Thương lái thu mua dưa của ông Danh Út và những người dân ấp Minh Tân. Ảnh: CTV

Một gia đình Khmer vươn lên nhờ chuyển đổi mô hình sản xuất, một người có uy tín đưa kỹ thuật mới đến với bà con, những câu lạc bộ góp phần gìn giữ tiếng nhạc ngũ âm... là những kết quả cụ thể từ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Khi nguồn lực chính sách trở thành “bệ đỡ” cho sinh kế

Tại xã U Minh Thượng, câu chuyện giảm nghèo và phát triển kinh tế trong đồng bào Khmer đang được nhìn từ chính sức sản xuất của người dân. Những chính sách hỗ trợ nếu được triển khai đúng đối tượng, đúng nhu cầu sẽ không chỉ giúp người dân vượt qua khó khăn trước mắt mà còn tạo điều kiện để họ tự vươn lên.

Ông Danh Út, ngụ ấp Minh Tân, xã U Minh Thượng, là một trường hợp như vậy. Trước đây, gia đình ông chỉ có 5 công ruộng, sản xuất một vụ lúa với năng suất thấp. Ngoài làm ruộng, ông phải dẫn trâu đi cày thuê để kiếm thêm thu nhập, trong khi vợ ở nhà chăn nuôi heo.

Không cam chịu cuộc sống khó khăn, vợ chồng ông tích góp, mua thêm đất và từng bước mở rộng sản xuất. Đến nay, gia đình ông có hơn 10ha đất, sản xuất 2 vụ lúa và 1 vụ màu mỗi năm. Riêng vụ màu, dưa hoàng kim đã trở thành một trong những cây trồng mang lại thu nhập khá cho gia đình.

“Trồng màu tuy cực nhưng bù lại thu nhập hấp dẫn nên bà con cố gắng tăng gia sản xuất”, ông Út chia sẻ.

Từ chỗ phải làm thuê kiếm sống, gia đình ông Út nay có thu nhập khoảng 400-500 triệu đồng/năm. Nhưng điều đáng nói hơn, ông không giữ riêng kinh nghiệm cho gia đình. Là người có uy tín trong đồng bào Khmer, ông tích cực vận động bà con từng bước bỏ những hủ tục lạc hậu, giữ gìn an ninh trật tự, củng cố khối đại đoàn kết.

Trong sản xuất, ông cùng ngành chức năng hướng dẫn bà con Khmer kỹ thuật trồng lúa, nuôi cá, trồng màu. Với những hộ thiếu vốn, ông còn sẵn sàng cho mượn tiền để có điều kiện đầu tư sản xuất.

Hơn 20 năm liên tiếp đạt chuẩn gia đình văn hóa và hơn 10 năm là nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi cấp tỉnh, ông Út cho thấy một điều: khi chính sách hỗ trợ gặp đúng người biết làm ăn, biết chia sẻ và có trách nhiệm với cộng đồng, hiệu quả có thể lan tỏa vượt ra ngoài phạm vi một gia đình.

Ở xã U Minh Thượng, nguồn lực dành cho công tác dân tộc cũng đang được tập trung đáng kể. Năm 2025, xã thực hiện 9 dự án thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, với tổng kinh phí gần 6,4 tỷ đồng. Các dự án góp phần củng cố hạ tầng, giảm nghèo, cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của người dân.

Bước sang năm 2026, xã có tổng nguồn vốn hơn 5,3 tỷ đồng kéo dài sang năm. Đến thời điểm hiện tại, xã đã giải ngân hơn 1,2 tỷ đồng, đạt 22,6%. Chính quyền địa phương cam kết tiếp tục tháo gỡ khó khăn, phấn đấu giải ngân toàn bộ nguồn vốn đủ điều kiện trong năm.

Với Vĩnh Bình, bức tranh dân tộc có nét riêng. Xã được thành lập trên cơ sở hợp nhất 3 xã Vĩnh Bình Nam, Vĩnh Bình Bắc và Bình Minh, có diện tích 159,69km² và dân số 30.232 người. Trong đó, người Kinh chiếm 96,59%, Khmer 2,8%, Hoa 0,6% và các dân tộc khác 0,01%; các cộng đồng dân cư sinh sống đan xen.

Đây là địa bàn mà sinh kế của người dân vẫn chủ yếu dựa vào nông nghiệp, thủy sản và mua bán nhỏ lẻ. Toàn xã hiện có 116 hộ nghèo, chiếm 1,33%, và 186 hộ cận nghèo, chiếm 2,14%. Những con số này cho thấy yêu cầu đặt ra không chỉ là hỗ trợ trực tiếp mà còn phải nâng chất lượng sản xuất, liên kết kinh tế và nguồn nhân lực ở nông thôn.

Trong năm 2026, Vĩnh Bình triển khai 4 dự án liên quan đến hỗ trợ sinh kế, bảo tồn văn hóa và đã giải ngân hơn 129 triệu đồng trên tổng số 539 triệu đồng. Mục tiêu cuối cùng vẫn là giúp người dân có thêm sinh kế ổn định, đồng thời gìn giữ những giá trị văn hóa đặc trưng của cộng đồng dân tộc.

Giữ bản sắc để tạo thêm sức mạnh cộng đồng

Nếu U Minh Thượng cho thấy sức bật từ sinh kế thì An Biên lại nổi bật bởi quy mô cộng đồng Khmer. Sau sáp nhập, xã An Biên có 40.292 người. Trong đó, người Kinh có 32.074 người, chiếm 79,82%; đồng bào Khmer có 8.007 người, chiếm 19,4%; người Hoa chiếm 0,75% và người Chăm chiếm 0,03%.

Nói cách khác, cứ khoảng 5 người dân An Biên thì có gần 1 người là đồng bào Khmer. Vì vậy, công tác dân tộc ở đây không chỉ là một nội dung trong chính sách an sinh mà gắn trực tiếp với quá trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

An Biên có lợi thế về giao thông khi Quốc lộ 63 đi qua trung tâm xã, cùng hệ thống tỉnh lộ và đường thủy kết nối với các địa bàn lân cận và Rạch Giá. Đây là điều kiện để phát triển thương mại, dịch vụ, lưu thông hàng hóa và thu hút đầu tư. Song song đó, việc thực hiện các chương trình giảm nghèo bền vững, tạo việc làm và tín dụng ưu đãi tiếp tục là những “bệ đỡ” quan trọng đối với các hộ còn khó khăn.

Tại An Biên, tổng nguồn vốn hơn 2 tỷ đồng dành cho chương trình năm 2026 đã có một số dự án về hạ tầng, giáo dục giải ngân đạt 100%. Kết quả này cho thấy khi công tác chuẩn bị và tổ chức thực hiện tốt, nguồn lực từ chương trình có thể nhanh chóng chuyển thành những công trình và hỗ trợ thiết thực cho người dân.

Còn tại Đông Thái, công tác dân tộc được đặt trong mối quan hệ giữa phát triển kinh tế với gìn giữ bản sắc cộng đồng. Xã đang tập trung triển khai các dự án 8 và 9 với tổng nguồn vốn 112 triệu đồng. Đây là những nguồn lực không lớn nếu nhìn trên quy mô ngân sách, nhưng có ý nghĩa trực tiếp với những nhóm đối tượng thụ hưởng cụ thể.

Thực tế tại các địa bàn có đông đồng bào Khmer cho thấy, một chính sách tốt không thể chỉ dừng ở việc “trao vốn”. Điều quan trọng là làm sao để người dân biết sử dụng nguồn lực, mạnh dạn thay đổi cách sản xuất và có khả năng tự đứng vững sau khi kết thúc hỗ trợ.

Cùng với kinh tế, văn hóa cũng là phần không thể tách rời. Những hoạt động bảo tồn văn hóa dân tộc, chăm lo giáo dục, hỗ trợ nhà ở, nước sinh hoạt, bảo hiểm y tế hay đào tạo nghề vừa giải quyết nhu cầu trước mắt, vừa góp phần củng cố niềm tin của người dân.

Khi đồng bào Khmer được tạo điều kiện để tự chủ sinh kế, khi trẻ em có thêm cơ hội học tập, khi văn hóa truyền thống được gìn giữ và khi người dân được tham gia trực tiếp vào quá trình phát triển quê hương, công tác dân tộc sẽ không chỉ là chính sách hỗ trợ. Đó sẽ trở thành một động lực quan trọng để xây dựng nông thôn An Giang phát triển bao trùm, đoàn kết và bền vững.