Từ những con bò đầu tiên đến mô hình liên kết hàng trăm con

Sinh ra trong một gia đình có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, anh Dương Văn Hồng sớm phải bươn chải để ổn định cuộc sống. Quá trình lập nghiệp không có nhiều thuận lợi, nhưng thay vì chỉ trông chờ vào việc làm thuê, anh lựa chọn chăn nuôi, từng bước tích lũy kinh nghiệm và tìm hướng phát triển kinh tế lâu dài.

Năm 2018, anh bắt đầu nuôi bò với quy mô khoảng 10–20 con. Khi nhận thấy chăn nuôi muốn phát triển bền vững cần có sự liên kết, hỗ trợ nhau về kỹ thuật, đầu vào và đầu ra, năm 2020, anh đứng ra thành lập HTX Chăn nuôi bò và Dịch vụ sản xuất nông nghiệp tổng hợp Nga My. Từ đây, hướng đi của mô hình không chỉ dừng lại ở phát triển đàn bò của gia đình mà chuyển sang tập hợp các hộ chăn nuôi, hình thành chuỗi liên kết sản xuất.

Hiện, HTX liên kết khoảng 35 hộ với tổng đàn khoảng 600 con bò. Các hộ thành viên chủ động tổ chức chăn nuôi tại gia đình, còn HTX giữ vai trò kết nối, hỗ trợ con giống, nguồn thức ăn, hướng dẫn kỹ thuật và tìm kiếm thị trường tiêu thụ. Cách tổ chức này giúp các hộ có điều kiện phát triển sản xuất, đồng thời tạo sự gắn kết giữa các thành viên thay vì mỗi gia đình tự xoay xở với những khó khăn riêng.

Trong quá trình điều hành HTX, anh Hồng xác định chi phí thức ăn là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả chăn nuôi. Vì vậy, bên cạnh nguồn thức ăn thông thường, HTX tìm kiếm các phụ phẩm từ nhà máy như bã sắn, bã đậu tương, phụ phẩm bia, mật rỉ để bổ sung vào khẩu phần ăn cho bò. Việc tận dụng nguồn nguyên liệu này góp phần giảm chi phí đầu vào, tạo thêm lợi thế cho các hộ tham gia liên kết.

Đầu ra cũng là khâu được HTX chú trọng. Trong năm học, HTX cung cấp thịt bò cho khoảng 20 trường mầm non; sản lượng còn lại được tiêu thụ thông qua các đầu mối thu mua, cơ sở giết mổ và thương lái. Tuy chưa có cơ sở giết mổ riêng, HTX đã kết nối với một cơ sở tại Hà Nội để phục vụ hoạt động tiêu thụ.

Chia sẻ với PV Dân Việt, anh Hồng cho biết, điều quan trọng trong quá trình xây dựng mô hình không chỉ là phát triển đàn bò mà còn phải tìm cách giúp các hộ thành viên giảm chi phí, ổn định đầu ra và nâng cao hiệu quả sản xuất. Với anh, HTX phải thực sự trở thành đầu mối liên kết, cùng các hộ tháo gỡ khó khăn trong quá trình chăn nuôi.

Một hướng đi khác được HTX triển khai là xử lý chất thải chăn nuôi bằng mô hình nuôi giun trùn quế. Ban đầu, mô hình được thực hiện trên diện tích khoảng 200m², sử dụng phân bò làm nguyên liệu. Qua quá trình triển khai, việc tận dụng chất thải để tạo ra sản phẩm có giá trị kinh tế vừa góp phần giảm áp lực môi trường, vừa mở ra hướng tăng thu nhập. Một số hộ chăn nuôi cũng đã học tập, áp dụng mô hình với sự hỗ trợ của HTX.

Từ chỗ bắt đầu với quy mô nhỏ, đến nay HTX đã hình thành mạng lưới liên kết với hàng chục hộ chăn nuôi. Anh Hồng chia sẻ, năm 2025 tổng doanh thu từ hoạt động chăn nuôi của các hộ liên kết và các hoạt động sản xuất liên quan đạt khoảng 36–37 tỷ đồng.

Phát triển chế biến thực phẩm, mở rộng đầu ra cho sản phẩm

Sau khi từng bước tổ chức được vùng chăn nuôi liên kết, HTX tiếp tục tìm hướng nâng cao giá trị sản phẩm thông qua chế biến. Cuối năm 2023, cơ sở bắt đầu sản xuất thịt bò sấy, sau đó mở rộng sang các sản phẩm chế biến từ thịt lợn và một số sản phẩm khác. Đến nay, cơ sở phát triển khoảng 15 sản phẩm, trong đó có 3 sản phẩm đạt OCOP 3 sao. Các mặt hàng chủ lực gồm thịt bò sấy, da bò, bò viên; bên cạnh đó là nem chua, nem rán, xúc xích, lạp sườn và một số sản phẩm chế biến khác. Hoạt động chế biến giúp đa dạng hóa sản phẩm, tạo thêm đầu ra và giảm sự phụ thuộc hoàn toàn vào việc bán bò sống hoặc thịt tươi.

Theo anh Hồng, giai đoạn đầu đưa sản phẩm ra thị trường không dễ dàng. Thịt bò sấy của cơ sở có giá thành ban đầu khoảng 450.000 đồng/kg, giá bán khoảng 600.000 đồng/kg, cao hơn một số sản phẩm cùng loại trên thị trường. Anh cho biết, mức giá này xuất phát từ chi phí nguyên liệu và quy trình chế biến mà cơ sở lựa chọn.

Để thuyết phục khách hàng, cơ sở chú trọng nguồn gốc nguyên liệu, chất lượng sản phẩm và từng bước xây dựng thị trường tiêu thụ. Hiện sản lượng chế biến tiêu thụ bình quân khoảng 4–5 tấn mỗi tháng, tùy thời điểm. Sản phẩm được đưa tới các thị trường như Hà Nội, Bắc Ninh, Phú Thọ, Sơn La, Điện Biên; tại Thái Nguyên, hàng được phân phối qua các cửa hàng, siêu thị và đại lý, trong đó có siêu thị Minh Cầu, Hoàng Mấm, Dũng Minh, cùng một số điểm bán lẻ khác. Việc phát triển chế biến không chỉ tạo thêm nguồn thu mà còn góp phần mở rộng hoạt động của HTX, tạo việc làm thường xuyên cho nhiều người.

Anh Hồng cho biết, mức thu nhập trung bình của người lao động khoảng 9–10 triệu đồng/người/tháng, tùy vị trí công việc. Đây là nguồn thu nhập đáng kể đối với lao động tại địa phương, đồng thời giúp cơ sở duy trì đội ngũ nhân lực phục vụ sản xuất.

Điểm đáng chú ý ở mô hình sản xuất, kinh doanh này là vai trò điều phối của HTX. Các hộ thành viên đảm nhận khâu chăn nuôi, còn HTX hỗ trợ đầu vào, hướng dẫn kỹ thuật, kết nối tiêu thụ và phát triển thêm khâu chế biến. Các hoạt động này tạo mối liên hệ giữa sản xuất nguyên liệu với thị trường, qua đó mở rộng cơ hội sinh kế cho các hộ tham gia.

Đánh giá về mô hình, ông Nguyễn Viết Nam - Chủ tịch Hội Nông dân xã Điềm Thụy cho biết, HTX Chăn nuôi bò và Dịch vụ sản xuất nông nghiệp tổng hợp Nga My là một trong những mô hình tiên phong trong phát triển sản xuất nông nghiệp tại địa phương. Theo ông Nam, anh Hồng đã tích cực vận động, tập hợp các hộ nông dân, kết nối hoạt động sản xuất và từng bước mở rộng hướng phát triển cho HTX.

Hiện mô hình có khoảng 35–40 hộ thành viên tham gia; thu nhập của các hộ phụ thuộc vào quy mô chăn nuôi, chi phí đầu vào và tình hình thị trường. Các sản phẩm chế biến được chú trọng quy trình sản xuất và nguồn gốc nguyên liệu. Hội Nông dân xã sẽ tiếp tục nghiên cứu, đề xuất các hình thức hỗ trợ phù hợp, đồng thời xem xét biểu dương những hội viên tiêu biểu để khuyến khích nhân rộng các mô hình sản xuất hiệu quả.

Từ hoàn cảnh khó khăn, anh Hồng đã từng bước gây dựng cơ sở sản xuất của mình, thành lập HTX làm đầu mối tập hợp các hộ chăn nuôi, kết nối sản xuất với chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Đây là hướng đi giúp người nông dân tăng khả năng liên kết, chủ động hơn trước những biến động của thị trường và tạo thêm việc làm, thu nhập cho lao động tại địa phương.