Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu tại phiên họp chiều 29/7. Ảnh: Media Quốc hội

Chiều 29/7, tiếp tục chương trình phiên họp thứ 4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023.

Bổ sung 4 loại hình nhà ở

Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) gồm 13 chương, 145 điều. So với Luật Nhà ở hiện hành gồm 198 điều, dự thảo giảm 53 điều, tương đương khoảng 26%.

Về các nội dung bổ sung mới, Bộ trưởng cho biết, dự thảo Luật bổ sung mới quy định về 4 loại hình nhà ở và chính sách pháp luật tương ứng đối với các loại hình nhà ở gồm: nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ, nhà ở chính sách, để thể chế hóa quan điểm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Thông báo số 64 của Văn phòng Trung ương.

Dự thảo luật cũng bổ sung chương mới về phát triển nhà ở cho thuê. Trong đó quy định về đối tượng được thuê, hình thức phát triển thông qua vốn Nhà nước, vốn ngoài Nhà nước; đất, yêu cầu đối với dự án và thủ tục đầu tư dự án; chính sách ưu đãi chủ đầu tư dự án đầu tư bằng vốn tư nhân; giá cho thuê nhà ở; quản lý nhà ở cho thuê.

Dự thảo cũng bổ sung loại hình nhà ở thương mại giá phù hợp, quy định các chính sách ưu đãi để phát triển dự án và xác định nhóm đối tượng được mua loại nhà ở này.

Bên cạnh đó, cơ quan soạn thảo đề xuất bổ sung quy định về phát triển, quản lý và vận hành công trình có mục đích lưu trú, nhằm bảo đảm loại hình này được sử dụng đúng công năng, hạn chế phát sinh tranh chấp và những bất cập trong quản lý.

Đối với nhà ở chính sách, dự thảo luật hóa các nội dung tại Nghị quyết số 201 của Quốc hội khóa XV về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội.

Trong lĩnh vực cải tạo, xây dựng lại chung cư, dự thảo bổ sung hình thức hợp đồng xây dựng – chuyển giao (BT), qua đó huy động thêm nguồn lực thực hiện các dự án cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư xuống cấp.

Về quản lý, sử dụng nhà chung cư, dự thảo cho phép thuê đơn vị chuyên nghiệp thực hiện một số nhiệm vụ của ban quản trị. Quy định này được kỳ vọng nâng cao chất lượng vận hành, đồng thời giảm khối lượng công việc và áp lực đối với ban quản trị nhà chung cư.

Ngoài ra, dự thảo sửa đổi, bổ sung nhiều cơ chế liên quan đến sở hữu nhà ở; phát triển nhà ở xã hội; nhà ở phục vụ tái định cư; nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình, cá nhân; tài chính phát triển nhà ở; giao dịch và quản lý, sử dụng nhà ở.

Các nội dung này được rà soát nhằm bảo đảm thống nhất với những luật mới ban hành và phù hợp hơn với yêu cầu thực tiễn.

Cắt giảm 3/4 điều kiện kinh doanh

Theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng, dự thảo lược bỏ 7 nội dung về hành vi bị nghiêm cấm không còn phù hợp hoặc trùng lặp với các luật có liên quan; bỏ quy định riêng về sở hữu nhà ở riêng lẻ của tổ chức, cá nhân nước ngoài.

Dự thảo cũng đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho chính quyền địa phương. Trong tổng số 21 thủ tục được rà soát, 20 thủ tục thuộc thẩm quyền giải quyết của địa phương.

Cùng với đó, cơ quan soạn thảo đề xuất cắt giảm 3/4 điều kiện đầu tư kinh doanh, đơn giản hóa thành phần hồ sơ và quy trình giải quyết nhằm rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục hành chính.

Thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cùng các cơ quan của Quốc hội tán thành sự cần thiết xây dựng Luật Nhà ở (sửa đổi).

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục nghiên cứu kỹ chính sách phát triển nhà ở thương mại giá phù hợp.

Theo ông Phan Chí Hiếu, các chính sách đối với loại hình này về cơ bản đang kế thừa nhiều cơ chế áp dụng cho nhà ở xã hội, như giới hạn đối tượng được mua, khống chế lợi nhuận định mức và áp dụng ưu đãi trong thủ tục đầu tư, xây dựng.

Trong khi đó, tên gọi và cơ chế chính sách chưa có sự phân biệt rõ ràng, chưa thể hiện đầy đủ tính chất “thương mại” của loại hình nhà ở này.

“Cần làm rõ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn của đề xuất nhà ở thương mại giá phù hợp; đặc biệt là căn cứ xác định thế nào là giá phù hợp và sự khác biệt so với nhà ở thương mại thông thường”, cơ quan thẩm tra nêu quan điểm.

Tránh chồng chéo giữa các loại hình nhà cho thuê

Đối với chính sách phát triển nhà ở cho thuê, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đánh giá dự thảo đã thể hiện rõ chủ trương ưu tiên phát triển loại hình này thông qua việc thiết kế một chương riêng.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị phân biệt rõ hoạt động cho thuê trong các dự án nhà ở thương mại, nhà ở thương mại giá phù hợp, nhà ở nhiều tầng, nhiều căn hộ của cá nhân với dự án được đầu tư chuyên biệt để phát triển nhà ở cho thuê.

Việc phân định cụ thể từng trường hợp được cho là cần thiết để áp dụng đúng cơ chế, chính sách, tránh chồng chéo và vướng mắc khi triển khai trên thực tế.

Cho ý kiến về nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đánh giá cao Chính phủ và Bộ Xây dựng đã khẩn trương chuẩn bị hồ sơ định hướng xây dựng Luật Nhà ở (sửa đổi), bám sát chỉ đạo của cơ quan có thẩm quyền.

Sau khi tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, hồ sơ định hướng xây dựng luật đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến lần đầu tại kỳ họp tới.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất với mục đích, quan điểm và những nội dung chính của dự thảo; đồng thời đánh giá dự thảo đã thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng về phát triển nhà ở, nhất là những chỉ đạo mới được ban hành trong thời gian gần đây.

Cơ quan thường trực của Quốc hội đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát các nhóm chính sách, bảo đảm dự thảo Luật Nhà ở thống nhất với định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các nghị quyết có liên quan; đồng thời phù hợp với chủ trương tăng cường sự lãnh đạo đối với công tác phát triển nhà ở và thị trường bất động sản trong tình hình mới.