Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết phát biểu tại cuộc làm việc. Ảnh: Như Ý

Chiều 17/9, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết chủ trì cuộc làm việc với các cơ quan về phát huy vai trò của văn hóa trong đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Không chỉ là nền tảng tinh thần

Tại cuộc làm việc, ông Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh cần thay đổi cách tiếp cận về văn hóa: không chỉ nhìn văn hóa như nền tảng tinh thần của xã hội mà còn phải nhận diện đây là một khu vực có khả năng tạo ra giá trị vật chất và đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng.

Ông nhấn mạnh, Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị, mục tiêu đặt ra là các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 7% GDP vào năm 2030 và 9% vào năm 2045; xây dựng 5-10 thương hiệu quốc gia, đồng thời dành tối thiểu 2% tổng chi ngân sách cho văn hóa.

Với những mục tiêu đã được lượng hóa, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương cho rằng cần đi kèm lộ trình, kế hoạch, sản phẩm cụ thể và xác định rõ trách nhiệm.

“Không phải đếm bao nhiêu thiết chế, bao nhiêu hoạt động mà phải tính cho được bao nhiêu giá trị gia tăng của các hoạt động văn hóa đóng góp cho tăng trưởng 2 con số”, ông Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh.

Theo ông, giá trị này cần được nhìn từ nhiều khía cạnh như việc làm, thu nhập, xuất khẩu, thương hiệu và tác động lan tỏa sang các ngành kinh tế khác.

Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương cho biết, công nghiệp văn hóa hiện được ước tính đóng góp khoảng 5% GDP, tăng trưởng 7-8% mỗi năm. Tuy nhiên, việc đo lường vẫn chưa có đầy đủ cơ sở dữ liệu thống nhất. Vì vậy, khi đặt mục tiêu nâng tỷ trọng lên 7-9% GDP, cần chứng minh bằng những con số cụ thể và bằng thực lực, khả năng và sự phát triển của các lĩnh vực văn hóa đóng góp cho phát triển, không nói chung chung.

“Đo được thì mới quản trị được, lượng hóa được thì mới đáp ứng được ưu tiên và phân bổ đúng nguồn lực”, ông Trịnh Văn Quyết nói.

Theo đó, cần xây dựng một bức tranh thống nhất, có cơ sở khoa học về quy mô khu vực văn hóa, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo; từ đó xác định mức đóng góp vào GDP, GRDP, giá trị gia tăng, việc làm, thu nhập, ngân sách, xuất khẩu, đầu tư và các hiệu ứng lan tỏa.

Tập trung vào những lĩnh vực có lợi thế

Một yêu cầu khác được đặt ra là tránh cách làm dàn trải. Khi nguồn lực đầu tư cho văn hóa được tăng lên theo tinh thần Nghị quyết 80, cần xác định rõ những lĩnh vực có khả năng trở thành động lực tăng trưởng mới.

Theo Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Việt Nam cần phân tích lĩnh vực nào có lợi thế cạnh tranh, có thị trường, khả năng ứng dụng công nghệ, mở rộng quy mô và vươn ra quốc tế; lĩnh vực nào cần cơ chế đột phá và lĩnh vực nào có thể hình thành thương hiệu quốc gia ngay trong nhiệm kỳ.

Sáu lĩnh vực gồm điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, trò chơi điện tử, du lịch văn hóa, quảng cáo và thủ công mỹ nghệ hiện chiếm tỷ trọng đáng kể trong công nghiệp văn hóa. Cùng với đó là âm nhạc, thiết kế, thời trang, xuất bản và nhiều lĩnh vực của kinh tế sáng tạo.

Điện ảnh được dẫn như một ví dụ về khả năng chuyển hóa giá trị văn hóa thành giá trị kinh tế. Doanh thu điện ảnh Việt Nam năm 2024 đã ở mức cao và năm 2025 tiếp tục tăng mạnh; phim Việt có thời điểm chiếm tỷ lệ áp đảo tại thị trường trong nước.

Đáng chú ý, những bộ phim khai thác đề tài chiến tranh cách mạng cũng cho thấy khả năng tiếp cận khán giả trẻ. Ông Trịnh Văn Quyết dẫn trường hợp “Mưa Đỏ” và cho rằng sự đón nhận tích cực của giới trẻ cho thấy nếu nhận diện đúng nhu cầu xã hội và đầu tư phù hợp, những giá trị văn hóa tưởng như thuộc về quá khứ vẫn có thể tạo sức sống mới trên thị trường.

Không chỉ dừng ở sản phẩm văn hóa, ông Trịnh Văn Quyết cũng đề cập khả năng lan tỏa của văn hóa tới các lĩnh vực khác. Kinh nghiệm quốc tế, trong đó có Hàn Quốc, cho thấy các sản phẩm âm nhạc, nghệ thuật biểu diễn khi vươn ra nước ngoài có thể đồng thời tạo doanh thu, quảng bá hình ảnh và gia tăng sức hấp dẫn của quốc gia.

Tháo gỡ điểm nghẽn để biến tài nguyên thành giá trị

Một câu hỏi lớn được đặt ra tại cuộc làm việc là vì sao Việt Nam có nguồn tài nguyên văn hóa phong phú, đội ngũ sáng tạo dồi dào và thị trường hơn 100 triệu dân nhưng giá trị kinh tế từ văn hóa vẫn chưa tương xứng.

Theo ông Trịnh Văn Quyết, câu trả lời phải được tìm từ những điểm nghẽn về thể chế, dữ liệu, nhân lực, công nghệ và nguồn lực. Đây cũng là những yếu tố quyết định khả năng chuyển hóa tài nguyên văn hóa thành sản phẩm, thị trường và giá trị gia tăng.

Từ đó, cần thúc đẩy chuyển đổi số, khai thác tài sản trí tuệ, đổi mới sáng tạo; đồng thời xây dựng cơ chế phối hợp, theo dõi và đánh giá hiệu quả đầu tư.

Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương cũng mở rộng cách nhìn về giá trị kinh tế của văn hóa, trong đó có văn hóa gia đình và văn hóa xã hội. Một môi trường gia đình và xã hội lành mạnh có thể giúp người lao động giảm bớt lo toan, tập trung hơn cho công việc và tạo ra những giá trị kinh tế chưa được đo lường đầy đủ.