Các đại biểu Quốc hội tham dự phiên thảo luận tại hội trường Quốc hội, ngày 9/11. ẢNh: Quốc hội

Ngày 9/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội. Một trong những nội dung được đại biểu quan tâm là chính sách bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố - lực lượng trực tiếp tham gia công việc tại cơ sở nhưng thu nhập còn hạn chế.

Không để người hoạt động không chuyên trách phải gánh toàn bộ tiền đóng bảo hiểm

Đại biểu Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long) đánh giá cao chủ trương tiếp tục đưa người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố vào diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc theo dự thảo luật. Tuy nhiên, ông cho rằng cần làm rõ đối tượng thụ hưởng và trách nhiệm đóng góp để chính sách đi vào thực tế, tránh phát sinh cách hiểu khác nhau giữa các địa phương.

Theo đại biểu, quy định cần bao quát cả những đơn vị cộng đồng dân cư có tên gọi khác như ấp, khóm, khu phố, đồng thời xác định đầy đủ các chức danh gồm trưởng thôn hoặc tổ trưởng tổ dân phố, bí thư chi bộ, trưởng ban công tác mặt trận và các chức danh tương ứng theo tên gọi địa phương.

Vấn đề đáng chú ý hơn là cách phân chia trách nhiệm đóng bảo hiểm xã hội, nhất là với những người có mức phụ cấp hằng tháng thấp.

Đại biểu Thạch Phước Bình phân tích, với mức lương cơ sở 2,53 triệu đồng, nếu áp dụng tỷ lệ đóng bảo hiểm xã hội 25% trên mức căn cứ tối thiểu, tổng số tiền phải đóng là 632.500 đồng/tháng. Trong đó, cá nhân đóng 8%, tương ứng 202.400 đồng; 17% còn lại, tương ứng 430.100 đồng, thuộc trách nhiệm của người sử dụng lao động và được bảo đảm từ ngân sách theo phân cấp.

Ông cảnh báo nếu toàn bộ khoản 632.500 đồng bị khấu trừ vào phụ cấp, người hoạt động không chuyên trách sẽ phải gánh cả phần đóng thuộc trách nhiệm của người sử dụng lao động.

Đại biểu dẫn ví dụ, với mức phụ cấp thực nhận 1,5 triệu đồng/tháng, nếu phải tự đóng toàn bộ 632.500 đồng, khoản khấu trừ sẽ chiếm khoảng 42,17% phụ cấp.

Vì vậy, ông đề nghị quy định rõ UBND cấp xã – nơi giao nhiệm vụ và quản lý người hoạt động không chuyên trách là đầu mối thực hiện phần đóng của người sử dụng lao động. Đồng thời, phải bảo đảm 17% được bố trí từ ngân sách theo phân cấp, không khấu trừ vào phụ cấp cá nhân.

Đối với quỹ phụ cấp khoán theo Nghị định 185, đại biểu đề nghị Bộ Nội vụ phối hợp Bộ Tài chính sớm hướng dẫn thống nhất cách lập dự toán, hạch toán và chuyển tiền; tách bạch rõ phụ cấp cá nhân, phần đóng của người tham gia và phần ngân sách bảo đảm.

Đặc biệt, với những người lớn tuổi, phụ cấp thấp hoặc thời gian đảm nhiệm chức danh ngắn, ông kiến nghị Chính phủ nghiên cứu hỗ trợ một phần mức đóng của cá nhân theo mức phụ cấp, độ tuổi và hoàn cảnh cụ thể.

Khoản hỗ trợ này cần được dự toán minh bạch, không làm giảm phụ cấp của người hoạt động không chuyên trách.

Đại biểu nhấn mạnh: “Chính sách sẽ khả thi và tạo được sự đồng thuận khi mỗi người biết rõ mình thuộc diện nào, phải đóng bao nhiêu, phần nào do Nhà nước bảo đảm và các khoản tiền đó đều được chi trả, hạch toán rõ ràng, minh bạch”.

Chính sách an sinh cần bao phủ cả người cao tuổi có lương hưu thấp

Cũng tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (đoàn Vĩnh Long) đề nghị điều chỉnh chính sách trợ cấp hưu trí xã hội theo hướng bao trùm hơn, đặc biệt với người cao tuổi có mức lương hưu thấp.

Theo đại biểu, hiện người từ đủ 75 tuổi trở lên chỉ được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội khi không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng. Quy định này có thể tạo ra bất cập khi người có lương hưu thấp vẫn gặp khó khăn trong trang trải sinh hoạt, thuốc men và chăm sóc sức khỏe.

Bà đề nghị nghiên cứu bỏ điều kiện không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng khi xác định đối tượng được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.

Đồng thời, đại biểu kiến nghị hạ độ tuổi hưởng trợ cấp từ 75 xuống 70 tuổi; riêng người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo từ 70 xuống 65 tuổi.

Theo bà, nhiều người từ 70 tuổi đã suy giảm sức khỏe, khả năng lao động, không có lương hưu hoặc tích lũy, vẫn phải dựa vào con cháu hoặc tiếp tục làm việc để trang trải cuộc sống.

Duy trì chi trả lương hưu tận nhà với người cao tuổi, sức khỏe yếu

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, việc cắt giảm thủ tục hành chính trong giải quyết chế độ bảo hiểm xã hội (BHXH) phải đi đôi với bảo đảm quyền tiếp cận và thụ hưởng chính sách của người dân.

Theo Bộ trưởng, dự thảo nghị định về hồ sơ, thủ tục BHXH đang được xây dựng theo hướng cắt giảm thành phần hồ sơ, đẩy mạnh giao dịch điện tử và phát triển cơ sở dữ liệu. Chính phủ sẽ quy định cụ thể về hồ sơ, thời hạn, trình tự thực hiện và việc sử dụng, thay thế dữ liệu.

Tuy nhiên, chuyển đổi số không được trở thành rào cản đối với người thụ hưởng, nhất là người cao tuổi, người khuyết tật, người ở vùng sâu, vùng xa và những người chưa có điều kiện sử dụng phương tiện điện tử. Đáng chú ý, cơ chế chi trả tận nhà tiếp tục được duy trì đối với người cao tuổi, sức khỏe yếu, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tế.

Liên quan đến đầu tư quỹ BHXH, cơ quan soạn thảo dự kiến bổ sung các nguyên tắc đầu tư an toàn, bảo toàn, bền vững, hiệu quả và minh bạch; đồng thời giao Chính phủ quy định tiêu chí lựa chọn, giám sát, kiểm soát rủi ro và lộ trình đa dạng hóa danh mục đầu tư.

Đối với bảo hiểm hưu trí bổ sung, cơ quan soạn thảo dự kiến giữ nguyên quy định hiện hành, chưa bổ sung cơ chế người lao động tự đóng góp để hình thành quỹ hưu trí bổ sung. Bộ Nội vụ sẽ phối hợp với Bộ Tài chính tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện chính sách này khi sửa đổi toàn diện Luật BHXH, dự kiến giai đoạn 2027-2028.