40 năm bám đất, gây dựng cơ nghiệp tại Đắk Lắk

Trao đổi với PV Dân Việt tại khu nhà nuôi chim yến của gia đình ở xã Ea Drăng, tỉnh Đắk Lắk, bà Lê Thị Yến chia sẻ, để có được cơ ngơi như hôm nay, gia đình bà đã trải qua 40 năm bám đất, làm nông nghiệp.

Bà Yến nhớ lại những ngày đầu gia đình đến Ea H’Leo cũ lập nghiệp vào năm 1986. Khi đó, gia đình chỉ có 5 sào đất, cuộc sống gặp rất nhiều khó khăn, trong khi những cơn sốt rét rừng liên tục hành hạ.

“Lúc mới đến đây, gia đình tôi gặp rất nhiều khó khăn, vất vả. Những cơn sốt rét dai dẳng khiến có lúc gia đình tưởng không thể ở được”, bà Yến nhớ lại.

Khi ấy, gia đình chỉ có 5 sào đất để sản xuất. Bà trồng cà phê, đồng thời trồng thêm bông vải để lấy ngắn nuôi dài.

Không có nhiều vốn, bà chọn cách tích lũy từng vụ, có thêm nguồn thu lại tiếp tục đầu tư, mở rộng diện tích.

“Cứ mỗi năm thu hoạch được, gia đình tôi lại mở rộng thêm. Ban đầu chỉ có 5 sào, sau đó lên 3ha cà phê. Có thành quả thì lại tiếp tục đầu tư”, bà Yến kể.

Đến năm 2011, gia đình bà đã có 3ha cà phê và 20ha cao su tiểu điền. Sau đó, diện tích cao su tiếp tục được mở rộng, đến nay đạt khoảng 25ha.

Không chỉ trồng cây lâu năm, bà Yến còn tìm hướng sản xuất mới để đa dạng nguồn thu. Năm 2015, nhận thấy nghề nuôi chim yến còn mới ở địa phương, gia đình bà mạnh dạn đầu tư nhà yến.

“Tôi cũng sợ không thành công nên khi làm nhà yến, tôi tính toán phần móng thật chắc. Nếu sau này không hiệu quả thì vẫn có thể cải tạo để làm công trình khác”, bà Yến chia sẻ.

Thực tế, mô hình này mang lại hiệu quả. Nhà nuôi yến rộng khoảng 400m² trở thành một hướng sản xuất mới của gia đình.

Theo bà Yến, tổng nguồn vốn đầu tư cho các mô hình sản xuất, kinh doanh của gia đình bà Yến đến nay khoảng 15 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế đạt từ 2-2,5 tỷ đồng/năm.

Hiện gia đình bà Yến duy trì 25ha cao su, 3ha cà phê và nhà nuôi chim yến. Với sản phẩm yến, bà không muốn dừng ở việc bán yến thô mà đang tính toán đầu tư chế biến sâu.

“Gia đình tôi hiện có sản phẩm yến thô. Tôi muốn đẩy nhanh việc chế biến yến tinh, sau đó nếu điều kiện cho phép sẽ đầu tư máy móc để làm yến chưng đóng hũ, qua đó đưa sản phẩm ra thị trường”, bà Yến nói.

Trong sản xuất, bà cũng từng bước ứng dụng khoa học kỹ thuật và công nghệ. Hệ thống tưới nhỏ giọt, tưới tự động được áp dụng cho cây trồng. Phụ phẩm như vỏ cà phê, lá cây được tận dụng để ủ phân.

Bà Yến còn tận dụng diện tích dưới tán cao su để trồng xen một số loại cây như dược liệu, gừng, đậu nành, vừa tăng hiệu quả sử dụng đất vừa tạo thêm nguồn thu.

Với sản phẩm yến, quy trình sơ chế được gia đình thực hiện thủ công, không sử dụng hóa chất. Bà cũng đưa sản phẩm lên các kênh như Zalo, Facebook để tiếp cận khách hàng.

Theo bà Yến, đây là những thay đổi rõ rệt so với cách làm nông nghiệp trước đây.

“Ngày trước chúng tôi làm rất vất vả. Khoa học kỹ thuật cũng chưa có điều kiện tiếp cận nhiều. Ngoài được Hội Nông dân tập huấn, tôi phải tự đi học hỏi, rút kinh nghiệm. Bây giờ công nghệ phát triển, từ giống cây, kỹ thuật chăm sóc đến hệ thống tưới nhỏ giọt, tự động đều giúp người nông dân giảm công sức và nâng hiệu quả sản xuất”, bà Yến nói.

Dấu ấn trên hành trình 40 năm Đổi mới của nữ nông dân Đắk Lắk

Bà Vũ Thị Thúy Hòa, Chủ tịch Hội Nông dân xã Ea Drăng, tỉnh Đắk Lắk, đánh giá bà Lê Thị Yến là hộ sản xuất, kinh doanh giỏi cấp tỉnh nhiều năm, tích cực tham gia công tác Hội và các hoạt động an sinh xã hội tại địa phương.

Theo bà Hòa, điểm đáng chú ý ở mô hình của bà Yến là việc ứng dụng công nghệ không chỉ trong sản xuất mà còn ở khâu quản lý và tiêu thụ sản phẩm.

“Cô Yến rất nhiệt huyết, trách nhiệm và tham gia tích cực các hoạt động của Hội. Trong sản xuất, cô ứng dụng công nghệ vào hệ thống tưới, quản lý trang trại, nuôi chim yến và đưa sản phẩm ra thị trường”, bà Hòa cho biết.

Nhà yến của gia đình được tích hợp hệ thống phát âm thanh tự động. Hệ thống tưới tiết kiệm cũng được tự động hóa, giúp giảm công lao động và thuận lợi hơn trong quản lý sản xuất.

Không chỉ phát triển kinh tế gia đình, bà Yến còn tạo việc làm cho khoảng 10 lao động thường xuyên và hơn 30 lao động thời vụ. Gia đình ưu tiên hỗ trợ lao động nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số tại địa phương.

Với vai trò Ủy viên Ban Chấp hành Hội Nông dân xã Ea Drăng, bà Yến hướng dẫn kỹ thuật và kết nối tiêu thụ mủ cao su cho 5 hộ dân lân cận.

Hàng năm, gia đình bà Yến đóng góp khoảng 30 triệu đồng cho quỹ khuyến học và hỗ trợ cây giống cho các hộ có hoàn cảnh khó khăn.

Những nỗ lực trong sản xuất, kinh doanh của bà Yến được ghi nhận bằng nhiều danh hiệu, hình thức khen thưởng.

Bà Yến liên tục đạt danh hiệu Hộ sản xuất, kinh doanh giỏi cấp tỉnh từ năm 2006 đến 2025 và được công nhận Hộ sản xuất, kinh doanh giỏi cấp Trung ương năm 2011.

Bà nhiều lần được UBND tỉnh Đắk Lắk, Hội Nông dân các cấp khen thưởng; năm 2012 được Thủ tướng Chính phủ tặng bằng khen vì có thành tích xuất sắc trong sản xuất, kinh doanh giỏi giai đoạn 2007-2011.

Nhìn lại 40 năm gắn bó với vùng đất Ea H’Leo, bà Yến cho rằng điều quan trọng nhất là phải kiên trì và không ngừng học hỏi.

“Từ lúc chỉ có vài sào đất đến nay, gia đình tôi cũng trải qua nhiều giai đoạn. Mình phải chịu khó học hỏi, mạnh dạn thay đổi thì mới theo kịp cách làm mới”, bà Yến chia sẻ.

Từ 5 sào đất đỏ ban đầu đến 28ha cây trồng và nhà nuôi yến, hành trình của bà Lê Thị Yến gắn với từng bước thay đổi trong cách làm nông nghiệp. Đó là quá trình tích lũy, mở rộng sản xuất, ứng dụng kỹ thuật, chuyển đổi số và từng bước hướng tới chế biến để nâng giá trị nông sản.

Năm 2026, bà Lê Thị Yến được vinh danh Nông dân Việt Nam xuất sắc trong 40 năm Đổi mới.