Trong những ngày tháng Tám lịch sử, khi cả nước đang hướng về Quốc khánh 2/9 và nhìn lại hành trình 81 năm kể từ mùa thu Cách mạng Tháng Tám năm 1945, những câu chuyện về đất nước, con người Việt Nam lại có một ý nghĩa đặc biệt. Đó không chỉ là những câu chuyện của quá khứ, của những trang sử hào hùng, mà còn là câu chuyện về một Việt Nam đang đổi mới từng ngày, được viết nên từ chính cuộc sống của mỗi người dân.

Đồng chí Lương Quốc Đoàn, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch BCH Trung ương Hội Nông dân Việt Nam trao Giải Nhất cho tác giả Vũ Quốc Huy với tác phẩm “Nơi quốc ca hòa cùng tiếng sóng”.

Nhưng phía sau những con số ấy là một giá trị lớn hơn nhiều: hàng nghìn câu chuyện được viết bằng tình yêu, sự gắn bó và niềm tự hào về Việt Nam. Mỗi câu chuyện là một góc nhìn, một ký ức, một trải nghiệm, qua đó góp thêm một mảnh ghép để tạo nên bức tranh về đất nước và con người Việt Nam hôm nay.

Phát biểu tại lễ trao giải, đồng chí Bùi Thị Thơm, Phó Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam, nhấn mạnh: đất nước đang chuyển mình mạnh mẽ, nhưng những giá trị cốt lõi làm nên sức sống Việt Nam vẫn luôn bắt nguồn từ làng quê, những cánh đồng bao la, những tâm hồn bình dị và sức mạnh của người nông dân.

Đó cũng là điểm sâu sắc nhất của cuộc thi “Kể câu chuyện Việt Nam”: kể về một đất nước lớn lao nhưng bắt đầu từ những điều rất đỗi bình dị; kể về những thành tựu của hôm nay nhưng không tách rời cội nguồn văn hóa, con người và quê hương.

Đồng chí Lê Thị Thu Hằng – Thứ trưởng Bộ Ngoại giao và đồng chí Bùi Thị Thơm – Phó Chủ tịch BCH TƯ Hội Nông dân Việt Nam trao Giải Nhì cho các tác giả đoạt Giải. 

Mỗi người đều có một câu chuyện về Việt Nam

Một đất nước có thể được giới thiệu bằng những con số về kinh tế, những công trình hiện đại, những thành tựu khoa học - công nghệ hay những dấu mốc trên trường quốc tế. Nhưng để đất nước thực sự đi vào trái tim con người, đôi khi cần những câu chuyện rất nhỏ.

Đó có thể là câu chuyện về một miền quê đang thay đổi từng ngày; một người nông dân vượt khó làm giàu trên chính mảnh đất quê hương; một sản phẩm từ ruộng đồng Việt Nam vươn ra thị trường thế giới; một người trẻ nỗ lực gìn giữ văn hóa truyền thống; hay đơn giản là ký ức của một người từng đến Việt Nam và mang theo tình cảm sâu đậm khi trở về quê hương.

Hơn 1.200 tác phẩm dự thi đã cho thấy mỗi người đều có một cách riêng để kể về Việt Nam. Điều đáng quý là những câu chuyện ấy không bị giới hạn bởi tuổi tác, nghề nghiệp, không gian địa lý hay quốc tịch.

Người cao tuổi nhất tham dự cuộc thi là Thiếu tướng Phan Văn Lai, 96 tuổi; tác giả nhỏ tuổi nhất mới 8 tuổi, đang sống tại Nhật Bản cùng gia đình. Giữa hai thế hệ cách nhau gần một thế kỷ là những tác giả thuộc nhiều tầng lớp: nông dân, công nhân, trí thức, cán bộ, văn nghệ sĩ, học sinh, sinh viên...

Đại sứ Lương Thanh Nghị - nguyên Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao, nguyên Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Đan Mạch và Australia, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, Trưởng Ban Giám khảo cuộc thi cùng GS.TSKH.NGND Vũ Minh Giang, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo Đại học Quốc gia Hà Nội, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam,  – thành viên BGK trao Giải Ba Cuộc thi cho các tác giả

Có những câu chuyện được viết từ trải nghiệm của những người đã đi qua chiến tranh, có những câu chuyện được kể bằng ánh nhìn trong trẻo của thế hệ trẻ. Có người viết về lịch sử, văn hóa; có người viết về quê hương, con người; có người lại tìm thấy vẻ đẹp Việt Nam trong những đổi thay của cuộc sống đương đại.

Đặc biệt, câu chuyện Việt Nam còn được kể bởi những người bạn quốc tế. Những người nước ngoài đang sinh sống, làm việc tại Việt Nam hay từng có thời gian gắn bó với đất nước này ở Nhật Bản, Thái Lan, Đức, Ukraine, Cuba... đã cùng góp tiếng nói vào câu chuyện chung.

Như vậy, Việt Nam không chỉ được kể bằng tiếng nói của người Việt Nam. Việt Nam còn được kể bằng tình cảm của những người đã dành cho đất nước này một phần ký ức, một phần tình yêu và sự trân trọng.

Từ làng quê, đồng ruộng đến khát vọng vươn ra thế giới

Trong những câu chuyện được gửi đến cuộc thi, hình ảnh người nông dân và làng quê Việt Nam tạo nên một mạch nguồn giàu sức sống.

Theo đồng chí Bùi Thị Thơm, đó là những câu chuyện về người nông dân vượt khó vươn lên làm giàu; những mô hình nông nghiệp xanh, nông nghiệp thông minh; những câu chuyện về tình làng nghĩa xóm; về sự gắn bó với quê hương và khát vọng đưa hạt gạo, hạt cà phê cùng nhiều nông sản Việt Nam vươn ra thế giới.

Đồng chí Phạm Anh Tuấn - Cục trưởng Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; cùng đồng chí Nguyễn Văn Hoài - Tổng biên tập Báo Nông thôn Ngày nay/Báo điện tử Dân Việt trao Giải Chuyên đề cho các tác giả đoạt Giải

Những câu chuyện ấy cho thấy một diện mạo khác của nông thôn Việt Nam.

Đằng sau một hạt gạo xuất khẩu không chỉ là sản lượng, thị trường hay giá trị thương mại. Đó còn là câu chuyện của người nông dân gắn bó với ruộng đồng qua nhiều thế hệ; là quá trình thay đổi tư duy sản xuất; là ứng dụng khoa học, công nghệ; là khát vọng nâng cao giá trị nông sản và xây dựng thương hiệu cho quê hương.

Đằng sau một hạt cà phê Việt Nam đến với người tiêu dùng quốc tế cũng là câu chuyện về vùng đất, con người, gia đình và cộng đồng đã bền bỉ giữ gìn, nâng tầm sản vật quê hương.

Vì thế, kể câu chuyện về người nông dân cũng chính là kể câu chuyện về một Việt Nam đang đổi mới từ cơ sở, từ làng quê, từ những cánh đồng. Nông thôn hôm nay không chỉ là nơi lưu giữ ký ức và những giá trị văn hóa truyền thống, mà đang trở thành không gian của sáng tạo, đổi mới, chuyển đổi và hội nhập.

Đây là điều có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới. Bởi sự chuyển mình của đất nước không chỉ diễn ra ở những đô thị lớn, trong những trung tâm kinh tế, khoa học - công nghệ, mà còn diễn ra từng ngày ở mỗi làng quê, trên mỗi cánh đồng và trong tư duy của hàng triệu người nông dân.

Đại sứ Lương Thanh Nghị, Trưởng Ban Giám khảo cuộc thi, cũng bày tỏ ấn tượng với những câu chuyện về người nông dân biến đặc sản quê hương thành sản phẩm xuất khẩu, những người làm sạch bãi biển và những câu chuyện do các tác giả nước ngoài viết về Việt Nam. Đó chính là những câu chuyện mà thế giới muốn lắng nghe từ Việt Nam.

Tình yêu Việt Nam – ngôn ngữ chung không biên giới

Điều đặc biệt của cuộc thi không chỉ nằm ở số lượng tác phẩm hay những tác phẩm được trao giải, mà ở sự gặp gỡ của những tình cảm khác nhau cùng hướng về một đất nước.

Một người Việt Nam có thể yêu quê hương từ ký ức tuổi thơ. Một người nước ngoài có thể yêu Việt Nam từ những năm tháng sinh sống và làm việc tại đây. Một người trẻ có thể nhìn đất nước bằng khát vọng tương lai. Một người đã trải qua nhiều biến động của lịch sử có thể nhìn Việt Nam bằng sự chiêm nghiệm của cả cuộc đời.

Nhưng tất cả đều có thể gặp nhau ở tình yêu Việt Nam.

Như đồng chí Bùi Thị Thơm nhấn mạnh, qua những bài viết và dòng tâm sự gửi đến cuộc thi, có thể thấy tình yêu Việt Nam đã trở thành một “ngôn ngữ chung” không biên giới. Dù là người Việt Nam hay bạn bè quốc tế, dù đang ở quê nhà hay cách xa nửa vòng trái đất, mỗi người đều có thể tìm thấy ở Việt Nam một điểm tựa tinh thần và một nguồn cảm hứng nhân văn.

Điều đó cho thấy sức hấp dẫn của Việt Nam không chỉ đến từ những thành tựu phát triển, mà còn bắt nguồn từ những giá trị bền vững của dân tộc: lòng yêu nước, tinh thần nhân ái, sự cởi mở, bao dung và nền văn hóa giàu bản sắc.

Trong một thế giới ngày càng kết nối, những câu chuyện chân thực về con người và văn hóa có sức mạnh đặc biệt. Một câu chuyện có thể giúp người đọc hiểu hơn về một con người, một vùng đất; nhiều câu chuyện cùng hội tụ có thể tạo nên hình ảnh sinh động về cả một quốc gia.

Ở góc độ đó, “Kể câu chuyện Việt Nam” không chỉ là một cuộc thi viết. Đây còn là một cách để mỗi người trở thành một chủ thể kể chuyện về đất nước mình; để những giá trị đẹp đẽ của Việt Nam được lan tỏa tự nhiên qua những con người thật, câu chuyện thật và cảm xúc thật.

Hơn 1.200 câu chuyện – một bức tranh Việt Nam

Hơn 1.200 tác phẩm cũng có nghĩa là hơn 1.200 mảnh ghép về Việt Nam.

Có mảnh ghép kể về lịch sử, có mảnh ghép kể về văn hóa; có câu chuyện về biển đảo, có câu chuyện về một miền quê; có hành trình vượt qua nghịch cảnh của một con người, cũng có những rung động rất đỗi đời thường.

Giải Nhất được trao cho tác phẩm “Nơi quốc ca hòa cùng tiếng sóng”. Hai giải Nhì thuộc về “Khát vọng đưa âm nhạc Việt vươn ra thế giới từ bản sắc cội nguồn” của ca sĩ Tùng Dương và “Việt Nam trong trái tim tôi” của tác giả Saleem Hammad, người Palestine đang sinh sống và làm việc tại Việt Nam. Các giải Ba, giải chuyên đề và giải Nhân vật truyền cảm hứng tiếp tục mở rộng những góc nhìn về lịch sử, văn hóa, cộng đồng và con người Việt Nam.

Mỗi tác phẩm có một cách kể khác nhau, nhưng cùng gặp nhau ở tình yêu và niềm tin vào những giá trị tốt đẹp của đất nước.

Đó cũng chính là sức mạnh của những câu chuyện. Việt Nam không cần được kể bằng một khuôn mẫu duy nhất. Việt Nam có thể được kể từ biển đảo, từ âm nhạc, từ một lớp học, một bản làng, một cánh đồng, một sản phẩm nông nghiệp hay một con người cụ thể.

Khi những câu chuyện ấy đặt cạnh nhau, chúng tạo thành một Việt Nam toàn diện hơn, gần gũi hơn và giàu sức sống hơn.

Viết tiếp những câu chuyện Việt Nam trong kỷ nguyên mới

81 năm kể từ mùa thu Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Việt Nam đã đi qua biết bao thử thách để có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như hôm nay.

Nhưng hành trình ấy chưa dừng lại.

Trong kỷ nguyên mới, Việt Nam cần tiếp tục được kể bằng những câu chuyện mới – câu chuyện của một đất nước đổi mới, sáng tạo, hội nhập; câu chuyện của những con người đang lao động và cống hiến; câu chuyện của những miền quê đang thay đổi từng ngày.

Đó sẽ là câu chuyện về nền nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, người nông dân văn minh; về chuyển đổi số, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo; về những sản phẩm nông nghiệp Việt Nam vươn ra thế giới. Đó cũng là câu chuyện về thế hệ trẻ mang trong mình niềm tự hào dân tộc, lòng biết ơn đối với các thế hệ đi trước và khát vọng đóng góp cho tương lai đất nước.

Bởi vậy, cuộc thi khép lại nhưng câu chuyện Việt Nam không khép lại.

Như đồng chí Bùi Thị Thơm chia sẻ, những tác phẩm được trao giải hôm nay sẽ trở thành những “hạt giống tâm hồn”, gieo vào thế hệ trẻ niềm tự hào dân tộc, lòng biết ơn và ý thức trách nhiệm đối với tương lai đất nước.

Đó cũng có lẽ là giá trị bền vững nhất của việc kể câu chuyện Việt Nam.

Bởi một dân tộc không chỉ được nhận diện bằng những gì đã làm được, mà còn bằng cách dân tộc ấy kể về mình; bằng những giá trị mà người dân lựa chọn gìn giữ và trao truyền; bằng những câu chuyện khiến thế hệ sau hiểu vì sao mình tự hào về quê hương và vì sao mình phải có trách nhiệm viết tiếp những trang mới của đất nước.

Từ một cánh đồng, một miền quê, một người nông dân đến một câu chuyện nơi đảo xa; từ ký ức của một người Việt Nam đến tình cảm của một người bạn quốc tế – tất cả đều có thể trở thành một phần của câu chuyện Việt Nam.

Và khi hàng nghìn câu chuyện ấy cùng cất lên, chúng tạo thành một thanh âm lớn: thanh âm của một Việt Nam giàu truyền thống, giàu tình người, kiên cường, đổi mới và tự tin bước vào tương lai.

Cuộc thi “Kể câu chuyện Việt Nam” đã khép lại, nhưng những câu chuyện đẹp về đất nước chắc chắn sẽ còn được viết tiếp. Bởi mỗi ngày, trên dải đất hình chữ S, vẫn đang diễn ra biết bao câu chuyện về lao động, sáng tạo, nghĩa tình, khát vọng và niềm tin.

Để rồi từ những điều bình dị nhất, một câu chuyện Việt Nam lớn lao hơn sẽ tiếp tục được viết nên – bằng chính cuộc sống, bằng trái tim và bằng tình yêu Tổ quốc của mỗi người.