Một Hội nghị Trung ương Đảng khóa XIV. Ảnh mang tính minh họa - Ảnh: Phạm Thắng

Cụ thể, theo quy định, các trường hợp được xem xét giải quyết theo các nhóm như sau:

Chưa xem xét, xử lý kỷ luật đối với phụ nữ mang thai, nuôi con nhỏ và người bệnh nặng: Đảng viên nữ đang trong thời gian mang thai, nghỉ thai sản, nuôi con dưới 12 tháng tuổi; hoặc đảng viên nam nuôi con dưới 12 tháng tuổi trong trường hợp vợ chết hoặc vì lý do khách quan, bất khả kháng khác, sẽ chưa xem xét, xử lý kỷ luật. Tuy nhiên, quy định cũng mở hướng linh hoạt: nếu đảng viên đó có văn bản đề nghị xem xét, xử lý kỷ luật thì tổ chức đảng sẽ xem xét giải quyết. Chi tiết này là điểm mới so với Quy định cũ (Quy định số 69-QĐ/TW, ngày 06/7/2022 của Bộ Chính trị khoá XIII về kỷ luật tổ chức đảng, đảng viên vi phạm).

Bên cạnh đó, đảng viên đang điều trị bệnh hiểm nghèo, mất khả năng nhận thức hoặc ốm nặng điều trị nội trú tại bệnh viện (có xác nhận của cơ quan y tế từ cấp bệnh viện đa khoa khu vực và tương đương trở lên) cũng thuộc diện chưa xem xét xử lý kỷ luật cho đến khi sức khỏe ổn định và được ra viện. So với Quy định 69, Quy định 212 chi tiết hơn, Quy định 69, không đề cập cụ thể bệnh hiểm nghèo, mất khả năng nhận thức hay yêu cầu xác nhận từ cấp bệnh viện đa khoa khu vực trở lên.

Đối với đảng viên vi phạm nhưng đã qua đời, tổ chức đảng vẫn tiến hành xem xét, kết luận nhưng không quyết định kỷ luật, trừ trường hợp có vi phạm đặc biệt nghiêm trọng. Còn trường hợp, đảng viên bị tuyên bố mất tích nếu phát hiện vi phạm vẫn phải xem xét, kết luận nhưng chưa xử lý; khi tìm thấy và phát hiện còn sống, cơ quan chức năng sẽ thi hành kỷ luật theo quy định. Những nội dung này được kế thừa Quy định cũ (Quy định 69).

Quy định nêu rõ việc miễn kỷ luật cho trường hợp thực hiện đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung. Đây là điểm nhấn quan trọng trong việc bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung. Theo đó, đảng viên thực hiện đề xuất về đổi mới, sáng tạo được cấp có thẩm quyền cho phép, thực hiện đúng chủ trương, có động cơ trong sáng, vì lợi ích chung mà xảy ra thiệt hại, sẽ được cơ quan có thẩm quyền xem xét miễn kỷ luật.

So với Quy định cũ, nội dung này đã ngắn gọn, trực tiếp và rõ ràng hơn. Theo Quy định cũ: Đảng viên thực hiện đề xuất về đổi mới, sáng tạo theo Kết luận số 14-KL/TW, ngày 22/9/2021 của Bộ Chính trị, được cơ quan có thẩm quyền cho phép nhưng xảy ra thiệt hại thì cơ quan có thẩm quyền xác định rõ nguyên nhân khách quan, chủ quan, đánh giá khách quan, toàn diện; nếu đã thực hiện đúng chủ trương, có động cơ trong sáng, vì lợi ích chung thì miễn kỷ luật hoặc giảm nhẹ trách nhiệm.

Nếu theo Quy định cũ thì quy trình rà soát phức tạp hơn như "xác định rõ nguyên nhân khách quan, chủ quan, đánh giá khách quan, toàn diện".

Còn Quy định mới đã lược bỏ việc trích dẫn tên văn bản cụ thể và các bước thủ tục, giúp điều khoản trở nên ngắn gọn, súc tích và tập trung trực tiếp vào bản chất cốt lõi của hành vi (được cấp có thẩm quyền cho phép, đúng chủ trương, động cơ trong sáng, vì lợi ích chung).

Quy định cũ: Mở ra hai hướng xử lý là "miễn kỷ luật hoặc giảm nhẹ trách nhiệm". Còn Quy định mới: Khẳng định một hướng xử lý duy nhất là "xem xét miễn kỷ luật", qua đó thể hiện thông điệp mạnh mẽ và quyết liệt hơn trong việc bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm.

Còn trường hợp được miễn kỷ luật nữa là: Vi phạm do chấp hành chủ trương, quyết định, mệnh lệnh sai trái của tổ chức, cấp trên hoặc do bị ép buộc, nhưng đảng viên đã chủ động, kịp thời báo cáo bằng văn bản về ý kiến, đề xuất của mình với tổ chức, cơ quan có thẩm quyền trước khi thực hiện thì cũng sẽ được miễn kỷ luật.