Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tờ trình của Chính phủ tại kỳ họp.

Sáng 3/8, trình bày Tờ trình về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc thù đối với các dự án phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc (tỉnh An Giang), Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, trong quá trình triển khai các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027, UBND tỉnh An Giang gặp một số khó khăn, vướng mắc.

Theo tờ trình, một phần vướng mắc liên quan đến cơ chế sử dụng khu vực biển để tạo quỹ đất thanh toán cho nhà đầu tư thực hiện dự án BT đã được Chính phủ tháo gỡ tại Nghị quyết số 66.20/2026/NQ-CP trên cơ sở Nghị quyết số 206/2025/QH15 của Quốc hội.

Tuy nhiên, để bảo đảm mục tiêu hoàn thành toàn bộ công trình trong quý II/2027, UBND tỉnh An Giang và nhà đầu tư đã phải triển khai thi công trước một số hạng mục khi chưa hoàn tất đầy đủ thủ tục về quy hoạch, đầu tư, đất đai, khoáng sản, xây dựng và môi trường.

Chính phủ đánh giá nhóm vướng mắc còn lại không xuất phát quy định của pháp luật mà là vướng mắc phát sinh từ việc triển khai thực hiện trên thực tế, có liên quan trực tiếp đến việc áp dụng quy định của các Luật và không thuộc thẩm quyền xử lý của Chính phủ, do vậy phải báo cáo Quốc hội xem xét, xử lý theo đúng thẩm quyền quy định…

Theo Chính phủ, APEC 2027 là sự kiện chính trị, đối ngoại đặc biệt quan trọng của quốc gia. Theo chỉ đạo của lãnh đạo Đảng và Chính phủ, toàn bộ công trình phục vụ hội nghị phải hoàn thành trước thời điểm diễn ra từ 3-6 tháng để vận hành thử và rà soát tổng thể theo thông lệ quốc tế.

Từ tháng 3/2025 đến nay, tỉnh An Giang cùng các nhà đầu tư đã đồng loạt triển khai nhiều dự án quy mô lớn tại Phú Quốc. Tuy nhiên, điều kiện thi công đặc thù trên đảo cùng yêu cầu về tiến độ khiến việc thực hiện đầy đủ các thủ tục theo quy trình thông thường trở nên bất khả thi. Theo tờ trình nếu áp dụng đầy đủ trình tự, thủ tục thông thường về đầu tư, quy hoạch, đất đai, xây dựng, môi trường,... thì phải mất từ 18 đến 36 tháng mới hoàn thành thủ tục để khởi công, thậm chí có thể dài hơn, không còn đủ thời gian để hoàn thành các công trình trước thời điểm diễn ra Hội nghị theo chỉ đạo của Lãnh đạo Đảng, Chính phủ.

Bên cạnh đó, việc thi công trước khi hoàn thiện thủ tục pháp lý dẫn đến hàng loạt hệ lụy như thiếu cơ sở pháp lý để tiếp tục triển khai dự án, nghiệm thu, thanh toán, quyết toán; không đủ điều kiện thực hiện các thủ tục đầu tư tiếp theo đối với công trình chưa phù hợp quy hoạch; khó xác định khối lượng khoáng sản thu hồi để thanh toán cho nhà thầu; đồng thời phát sinh vướng mắc trong việc xác định giá trị quỹ đất và thanh toán đối với các dự án BT.

Trên cơ sở đó, Chính phủ đề nghị Quốc hội xem xét, thông qua nghị quyết theo trình tự, thủ tục rút gọn tại kỳ họp không thường lệ trong tháng 8/2026 nhằm kịp thời tạo hành lang pháp lý, bảo đảm tiến độ các công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027.

Theo tờ trình, Dự thảo Nghị quyết áp dụng đối với các dự án phục vụ trực tiếp Hội nghị cấp cao APEC 2027 thuộc danh mục được Thủ tướng phê duyệt tại Quyết định số 948/QĐ-TTg, đã triển khai thi công từ tháng 3/2025 đến trước ngày 18/5/2026.

Theo dự thảo, nguyên tắc xuyên suốt là chỉ xử lý, tháo gỡ vướng mắc cho các dự án, công trình phục vụ APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang đã tổ chức thi công trước; không hợp pháp hóa sai phạm có tính chất vụ lợi; không để phát sinh sai phạm mới; không loại trừ trách nhiệm cá nhân vụ lợi.

Để bảo đảm tiến độ phục vụ APEC 2027, dự thảo đề xuất dự thảo đề xuất nhiều cơ chế đặc thù. Một là, các công trình, dự án vẫn được tiếp tục thi công trong quá trình hoàn thiện thủ tục để bảo đảm đáp ứng tiến độ cấp bách phục vụ Hội nghị cấp cao AРЕС 2027; đối với chất thải xây dựng phát sinh trong quá trình thi công, được đổ thải tạm thời tại các vị trí do cơ quan có thẩm quyền lựa chọn, có giám sát chặt chẽ và trách nhiệm hoàn trả mặt bằng sau khi công trình hoàn thành.

Hai là, đối với dự án đã thi công trước nhưng đến nay đã thực hiện các thủ tục pháp lý thì được ghi nhận kết quả đã thực hiện.

Ba là, đối với dự án đã thi công trước nhưng đến nay còn tiếp tục phải hoàn thiện các thủ tục thì được thực hiện theo quy trình đơn giản, rút gọn hoặc theo cơ chế đặc biệt quy định tại Nghị quyết này như: điều chỉnh quy hoạch theo thủ tục rút gọn; thực hiện dự án đầu tư công, đầu tư kinh doanh theo thủ tục đặc biệt; không phải thực hiện thủ tục thi tuyển phương án kiến trúc; khối lượng khoáng sản đã khai thác, thu hồi trước khi cấp phép được tính vào tổng khối lượng cấp phép sau này hoặc được miễn thủ tục cấp phép nếu đã dừng khai thác.

Bốn là, đối với dự án đối ứng của dự án BT đã thi công trước nhưng chưa hoàn thành các thủ tục liên quan đến sử dụng đất thì được áp dụng cơ chế đặc thù như: được giao đất từng phần; giá trị quỹ đất thanh toán cho nhà đầu tư được xác định theo giá đất cụ thể tại thời điểm hồ sơ thiết kế cơ sở của dự án đối ứng được phê duyệt; thời gian tính giá trị quyền sử dụng đất của quỹ đất là 70 năm kể từ thời điểm bàn giao mặt bằng.

Năm là, đối với khối lượng, giá trị công trình đã thi công trước khi hoàn thiện thủ tục đầu tư công, đầu tư theo phương thức PPP, được ghi nhận khi ký hợp đồng xây dựng hoặc phụ lục hợp đồng làm cơ sở nghiệm thu, giải ngân, thanh toán, quyết toán; Kiểm toán Nhà nước thực hiện kiểm toán báo cáo quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành trước khi Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang phê duyệt quyết toán.

Dự thảo cũng quy định rõ trách nhiệm của HĐND, UBND tỉnh An Giang, Chính phủ cùng các bộ, ngành, Kiểm toán Nhà nước, chủ đầu tư và nhà thầu trong giám sát, kiểm tra, quản lý rủi ro, bảo đảm chất lượng công trình, tuyệt đối không để xảy ra trục lợi chính sách hoặc phát sinh sai phạm mới.