Hơn 30 năm “đi cùng” nông dân trồng "cây tiền tỷ", nữ doanh nhân Đắk Lắk đưa cà phê sạch vươn xa

Tại thủ phủ cà phê Buôn Ma Thuột, câu chuyện lập nghiệp của bà Nguyễn Thị Phúc Minh, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Phúc Minh, SN 1970, phường Thành Nhất, tỉnh Đắk Lắk (địa phận thành phố Buôn Ma Thuột cũ), gắn với những mùa cà phê và hành trình đồng hành cùng nông dân.

Trao đổi với PV Dân Việt, bà Minh cho biết gia đình có truyền thống trồng cà phê. Năm 1993, gia đình bắt đầu thu mua nông sản bên cạnh việc trồng cà phê, hồ tiêu.

Từ thực tế sản xuất và buôn bán, bà dần hiểu những khó khăn của người trồng cà phê, từ chi phí đầu vào, phương thức canh tác đến bài toán đầu ra và giá trị sản phẩm.

“Tôi cũng xuất thân từ làm rẫy nên hiểu người dân cần gì. Làm ra được sản phẩm chất lượng, bán được giá tốt thì đời sống người dân mới nâng lên”, bà Minh chia sẻ.

Năm 2002, cơ sở thu mua của gia đình phát triển thành Doanh nghiệp tư nhân Thương mại Phúc Minh, nay là Công ty TNHH Thương mại Phúc Minh.

Từ chỗ chỉ tạo việc làm cho khoảng 4-5 lao động, doanh nghiệp từng bước mở rộng, hiện sử dụng hơn 50 lao động địa phương.

Với bà Minh, phát triển doanh nghiệp không chỉ là câu chuyện về doanh thu. Điều bà quan tâm là làm sao để nông dân trong vùng nguyên liệu thay đổi cách làm, tạo ra sản phẩm có chất lượng và đầu ra ổn định hơn.

Năm 2011, khi các chương trình chứng nhận cà phê bền vững như 4C, Rainforest Alliance bắt đầu được triển khai tại Đắk Lắk, bà Minh nhận thấy đây là hướng đi có thể thay đổi phương thức sản xuất và nâng giá trị cà phê địa phương.

Bà trở thành cầu nối giữa doanh nghiệp, các chương trình sản xuất bền vững và nông dân.

Thời gian đầu, việc vận động bà con tham gia không dễ dàng. Nhiều hộ đã quen với phương thức canh tác truyền thống, chưa muốn ghi chép nhật ký sản xuất, kê khai diện tích và thực hiện các quy trình mới.

Một số hộ còn e ngại việc cung cấp thông tin về đất đai, sản lượng và thay đổi thói quen sản xuất.

Thay vì chỉ tuyên truyền, bà Minh cùng đội ngũ kỹ thuật xuống tận vườn, tổ chức tập huấn, hướng dẫn nông dân kiểm tra chất đất, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định và theo dõi quá trình chuyển đổi.

“Ban đầu, việc tiếp cận bà con rất khó khăn do thói quen canh tác đại trà và tâm lý e ngại. Doanh nghiệp phải kiên trì hỗ trợ, tổ chức tập huấn và cử đội ngũ kỹ thuật bám sát tận vườn trong nhiều năm”, bà Minh cho biết.

Liên kết để cùng nâng giá trị cà phê Đắk Lắk

Theo bà Minh, phải để người dân nhìn thấy hiệu quả thực tế thì họ mới tin và làm theo.

Khi chi phí sản xuất được tiết giảm, đất đai được cải thiện, năng suất, chất lượng và đầu ra tốt hơn, nhiều hộ từ chỗ e ngại đã chủ động tham gia liên kết.

Từ mô hình ban đầu tại địa bàn Thành Nhất, chuỗi liên kết do bà Minh và doanh nghiệp xây dựng từng bước mở rộng ra nhiều địa phương trong tỉnh Đắk Lắk.

Theo bà Phúc Minh, hiện đơn vị liên kết với hơn 3.000 hộ nông dân trong chuỗi sản xuất cà phê.

Điểm đáng chú ý trong cách làm của bà Minh là đề cao phương châm “5 tự, 5 cùng”. Trong đó, doanh nghiệp không đứng ngoài chuỗi mà trực tiếp đồng hành với người dân từ sản xuất đến tiêu thụ.

Bà cùng nông dân trao đổi kinh nghiệm, phổ biến quy trình kỹ thuật, hướng dẫn phòng trừ sâu bệnh, hỗ trợ nâng cao chất lượng sản phẩm và cùng giữ uy tín chung của chuỗi.

Về phía nông dân, yêu cầu đặt ra là phải tuân thủ quy trình sản xuất, ghi chép nhật ký, bảo đảm truy xuất nguồn gốc; chủ động cải tạo vườn cây, ứng dụng khoa học kỹ thuật và chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm.

Nhờ liên kết, các hộ nông dân có điều kiện tiết kiệm chi phí, nâng chất lượng, tăng giá trị sản phẩm và ổn định đầu ra.

Doanh nghiệp của bà Minh hiện áp dụng và đáp ứng nhiều tiêu chuẩn, chứng nhận liên quan đến chất lượng, truy xuất nguồn gốc như 4C, GACC, ISO 9001:2015, ISO 22000, 4C EUDR và Chỉ dẫn địa lý.

Không chỉ tập trung vào nguyên liệu, bà Minh còn chú trọng chế biến, nâng giá trị cà phê. Sản phẩm cà phê đặc sản do doanh nghiệp chế biến từng đạt giải Ba cấp tỉnh.

Theo hồ sơ, gia đình bà Minh hiện có khoảng 10ha cà phê, sản lượng khoảng 30 tấn/năm và áp dụng hệ thống tưới nhỏ giọt. Doanh nghiệp đồng thời tạo việc làm cho hàng chục lao động thường xuyên và lao động mùa vụ tại địa phương.

“Tôi tự hào vì những hiểu biết của mình về cà phê có thể chia sẻ với người dân. Người dân hiểu hơn về chăm sóc, đầu tư, chất lượng và giá cả; làm ra sản phẩm tốt hơn, bán được giá trị cao hơn. Đời sống người dân tăng lên và giữa doanh nghiệp với người dân có sự kết nối như một gia đình”, bà Minh chia sẻ.

Hơn 30 năm gắn bó với nghề, bà Minh cho biết vẫn muốn tiếp tục công việc đã lựa chọn, đồng hành cùng người trồng cà phê trong việc nâng chất lượng sản phẩm và tìm kiếm đầu ra.

Đánh giá về mô hình của bà Nguyễn Thị Phúc Minh, bà Phạm Thị Thêm, Ủy viên Ban Thường vụ Hội Nông dân tỉnh Đắk Lắk, Phó Trưởng Ban Công tác nông dân, cho rằng điểm đáng ghi nhận không chỉ ở hiệu quả sản xuất, kinh doanh mà còn ở cách bà Minh xây dựng mối liên kết với nông dân.

Theo bà Thêm, thông qua hướng dẫn kỹ thuật, hỗ trợ nông dân thay đổi phương thức canh tác, tuân thủ tiêu chuẩn sản xuất và chú trọng truy xuất nguồn gốc, mô hình liên kết đã góp phần nâng cao nhận thức của người dân về sản xuất nông nghiệp hàng hóa.

Việc liên kết với hơn 3.000 hộ nông dân cũng cho thấy vai trò của doanh nghiệp trong hình thành vùng nguyên liệu, nâng chất lượng và giá trị cà phê Đắk Lắk.

Trong bối cảnh nông nghiệp Đắk Lắk hướng đến sản xuất theo chuỗi giá trị, tiêu chuẩn hóa và mở rộng thị trường, bà Thêm cho rằng việc chủ động liên kết, ứng dụng khoa học kỹ thuật và đồng hành với nông dân có ý nghĩa trong nâng cao giá trị nông sản và phát triển nông nghiệp bền vững.

Cùng với sản xuất, kinh doanh, bà Nguyễn Thị Phúc Minh còn tham gia các hoạt động an sinh xã hội, hỗ trợ người nghèo, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn và đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh. Trong những năm qua, bà được các cấp, ngành trao tặng nhiều bằng khen, giấy khen ghi nhận những đóng góp cho cộng đồng.

Từ một cơ sở thu mua nông sản nhỏ, bà Nguyễn Thị Phúc Minh từng bước xây dựng doanh nghiệp và mở rộng liên kết với hàng nghìn hộ trồng cà phê. Với bà, hành trình phát triển của doanh nghiệp không tách rời sự thay đổi của người nông dân và chất lượng vùng nguyên liệu.