ứng dụng rất hiệu quả, nhưng sau khi sáp nhập, hệ thống bị tạm ngắt. Chúng tôi mong muốn được Bộ NNMT tiếp tục áp dụng công nghệ này, bởi với bối cảnh của ngành nông nghiệp hiện nay, những đòi hỏi về truy xuất nguồn gốc, quản trị chuỗi cung ứng rất quan trọng.
Điều bất ngờ là ngay tại diễn đàn đó, ông Nguyễn Văn Long - Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ đã trực tiếp mời bà Lý lên làm việc về vấn đề truy xuất nguồn gốc, chỉ một ngày sau diễn đàn.
"Hôm đó, tại Diễn đàn chúng tôi rất bất ngờ vì được Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NNMT) giao trực tiếp cho Vụ Khoa học và Công nghệ trả lời. Đồng chí Vụ trưởng đã mời chúng tôi lên làm việc ngay trong ngày hôm sau. Theo lời hẹn, chúng tôi lên làm việc và càng bất ngờ hơn khi thấy lãnh đạo Vụ Khoa học và Công nghệ rất cầu thị, lắng nghe chúng tôi trình bày bộ hồ sơ pháp lý dày tới 5cm, bao gồm văn bằng sáng chế tới các loại văn bản liên quan, bộ hồ sơ nghiên cứu, các module đang thực hiện... Sau đó, Vụ Khoa học và Công nghệ yêu cầu chúng tôi trình diễn trực tiếp khả năng cập nhật dữ liệu đầu bờ theo thời gian thực (real-time)" - bà Lý kể lại.
Thực tế, công nghệ CheckVN đã có quá trình nghiên cứu, triển khai thực tế và thành công trên diện rộng trong nhiều năm. Đặc biệt, trong lĩnh vực nông nghiệp, CheckVN đã được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thí điểm từ năm 2019 và sau đó chính thức được đưa vào ứng dụng trong hệ thống truy xuất nguồn gốc cấp Bộ theo Quyết định số 4164. CheckVN đã được triển khai tại 12 tỉnh, thành phố để xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc, như Hà Nội, Hưng Yên, Quảng Ninh, Cần Thơ, Hà Tĩnh...
Kết quả là, sau đó Bộ NNMT đã quyết định chọn quả sầu riêng làm đối tượng thí điểm khẩn cấp; đồng thời yêu cầu đơn vị xây dựng hệ thống mới phải kế thừa và tích hợp module bản quyền công nghệ CheckVN. CheckVN sẽ trực tiếp đồng hành triển khai cho các doanh nghiệp sầu riêng đầu tiên, đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn quốc gia (TCVN), mã số mã vạch toàn cầu (GS1) và Thông tư 02 của Bộ KHCN.
Với sự hỗ trợ của công nghệ, hệ thống truy xuất nguồn gốc đã đem lại lợi ích vô cùng to lớn cho các nhà quản lý và doanh nghiệp trong việc chứng minh nguồn gốc hàng hoá, quản trị dòng hàng sản phẩm của mình ra sao. Đặc biệt, người tiêu dùng là đối tượng được hưởng lợi nhiều nhất. Họ có thể yên tâm rằng trước khi sản phẩm nông sản thực phẩm đến tay họ, đã có các cơ quan quản lý nông nghiệp tham gia vào ở vai trò quản lý nhà nước.
"Trên thực tế, các cơ quan quản lý đã triển khai các giải pháp quản lý chuyên ngành đối với truy xuất nguồn gốc nông sản. Nhưng từ những ý kiến được đưa ra tại Diễn đàn vào đúng giai đoạn "điểm nghẽn" của việc truy xuất nguồn gốc quả sầu riêng, đặc biệt ở đó có đông đảo bộ ngành liên quan, bà con nông dân, HTX, chuyên gia, cơ quan báo chí truyền thông..., thì rõ ràng vấn đề đã được giải quyết nhanh hơn. Điều đó không chỉ thể hiện tinh thần lắng nghe nông dân nói, mà còn như một lời cam kết và hành động quyết liệt của những người đứng đầu ngành nông nghiệp"- bà Lý nhận định.
"Điều chúng tôi mừng hơn, là cơ quan quản lý không chỉ lắng nghe, hành động, mà còn trân trọng các kết quả nghiên cứu, công nghệ đã được đầu tư và kiểm chứng trong thực tiễn. Với những yêu cầu mới về thị trường, đòi hỏi phải kết nối với hệ thống dữ liệu lớn hơn, Bộ NNMT cũng đã yêu cầu chúng tôi hoàn thiện, lựa chọn phương án tích hợp" - bà Lý nói.
Giúp nông dân ghi nhật kí đồng ruộng cả khi không có sóng điện thoại
Đến nay, CheckVN đã trở thành một hợp phần phục vụ quản lý địa phương và doanh nghiệp trong Hệ thống truy xuất nguồn gốc của Bộ NNMT, đồng thời là một trong những đơn vị đối tác cung cấp giải pháp truy xuất nguồn gốc của Bộ; góp phần vào thành công của quá trình thí điểm truy xuất nguồn gốc quả sầu riêng và đang tích cực đồng hành cùng Bộ NNMT hỗ trợ các địa phương trong chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc.
Theo bà Lý, một vấn đề khiến nhiều người băn khoăn hiện nay là với những nông dân lớn tuổi, mắt kém, không thành thạo công nghệ, thậm chí ở vùng núi cao không có sóng Wi-Fi/4G thì làm sao ghi nhật ký sản xuất điện tử? Nền tảng CheckVN có thể giải quyết triệt để vấn đề này bằng thiết kế giao diện đơn giản nhất, tích hợp khả năng lưu trữ dữ liệu ngoại tuyến (offline) để nông dân cập nhật nhật ký kể cả khi trên nương rẫy không có sóng điện thoại.
Điển hình là CheckVN đã hợp tác với Ban điều phối PGS Việt Nam (Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ) xây dựng module quản trị riêng, giúp nông dân trồng rau hữu cơ nhỏ lẻ ở vùng núi Lương Sơn (Phú Thọ), hay Sóc Sơn (Hà Nội) minh bạch từng mớ rau cải, rau ngót, mùng tơi để đưa thẳng vào các chuỗi thực phẩm sạch như Bác Tôm, Big Green...
"Đừng nghĩ nông dân không muốn làm hay không làm được truy xuất nguồn gốc. Nông dân rất muốn minh bạch sản phẩm của mình để gia tăng giá trị nông sản, mang đến giá trị đúng đắn cho người tiêu dùng. Cái họ cần là được đào tạo, hướng dẫn cụ thể về các giải pháp hữu ích" - bà Lý cho biết.
Chia sẻ thêm về công nghệ CheckVN, bà Phạm Thị Lý thông tin, từ năm 2014, với vai trò là giám đốc Trung tâm Doanh nghiệp Hội nhập và Phát triển - một tổ chức khoa học công nghệ ngoài công lập thuộc Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, bà và cộng sự đã tự đầu tư nghiên cứu và thành công trong việc tạo ra một nền tảng công nghệ số đầu tiên của Việt Nam về truy xuất nguồn gốc (TXNG) mang tên công nghệ CheckVN.
"Công nghệ của chúng tôi đã được cấp một bằng sáng chế và một bằng giải pháp hữu ích, bảo hộ độc quyền về một quy trình cập nhật, lưu giữ, số hóa, định danh, kết nối, xác thực, chống lại sự làm giả thông tin; một thuật toán bảo mật và định danh sản phẩm; một hệ thống kiểm soát nguồn gốc ở cấp độ quản lý và người dùng. CheckVN đã được đánh giá giám định và thẩm định về an ninh điện tử, chống giả và an ninh logistics bởi Viện Khoa học kỹ thuật hình sự và Tổng cục Cảnh sát (Bộ Công an); giám định và tư vấn ứng dụng vào truy xuất nguồn gốc bởi Bộ KHCN.
Bà Lý cho biết: Từ năm 2017 đến nay, CheckVN đã được ứng dụng thành công trên diện rộng và áp dụng vào truy xuất nguồn gốc gắn với quản lý chính quyền điện tử của 12 tỉnh, thành phố. Năm 2019, CheckVN được Bộ Nông nghiệp và PTNT (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) thí điểm ứng dụng. Sau khi thí điểm thành công, năm 2021 Bộ Nông nghiệp và PTNT đã ban hành quyết định số 4164/QĐ-BNN-KHCN chính thức áp dụng hệ thống checkvn.mad.gov.vn.
Năm 2022, Bộ đã giao cho Trung tâm Doanh nghiệp Hội nhập và Phát triển nhiệm vụ khoa học đầu tiên về chuyển đổi số ngành nông nghiệp “Nghiên cứu xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý nguồn cung và hệ thống quản lý truy xuất nguồn gốc nông lâm thủ sản”.
Kết quả của đề tài đã được nghiệm thu và bàn giao tài khoản quản trị về cho Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Sau sáp nhập hệ thống được chuyển tên miền thành Checkvn.mae.gov.vn.
Công nghệ CheckVN đã được trao giải thưởng công nghệ số xuất sắc trong lĩnh vực nông nghiệp – Cúp đồng Made in Viet Nam 2024 và trở thành nền tảng công nghệ lõi cấp quốc gia về Hệ thống truy xuất nguồn gốc của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.