Chị Nguyễn Thị Bình - Chủ tịch HĐQT, Giám đốc HTX nông nghiệp dược liệu Thiên Phúc chia sẻ về hiệu quả triển khai dự án nuôi gà đen với đoàn công tác của Trung tâm Khuyến nông Quốc gia. Ảnh: Kiều Tâm.

Được thành lập trên cơ sở hợp nhất thị trấn Hóa Thượng, thị trấn Sông Cầu, xã Minh Lập và xã Hóa Trung (huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên trước đây), xã Đồng Hỷ là một trong những xã miền núi của tỉnh Thái Nguyên. Đây cũng là nơi sinh sống của nhiều đồng bào dân tộc thiểu số như Tày, Nùng, Sán Dìu, Sán Chay, Dao, Ngái…

Có địa hình nhiều đồi núi, khí hậu thuận lợi, xã Đồng Hỷ vốn có thế mạnh về sản xuất nông lâm nghiệp, đặc biệt là cây chè, chăn nuôi gia súc, gia cầm và trồng rừng.

Trong những năm gần đây, xã Đồng Hỷ đang dần chuyển dịch theo hướng sản xuất hàng hóa tập trung, ứng dụng khoa học - công nghệ vào chế biến sâu và nâng giá trị gia tăng trên sản phẩm.

Trong đó, HTX nông nghiệp dược liệu Thiên Phúc đang nổi lên như một trong những mô hình tiên phong với hướng phát triển nông nghiệp đa giá trị, kết hợp sản xuất, chế biến, kinh doanh và chuyển đổi số.

Dù mới thành lập hơn 4 năm, HTX nông nghiệp dược liệu Thiên Phúc đã từng bước xây dựng được vùng nguyên liệu dược liệu, phát triển nhiều sản phẩm chế biến có giá trị gia tăng và tạo việc làm ổn định cho người dân địa phương. Thông qua mô hình, nhiều lao động đã có việc làm ổn định, trong đó có nhiều lao động là đồng bào dân tộc thiểu số, có hoàn cảnh khó khăn.

Người đứng sau và làm nên thành công ấy là chị Nguyễn Thị Bình - Chủ tịch Hội đồng quản trị (HĐQT) kiêm Giám đốc HTX nông nghiệp dược liệu Thiên Phúc.

Từ cơ duyên với cây dược liệu đến mô hình nông nghiệp đa giá trị trên đất miền núi Thái Nguyên

Kể về mối duyên với cây dược liệu, chị Bình cho biết chị vốn gốc ở Nghệ An, về sinh sống tại Thái Nguyên sau khi lập gia đình. Trước khi bén duyên với lĩnh vực nông nghiệp, chị Bình từng có công việc ổn định tại Công ty Samsung Thái Nguyên với vai trò quản lí.

Nhưng rồi biến cố sức khỏe ập tới, cả chị Bình và mẹ chồng đều đau ốm, phải đi chạy chữa nhiều nơi. Trong thời gian này, qua một khóa học, chị Bình tình cờ biết đến cây sâm bố chính. Khi mua loại dược liệu này về sử dụng, chị nhận thấy sức khỏe của cả mẹ chồng và chị đều có nhiều chuyển biến tích cực.

Nhận thấy tiềm năng của cây dược liệu, lại thấy nguồn dược liệu quý tại địa phương đang cạn dần do khai thác mà không bảo tồn, chị Bình quyết định nghỉ việc tại Samsung để tập trung phát triển cây dược liệu tại địa phương.

Sau khoảng 2 năm học hỏi, tích lũy kiến thức và kinh nghiệm, năm 2022, chị Bình vận động những hộ dân có chung định hướng thành lập HTX Nông nghiệp dược liệu Thiên Phúc. HTX tập trung phát triển, bảo tồn và nhân rộng các loại cây dược liệu có giá trị như sâm bố chính, ba kích, đinh lăng...

Tuy nhiên, theo chị Bình, nếu chỉ dừng lại ở việc trồng và bán nguyên liệu thô thì giá trị kinh tế mang lại chưa tương xứng với tiềm năng của cây dược liệu. Bởi vậy, song song với xây dựng vùng nguyên liệu, HTX chủ động đầu tư vào khâu chế biến sâu, nghiên cứu phát triển các sản phẩm mới nhằm gia tăng giá trị cho dược liệu và nông sản bản địa.

Thay vì chỉ cung ứng dược liệu thô, HTX từng bước nghiên cứu, phát triển danh mục sản phẩm đa dạng, kết hợp dược liệu với ẩm thực và nhu cầu tiêu dùng hiện đại như gà Mông hầm sâm bố chính, cốt lẩu sâm, panna cotta sâm, trà sâm, bột sâm...

Cùng với đầu tư chế biến, HTX còn chú trọng ứng dụng công nghệ số vào hoạt động kinh doanh. Thông qua livestream và các sàn thương mại điện tử, đơn vị chủ động quảng bá, giới thiệu sản phẩm, mở rộng kênh phân phối và tiếp cận khách hàng trong và ngoài tỉnh.

Sau hơn 4 năm hoạt động, từ 8 thành viên ban đầu, HTX đã phát triển lên 15 thành viên chính thức, liên kết sản xuất với 45 hộ dân và xây dựng vùng nguyên liệu dược liệu rộng hơn 30ha. Nhiều sản phẩm do HTX phát triển đã đạt OCOP 3 sao, 4 sao, được phân phối rộng khắp trên cả nước.

Liên kết "3 nhà", tạo đà cho bà con yên tâm sản xuất

Nhìn lại hành trình dài gắn bó với cây dược liệu, chị Nguyễn Thị Bình cho biết, để đạt được kết quả như hôm nay, HTX nông nghiệp dược liệu Thiên Phúc không thể chỉ tập trung vào vùng nguyên liệu hay sản phẩm, mà cần có đồng hành, chia sẻ của người dân địa phương, nhất là các hộ đồng bào dân tộc thiểu số.

Vì vậy, trong suốt hơn 4 năm hoạt động, HTX luôn chú trọng mở rộng liên kết, hướng dẫn và hỗ trợ bà con tham gia vào quá trình sản xuất.

Qua quá trình tiếp xúc và đồng hành với các hộ dân, chị Bình nhận thấy bà con vẫn còn gặp nhiều trở ngại, chủ yếu xoay quanh “3 thiếu”: thiếu nguồn giống bảo đảm chất lượng, thiếu kiến thức và kỹ thuật sản xuất, thiếu đầu ra ổn định cho nông sản. Những khó khăn này khiến nhiều hộ dù có đất đai, có mong muốn phát triển kinh tế nhưng vẫn chưa mạnh dạn đầu tư, mở rộng sản xuất.

Từ thực tế đó, HTX xác định cần trở thành cầu nối, giúp bà con từng bước tháo gỡ khó khăn. Ngay từ những ngày đầu thành lập, chị Bình cùng các thành viên chủ động tìm kiếm, kết nối với chuyên gia, viện nghiên cứu, trường đại học và cơ quan chuyên môn; đồng thời xin tham gia các chương trình, dự án hỗ trợ sản xuất để đưa giống cây, giống con có chất lượng, tiến bộ kỹ thuật và kiến thức canh tác phù hợp đến với người dân.

"Gần đây nhất, thông qua Dự án phát triển chăn nuôi gà Mông (gà đen) giai đoạn 2025–2027, HTX chúng tôi đã được cán bộ, chuyên gia Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên hỗ trợ xây dựng mô hình nuôi gà đen bằng dược liệu gắn với phát triển chuỗi giá trị.

Tham gia dự án, các hộ được hỗ trợ trực tiếp một phần chi phí con giống, thú y, thức ăn chăn nuôi, hướng dẫn, tập huấn quy trình an toàn sinh học từ quản lí con giống, đến chế độ dinh dưỡng, phối trộn phụ phẩm dược liệu trong thức ăn chăn nuôi, vệ sinh chuồng trại bằng chế phẩm vi sinh và đệm lót sinh học..." - chị Bình chia sẻ.

Mô hình nuôi gà đen bằng dược liệu sau khi triển khai đã giúp nhiều hộ thành viên nâng cao đáng kể thu nhập. Là một trong những hộ thành viên tham gia dự án này, chị Nguyễn Thị Hòa - thành viên HTX nông nghiệp dược liệu Thiên Phúc cho biết, mô hình mới đã giúp gia đình chị và nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số khác trong vùng đảm bảo đầu ra nông sản.

"Từ khi tham gia HTX, nông dân chúng tôi không chỉ được hỗ trợ về vật tư, bao tiêu đầu ra mà còn được tập huấn, đào tạo về kiến thức chăn nuôi, làm thị trường. Riêng với dự án lần này, tôi được học thêm về phòng chống dịch bệnh, kĩ thuật chăn nuôi tuần hoàn, làm tem truy xuất nguồn gốc...

Đặc biệt, dự án này giúp chúng tôi không phải lo đầu ra. 100% gà đen đều đã được hỗ trợ tiêu thụ với giá tốt, người nuôi như chúng tôi có thể đạt mức lợi nhuận bình quân 30.000 – 40.000 đồng/con, có lứa đạt 50.000 đồng/con. Chúng tôi chỉ cần lo mở rộng diện tích, quy mô chăn nuôi" - chị Hòa cười bảo.

Chị Nguyễn Thị Bình - Chủ tịch HĐQT, Giám đốc HTX nông nghiệp dược liệu Thiên Phúc chia sẻ thêm, HTX đang trở thành "mái nhà chung", tạo việc làm và thu nhập ổn định ngay tại địa phương cho phụ nữ dân tộc thiểu số, hộ cận nghèo, các hộ có hoàn cảnh đặc biệt.

"Sau khi tham gia HTX, nhiều thành viên đã được động viên, chia sẻ, và tự tin vươn lên để hòa nhập cộng đồng, phát triển kinh tế.

Tiếp tục đồng hành cùng bà con, trong thời gian tới, HTX nông nghiệp dược liệu Thiên Phúc sẽ tiếp tục đóng vai trò cầu nối, liên kết giúp bà con triển khai các mô hình hiệu quả với cây dược liệu, hỗ trợ bà con nâng cao kiến thức, chủ động vật tư sản xuất, từ đó, nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống" - chị Bình khẳng định.