Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải giải trình, làm rõ nhiều vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm, sáng 9/11. Ảnh: Quốc hội

Sáng 9/11, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải giải trình, làm rõ nhiều vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm khi thảo luận về ba dự án luật liên quan đến bảo hiểm xã hội, lao động, việc làm và an toàn, vệ sinh lao động.

Đáng chú ý, trước những thay đổi nhanh chóng của thị trường lao động, Chính phủ dự kiến nghiên cứu mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, trong đó có lao động không có quan hệ lao động và người làm việc trên nền tảng số.

Lao động nền tảng số có thể được mở rộng diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc

Giải trình về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội, Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cho biết, tiếp thu kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và ý kiến thẩm tra, cơ quan soạn thảo dự kiến báo cáo Chính phủ giữ quy định hiện hành về thẩm quyền quyết định mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Theo đó, Chính phủ sẽ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định khi xuất hiện nhóm đối tượng có việc làm, thu nhập ổn định, thường xuyên, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội từng thời kỳ nhưng chưa được luật quy định cụ thể.

Trong đó, người làm việc không có quan hệ lao động và người làm việc trên nền tảng số sẽ được nghiên cứu mở rộng đối tượng tham gia khi đủ điều kiện.

Bộ trưởng cho biết, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu, đánh giá để đề xuất cấp có thẩm quyền khi trình Đề án cải cách chính sách tiền lương và bảo hiểm xã hội, làm cơ sở sửa đổi toàn diện luật trong giai đoạn 2027-2028.

Về danh mục đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội, Chính phủ dự kiến bổ sung các nguyên tắc đầu tư an toàn, bảo toàn, bền vững, hiệu quả và minh bạch; đồng thời giao Chính phủ quy định tiêu chí đánh giá, lựa chọn, giám sát và kiểm soát rủi ro.

Đối với bảo hiểm hưu trí bổ sung, cơ quan soạn thảo dự kiến giữ nguyên quy định như Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014, chưa bổ sung cơ chế cá nhân người lao động tham gia đóng góp tạo quỹ hưu trí bổ sung.

Về cải cách thủ tục, Bộ trưởng nhấn mạnh việc chuyển đổi số phải đi đôi với bảo đảm quyền tiếp cận và thụ hưởng chính sách, nhất là đối với người cao tuổi, người khuyết tật, người ở vùng sâu, vùng xa và những người chưa có điều kiện sử dụng phương tiện điện tử.

Hoàn thiện chính sách bảo vệ lao động nền tảng số, làm việc từ xa

Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động, Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cho biết cơ quan soạn thảo tiếp thu nhiều ý kiến về bảo vệ quyền của người lao động, phòng ngừa và xử lý tai nạn lao động.

Dự thảo bổ sung quyền trực tiếp thông tin về tai nạn lao động tới cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc tổ chức công đoàn; nghiêm cấm hành vi cản trở, gây khó khăn trong khai báo, cung cấp thông tin và xử lý tai nạn, bệnh nghề nghiệp.

Đáng chú ý, trước đề xuất của đại biểu Phạm Anh Tuấn (đoàn Ninh Bình) về khoảng trống pháp lý đối với lao động từ xa, Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu quyền và nghĩa vụ của các bên trong bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động đối với người làm việc từ xa và làm việc theo các hình thức linh hoạt.

Đối với lao động phi chính thức và người làm việc trên nền tảng số, dự thảo hoàn thiện quy định về khai báo, điều tra, thống kê và báo cáo tai nạn lao động.

Bộ trưởng lưu ý, việc xác định trách nhiệm của các bên phải căn cứ vào bản chất quan hệ và mức độ tổ chức, điều phối, kiểm soát công việc trên thực tế, “không mặc nhiên coi mọi đơn vị vận hành nền tảng là người sử dụng lao động”.

Về quản lý tai nạn lao động trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, dự thảo phân định trách nhiệm giữa cơ quan chuyên môn cấp tỉnh, UBND cấp xã và Công an cấp xã trong tiếp nhận thông tin, bảo vệ hiện trường và phối hợp điều tra.

Đối với các vấn đề chưa thể giải quyết trong lần sửa đổi này, nhất là bảo vệ lao động phi chính thức, lao động nền tảng số, hoàn thiện chính sách bảo hiểm và ứng dụng công nghệ, Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục tổng kết thực tiễn, đánh giá tác động, báo cáo Chính phủ để nghiên cứu sửa đổi toàn diện luật, dự kiến vào tháng 10/2027.

Đề xuất thêm ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7) nghỉ hưởng nguyên lương

Đáng chú ý, liên quan đến chế độ nghỉ lễ, Tết hằng năm, Bộ trưởng cho biết dự thảo luật thể chế hóa Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị, theo đó bổ sung ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam. Người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương trong ngày này, áp dụng từ năm 2026.

Bên cạnh đó, tiếp thu ý kiến của cơ quan thẩm tra, các đại biểu Quốc hội và kết luận của cấp có thẩm quyền, cơ quan soạn thảo cũng đề xuất bổ sung Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7) vào danh sách ngày nghỉ lễ hằng năm, người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương, dự kiến áp dụng từ năm 2027.

Theo Bộ trưởng, việc bổ sung ngày nghỉ 27/7 nhằm tạo điều kiện để người lao động tham gia các hoạt động tri ân những người có công với Tổ quốc, với cách mạng, qua đó tiếp tục phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc.

Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan của Quốc hội hoàn thiện dự thảo và văn bản hướng dẫn, bảo đảm các luật được triển khai đồng bộ từ ngày 1/3/2027, không tạo khoảng trống trong quản lý và thực thi.

Về phân cấp trách nhiệm quản lý nhà nước, Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cho biết, dự thảo Luật Hoạt động chữ thập đỏ xác định Bộ Nội vụ chịu trách nhiệm quản lý nhà nước đối với tổ chức Hội Chữ thập đỏ Việt Nam; Bộ Y tế quản lý chuyên môn các hoạt động chữ thập đỏ liên quan đến chăm sóc sức khỏe, sơ cấp cứu ban đầu, hiến máu nhân đạo, hiến mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác. Các hoạt động còn lại thuộc chức năng, nhiệm vụ của các bộ, ngành liên quan.

Theo Bộ trưởng, việc phân định nhằm bảo đảm quản lý đúng chức năng, nhiệm vụ, tránh chồng chéo hoặc bỏ sót lĩnh vực, trong đó có hoạt động cứu trợ khẩn cấp và cứu trợ nhân đạo.

Tuy nhiên, do hoạt động chữ thập đỏ liên quan đến nhiều lĩnh vực chuyên môn khác nhau, Bộ Nội vụ sẽ tiếp tục nghiên cứu, phối hợp với các bộ, ngành để đề xuất phương án phân công quản lý phù hợp, bảo đảm rõ trách nhiệm quản lý tổ chức Hội Chữ thập đỏ và quản lý các hoạt động chuyên môn của Hội.