Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành nội dung thảo luận về thảo luận về dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia. Ảnh: Quốc hội

Ngày 28/9, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Quốc hội thảo luận về dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia.

Các ý kiến tại hội nghị tập trung vào những vấn đề có tính thực tiễn cao: xác định rõ trách nhiệm của chính quyền các cấp, hoàn thiện cơ chế bảo vệ các khu vực đặc thù, mở rộng phạm vi điều chỉnh sang hạ tầng số, bảo đảm quyền lợi người dân bị ảnh hưởng và xây dựng chính sách phù hợp đối với lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ.

Phân định rõ trách nhiệm quản lý

Góp ý về Điều 2 dự thảo Luật, Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Điện Biên Lò Thị Luyến đề nghị làm rõ khái niệm “cơ quan quản lý sử dụng công trình”, theo hướng xác định đây là cơ quan, tổ chức, đơn vị được giao trực tiếp quản lý, vận hành, khai thác công trình.

Về trách nhiệm quản lý công trình an ninh tại Điều 17, đại biểu đề nghị không quy định chung trách nhiệm của UBND các cấp mà cần phân định cụ thể giữa cấp tỉnh và cấp xã, phù hợp với Luật Tổ chức chính quyền địa phương.

Theo đó, UBND cấp tỉnh có thể chịu trách nhiệm quản lý nhà nước theo địa bàn, chỉ đạo phối hợp liên xã, xử lý các vấn đề vượt phạm vi một xã, bố trí nguồn lực và phối hợp về đất đai, tái định cư. UBND cấp xã nơi có công trình tập trung vào bảo vệ địa bàn, tuyên truyền pháp luật, phát hiện và thông báo hành vi xâm phạm khu vực bảo vệ, phối hợp quản lý xây dựng, sản xuất, khai thác tài nguyên và ứng phó sự cố.

Đối với chế độ bảo vệ khu vực cấm, khu vực bảo vệ và hành lang bảo vệ tại Điều 20, đại biểu Lò Thị Luyến đề nghị rà soát kỹ các quy định liên quan đến kiểm soát người, phương tiện, hoạt động chụp ảnh, ghi hình, xây dựng, khai thác tài nguyên và phương tiện bay.

Đặc biệt, quy định về tàu bay không người lái cần được dẫn chiếu với pháp luật về phòng không nhân dân nhằm tránh tình trạng cùng một đối tượng nhưng chịu sự điều chỉnh, quản lý của các quy định khác nhau.

Một trong những vấn đề mới được các đại biểu nhấn mạnh là yêu cầu mở rộng tư duy bảo vệ công trình an ninh trong bối cảnh hạ tầng số ngày càng giữ vai trò thiết yếu.

Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH TP Cần Thơ Tô Ái Vang đề nghị rà soát phạm vi điều chỉnh của dự thảo, nghiên cứu bổ sung các công trình thuộc hạ tầng số, trung tâm dữ liệu quốc gia và hạ tầng điện toán đám mây cốt lõi có tác động trực tiếp đến an ninh quốc gia.

Theo đại biểu, nếu phạm vi bảo vệ chỉ tập trung vào đất, nước, vùng trời, pháp luật có thể bỏ sót những hạ tầng quan trọng đang vận hành trong không gian số. Nguy cơ tấn công mạng đối với các hệ thống trọng yếu không bị giới hạn bởi khoảng cách địa lý, trong khi hậu quả có thể lan rộng tới nhiều lĩnh vực.

Vì vậy, đại biểu đề nghị nghiên cứu các cơ chế bảo vệ tương ứng đối với hạ tầng số, trong đó có những yêu cầu về an toàn thông tin, kiểm soát kết nối và phòng thủ từ xa, đồng thời bảo đảm sự thống nhất với pháp luật về an ninh mạng, an ninh dữ liệu.

Đại biểu cũng đề nghị nghiên cứu quy định khung về khoảng cách bảo vệ đối với từng loại công trình, đồng thời cho phép cơ quan có thẩm quyền xác định ranh giới cụ thể theo đặc thù địa bàn. Với những khu vực đô thị hoặc nơi có mật độ dân cư cao, có thể nghiên cứu kết hợp hành lang bảo vệ vật lý với các giải pháp công nghệ.

Bảo đảm quyền lợi người dân trong vùng ảnh hưởng

Một vấn đề khác được đặt ra là tác động của các quy định bảo vệ đối với đời sống người dân, nhất là tại những công trình năng lượng, giao thông có phạm vi kéo dài qua nhiều khu dân cư.

Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH TP Cần Thơ Lê Thị Thanh Lam cho rằng việc thiết lập khu vực cấm, khu vực bảo vệ và hành lang bảo vệ đối với các công trình quy mô lớn có thể tác động trực tiếp đến sinh kế, hoạt động sản xuất và quyền sử dụng đất của người dân đã sinh sống ổn định.

Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế bồi thường, hỗ trợ, tái định cư mang tính đặc thù đối với hộ gia đình, tổ chức chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi việc thiết lập ranh giới bảo vệ công trình.

Mục tiêu, theo đại biểu, là bảo đảm yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia nhưng đồng thời không để những người nằm trong vùng ảnh hưởng phải gánh chịu bất hợp lý các hệ quả từ chính sách bảo vệ công trình.

Về chính sách đối với lực lượng bảo vệ và các tổ chức, cá nhân tham gia bảo vệ công trình tại Điều 34, đại biểu Lê Thị Thanh Lam cho rằng quy định trong dự thảo còn mang tính khái quát.

Đại biểu đề nghị nghiên cứu cụ thể hơn các chính sách về thâm niên, phụ cấp đặc thù, độc hại, nguy hiểm đối với lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ tại các địa bàn trọng điểm, biên giới, hải đảo hoặc khu vực có điều kiện tự nhiên khắc nghiệt.

Bên cạnh lực lượng trực tiếp, đại biểu cũng đề nghị bổ sung chính sách thu hút, đãi ngộ nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực an ninh, công nghệ cao, nhất là những người tham gia bảo vệ công trình thông qua các phương tiện và hệ thống kỹ thuật hiện đại.

Phân loại công trình phải gắn với yêu cầu bảo vệ

Góp ý về tiêu chí phân loại công trình tại Điều 6 và Điều 7, Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long Thạch Phước Bình đề nghị thống nhất phương pháp đánh giá mức độ quan trọng nhưng vẫn bảo đảm tiêu chí riêng cho từng nhóm công trình.

Theo đại biểu, việc đánh giá không nên chỉ căn cứ vào hậu quả trực tiếp khi công trình gặp sự cố mà cần tính đến chức năng thiết yếu, phạm vi phụ thuộc, khả năng thay thế, thời gian khôi phục và nguy cơ gây tác động dây chuyền.

Đối với công trình loại 1, đại biểu đề nghị cụ thể hóa phương pháp xác định mức độ “đặc biệt quan trọng” và khả năng gây hậu quả nghiêm trọng trên phạm vi toàn quốc. Luật có thể quy định nguyên tắc, nhóm tiêu chí, còn Chính phủ quy định các ngưỡng kỹ thuật phù hợp với từng ngành.

Đáng chú ý, đại biểu đề nghị gắn việc phân loại với các biện pháp bảo vệ được quy định trong dự thảo. Mỗi nhóm công trình cần có yêu cầu tương ứng về kiểm soát khu vực, lực lượng, phương tiện, giám sát, dự phòng và khôi phục hoạt động.

Thay mặt Bộ Công an - cơ quan chủ trì soạn thảo 3 dự án luật, Thượng tướng Lê Văn Tuyến, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an cho biết sẽ nghiêm túc tiếp thu đầy đủ các ý kiến của đại biểu Quốc hội.

Theo Thượng tướng Lê Văn Tuyến, trong thời gian ngắn, các đại biểu Quốc hội đã tham gia đóng góp nhiều ý kiến trách nhiệm, sâu sắc và toàn diện đối với 3 dự án luật. Cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ nghiên cứu tối đa các ý kiến của đại biểu Quốc hội để tiếp tục hoàn thiện các dự án luật.

Theo đó, việc hoàn thiện các dự án luật được thực hiện trên tinh thần bảo đảm rõ về phạm vi điều chỉnh, làm rõ những vấn đề cần giải thích để thống nhất trong quá trình áp dụng; đồng thời bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với các luật có liên quan.

Thượng tướng Lê Văn Tuyến cho biết, cơ quan chủ trì soạn thảo cũng sẽ rà soát các vấn đề liên quan đến thẩm quyền, chi phí, thủ tục để bảo đảm đồng bộ với các quy định pháp luật có liên quan; rà soát những nội dung về xử lý vi phạm, tài chính và thẩm quyền theo hướng phù hợp với các luật liên quan.