Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh phát biểu tại thảo luận tổ. Ảnh: Hữu Thắng

Thảo luận sửa đổi Luật Đất đai và Luật Nhà ở sáng 22/10, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh đề nghị ưu tiên quỹ đất cho thiết chế văn hóa, không gian công cộng, đồng thời bảo vệ di tích, di sản trong phát triển đô thị.

Không để đô thị chỉ có nhà san sát, thiếu không gian văn hóa

Tại phiên thảo luận tổ trong khuôn khổ Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh đề nghị bổ sung cơ chế ưu tiên bố trí quỹ đất cho thiết chế văn hóa, thư viện và điểm sinh hoạt cộng đồng trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, đặc biệt tại các khu đô thị, khu dân cư mới.

Theo Bộ trưởng, định hướng ưu đãi đất đai cho phát triển văn hóa, công nghiệp văn hóa và công nghiệp giải trí đã được đề cập trong Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, thực tế triển khai còn hạn chế, khiến nhiều khu đô thị thiếu không gian sinh hoạt, vui chơi và hưởng thụ văn hóa của người dân.

“Chúng ta còn thiếu rất nhiều về thiết chế, không gian văn hóa để bảo đảm sinh hoạt nâng cao đời sống vật chất, tinh thần người dân. Chúng ta thấy các khu đô thị, ban đầu đánh giá đất đai phải dành cho cây xanh, dành quỹ cho văn hóa, nhưng đến lúc mọc lên rồi thấy đi mỏi chân chả thấy, chỉ có nhà san sát, san sát nhau, rất bức bối về mặt không gian”, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nói.

Một ví dụ được đại biểu Lâm Thị Phương Thanh nêu là hệ thống rạp chiếu phim. Theo Bộ trưởng, muốn phát triển điện ảnh phải có rạp chiếu phim và không gian để người dân tiếp cận các hoạt động giải trí. Việc một số doanh nghiệp tận dụng nhà văn hóa cấp quận dôi dư sau sắp xếp bộ máy để cải tạo thành rạp chiếu phim, thu hút người dân, cho thấy tiềm năng khai thác hiệu quả các cơ sở hiện có.

Bộ trưởng cho biết hiện khoảng hơn 50% thiết chế văn hóa, thể thao đáp ứng tiêu chí, trong khi gần 50% chưa đáp ứng. Vì vậy, bà đề nghị ưu tiên sử dụng quỹ đất, trụ sở và cơ sở nhà đất thuộc sở hữu Nhà nước dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy, cũng như đất thu hồi từ cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước, để phát triển thiết chế văn hóa, thư viện và không gian sinh hoạt cộng đồng.

Gắn chính sách đất đai với bảo tồn di tích, phát triển du lịch

Đối với lĩnh vực du lịch, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho rằng cần có cơ chế đất đai phù hợp với đặc thù khai thác của các khu, điểm du lịch. Trong nhiều trường hợp, chỉ một phần diện tích được sử dụng để kinh doanh dịch vụ, phần còn lại là cảnh quan và không gian mở. Do đó, áp dụng mức thuế đất đồng nhất có thể chưa tạo động lực phù hợp cho phát triển du lịch.

Bà cũng đề nghị nghiên cứu cơ chế miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với các cơ sở cung cấp dịch vụ phòng, chống bạo lực gia đình.

Về hoạt động lấn biển, Bộ trưởng kiến nghị bổ sung quy định bảo đảm không làm ảnh hưởng, xâm hại yếu tố gốc cấu thành di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh và di sản thiên nhiên, nhằm đồng bộ với pháp luật về di sản văn hóa.

Theo bà, khu vực ven sông, ven biển có nhiều di tích, danh thắng cần được bảo vệ trong quá trình phát triển kinh tế biển và triển khai các dự án lấn biển.

Đối với dự án Luật Nhà ở, Bộ trưởng đề nghị quy định rõ việc xây dựng, sửa chữa, cải tạo nhà ở trong khu vực bảo vệ di tích, khu vực di sản thế giới, vùng đệm hoặc những nơi có khả năng tác động đến di tích, di sản phải tuân thủ pháp luật về di sản văn hóa.

Các công trình là di tích, thuộc danh mục kiểm kê di tích hoặc có khả năng ảnh hưởng đến yếu tố gốc, cảnh quan văn hóa của di tích, di sản thế giới cũng cần được quản lý theo quy định chuyên ngành.

Những đề xuất này hướng tới việc gắn chính sách đất đai, nhà ở với yêu cầu phát triển văn hóa và bảo tồn di sản, bảo đảm quá trình đô thị hóa không làm mất đi không gian văn hóa và những giá trị lịch sử của cộng đồng.