Hợp tác xã tập hợp lao động, mở hướng phát triển nông thôn hiện đại

Sau khi sáp nhập Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình, tỉnh Phú Thọ mới có không gian phát triển đa dạng, từ miền núi, trung du đến đồng bằng. Sự khác biệt về điều kiện sản xuất, nguồn lao động và lợi thế nông nghiệp đặt ra yêu cầu tổ chức lại kinh tế nông thôn theo hướng hiệu quả hơn, trong đó giải quyết việc làm và nâng thu nhập cho người dân là một trong những nhiệm vụ quan trọng.

Ông Nguyễn Hùng Cường, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Phú Thọ cho biết, hợp tác xã (HTX) được xác định không chỉ là nơi tập hợp các hộ sản xuất mà còn trở thành đầu mối tổ chức sản xuất, cung ứng dịch vụ, liên kết tiêu thụ và tạo việc làm ngay tại địa phương.

Theo ông Nguyễn Hùng Cường, toàn tỉnh hiện có 1.797 HTX đang hoạt động, tạo việc làm thường xuyên cho gần 156.000 lao động.

Riêng lĩnh vực nông nghiệp có hơn 800 HTX, thu hút khoảng 129.000 thành viên và tạo việc làm thường xuyên cho hơn 20.600 lao động. Thu nhập bình quân của lao động trong các HTX nông nghiệp đạt hơn 5 triệu đồng/người/tháng.

“HTX đang trở thành một mắt xích quan trọng của kinh tế nông thôn, đặc biệt trong bối cảnh yêu cầu tạo việc làm tại chỗ ngày càng lớn. Thay vì để các hộ sản xuất nhỏ lẻ tự tìm đầu ra, mô hình HTX tập hợp nguồn lực, thống nhất quy trình sản xuất và kết nối thị trường”, ông Cường khẳng định.

Để nâng cao chất lượng hoạt động của HTX, Phú Thọ triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ về vốn, quản trị, khoa học công nghệ và xây dựng thương hiệu. Giai đoạn 2021-2025, tỉnh tổ chức hơn 80 lớp đào tạo, tập huấn với hơn 5.000 lượt cán bộ, thành viên HTX tham gia.

Thông qua các nguồn vốn hỗ trợ và hệ thống ngân hàng thương mại, HTX có điều kiện đầu tư máy móc, cơ sở hạ tầng, mở rộng quy mô sản xuất. Cùng với đó, tỉnh khuyến khích các HTX chuyển từ sản xuất đơn thuần sang xây dựng chuỗi liên kết, gắn sản xuất với chế biến và tiêu thụ.

Đáng chú ý, tháng 10/2025, tỉnh Phú Thọ ban hành Nghị quyết số 45/NQ-HĐND về hỗ trợ ứng dụng khoa học - công nghệ đối với HTX. Chính sách tập trung vào những nội dung như xây dựng sản phẩm đạt tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, sản xuất hữu cơ và cấp chứng nhận an toàn thực phẩm.

Đây là hướng hỗ trợ có ý nghĩa trong bối cảnh thị trường ngày càng đòi hỏi cao về chất lượng, an toàn và khả năng truy xuất nguồn gốc. Khi sản phẩm nâng được giá trị, dư địa để HTX mở rộng sản xuất, duy trì việc làm và cải thiện thu nhập cho thành viên cũng được mở rộng.

Thực tế tại nhiều mô hình cho thấy hiệu quả của cách làm này không chỉ nằm ở doanh thu của HTX mà còn ở khả năng kéo người dân tham gia vào một chuỗi sản xuất có tổ chức.

Từ mô hình nuôi cấy đông trùng hạ thảo, HTX Nấm Tam Đảo (ở xã Tam Đảo, tỉnh Phú Thọ) từng bước phát triển theo hướng liên kết chuỗi giá trị, tạo sinh kế cho hàng trăm hộ gia đình nông thôn.

Bên cạnh sản phẩm chủ lực là đông trùng hạ thảo, HTX đang phát triển vùng trồng dâu nuôi tằm quy mô lớn, đồng thời xây dựng mô hình du lịch trải nghiệm nông nghiệp tuần hoàn tại Farm Nấm Tam Đảo. Cách tiếp cận này mở rộng không gian tạo giá trị từ nông nghiệp, thay vì chỉ phụ thuộc vào khâu sản xuất nguyên liệu.

Phú Thọ mở rộng liên kết HTX, hình thành chuỗi giá trị

Ở nhiều vùng nông thôn, đặc biệt những địa bàn miền núi, việc làm tại chỗ có ý nghĩa không chỉ về thu nhập mà còn giúp người dân giảm phụ thuộc vào lao động thời vụ, hạn chế tình trạng phải rời quê tìm việc.

HTX chè Cẩm Mỹ (ở xã Cự Đồng) hoạt động từ năm 2021, hiện liên kết với hơn 20 hộ trồng chè hữu cơ trên diện tích hơn 30ha, trong đó hơn 15ha đạt chứng nhận VietGAP. Sản lượng đạt khoảng 240 tấn chè búp tươi mỗi năm.

Việc tổ chức sản xuất theo hướng hữu cơ và có liên kết đầu ra giúp giá bán chè hữu cơ trung bình đạt 300.000 đồng/kg, cao hơn 2 lần so với chè canh tác truyền thống.

Hiệu quả của chuỗi liên kết không chỉ thể hiện trên giá bán sản phẩm mà còn trực tiếp tạo thêm việc làm cho người dân địa phương.

Bà Đinh Thị Lý, người dân tộc Mường, ở xã Cự Đồng, năm nay đã ngoài 60 tuổi. Ở độ tuổi này, cơ hội tìm kiếm việc làm thuê bên ngoài không còn nhiều. Từ khi HTX chè Cẩm Mỹ thành lập, bà có công việc thường xuyên với mức thu nhập hơn 4 triệu đồng/tháng.

Không chỉ có việc làm, gia đình bà Lý còn có hơn 7 sào chè được HTX hướng dẫn sản xuất theo hướng hữu cơ.

“Chè thu hoạch đến đâu, HTX thu mua đến đấy, nhờ đó thu nhập từ cây chè hữu cơ tăng lên rõ rệt, gấp 3 lần so với trước đây”, bà Lý chia sẻ.

Theo ông Nguyễn Hùng Cường, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Phú Thọ, để HTX thực sự trở thành “điểm tựa” sinh kế, bài toán không dừng ở việc tăng số lượng. Quan trọng hơn là nâng năng lực quản trị, khả năng tiếp cận vốn, ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng thương hiệu và nhất là năng lực tham gia chuỗi giá trị.

Theo ông Cường, thời gian tới, Phú Thọ sẽ đẩy mạnh liên kết HTX với doanh nghiệp, hình thành chuỗi giá trị nông nghiệp; hỗ trợ HTX phát triển dịch vụ đa ngành, gắn sản xuất với chế biến và tiêu thụ. Qua đó, mở rộng việc làm tại chỗ, nâng thu nhập và tạo nền tảng phát triển bền vững vùng DTTS, miền núi.