Chủ động trữ nước ngọt, giữ sức sống cho vườn sầu riêng  

Đồng Tháp hiện có hơn 32.100ha sầu riêng. Với loại cây trồng đặc biệt nhạy cảm với độ mặn, việc bảo đảm nguồn nước ngọt trong mùa khô không chỉ quyết định năng suất mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sự sống còn của cả vườn cây.

Rút kinh nghiệm từ những mùa hạn, mặn khốc liệt trước đây, nhiều nhà vườn đã chủ động gia cố hệ thống thủy lợi nội đồng, cải tạo ao, mương để trữ nước, đồng thời chuyển sang phương thức tưới tiết kiệm.

Tại xã Mỹ Đức Tây, ông Trần Hoàng Thiện đã cải tạo vườn dừa làm nơi trữ nước ngọt, lắp đặt hệ thống tưới phun, tưới nhỏ giọt và trồng cỏ nhung để giữ ẩm cho đất. Ông cũng chú trọng bổ sung dinh dưỡng, giúp cây tăng sức chống chịu trước khi độ mặn ngoài sông tăng cao.

Theo ông Thiện, gia đình hiện tranh thủ nguồn nước ngọt ngoài sông để tưới, đồng thời luôn duy trì lượng nước dự trữ trong hệ thống đường ống nội đồng, sẵn sàng ứng phó khi có thông báo ngăn mặn.

“Sầu riêng rất nhạy cảm với nước mặn. Chỉ cần tưới nhầm nước nhiễm mặn, cây có thể cháy lá, suy kiệt và rất khó phục hồi. Vì vậy, phải chủ động phòng ngừa từ sớm” - ông Thiện chia sẻ.

Một gốc sầu riêng, 4 bình nước: Sáng kiến chống hạn mặn  

Ở xã Hiệp Đức, ông Trần Văn Nghĩa (thường gọi là ông Mười Nghĩa), người có hơn 30 năm gắn bó với cây sầu riêng, cũng đang tất bật chuẩn bị cho mùa khô. Với gần 1ha vườn, khoảng 100 gốc sầu riêng, ông hiểu rằng chỉ cần thiếu nước trong thời gian dài, công sức chăm sóc nhiều năm có thể đổ sông, đổ biển.

Để chủ động ứng phó siêu El Niño, ông đã xây dựng hồ chứa nước ngọt dung tích 50m³, lắp hệ thống tưới tiết kiệm và chuẩn bị hàng trăm bình nhựa loại 19–20 lít.  

Điểm độc đáo trong cách làm của ông là phương pháp tưới nhỏ giọt thủ công mang tên “một gốc cây, 4 bình nước”. Tùy độ lớn của tán cây, ông đặt từ 2–4 bình nước quanh gốc, gắn van điều tiết dưới đáy để nước từ từ rỉ xuống đất, duy trì độ ẩm cho vùng rễ. Khoảng 2 ngày, khi bình cạn, ông lại châm thêm nước ngọt.

Đây không phải cách làm mới thử nghiệm. Phương pháp này từng giúp ông Mười Nghĩa cứu sống toàn bộ vườn sầu riêng 25 năm tuổi qua đợt hạn, mặn lịch sử năm 2020. Và giờ mùa hạn mặn năm nào cũng vậy, ông đều dung2v phương pháp này để bảo vệ vườn sầu riêng.

“Năm nay, dù có là siêu El nino thì tôi và vườn sầu riêng cũng vượt qua ngon lành như những vụ trước thôi” - ông Mười Nghĩa khá tự tin.

Ông Nghĩa lưu ý, khi đã đặt bình ở vị trí thích hợp thì không nên tùy tiện di chuyển. Bởi khi thiếu nước, rễ cây sẽ tự phát triển về phía có nguồn ẩm. Nếu thay đổi vị trí bình, quá trình hút nước và dinh dưỡng của rễ có thể bị ảnh hưởng, khiến cây suy yếu.

Theo kinh nghiệm của ông, nếu mương vườn còn đủ nước ngọt, nhà vườn không nên tưới dồn dập một lần rồi để mương cạn khô.

Thay vào đó, cần duy trì mực nước ổn định để rễ cây tự tìm đến nguồn ẩm. Trong điều kiện khắc nghiệt, cây có thể rụng lá, phát triển chậm nhưng vẫn giữ được sức sống để phục hồi khi mùa mưa trở lại.

Bên cạnh giải pháp giữ nước, các nhà vườn còn chủ động vệ sinh vườn, tỉa cành tạo độ thông thoáng cho tán cây, cân đối dinh dưỡng nhằm hạn chế tác động của thời tiết cực đoan.

Từ những hồ chứa nước ngọt đến hàng trăm bình nhựa tưới nhỏ giọt, mỗi cách làm đều thể hiện sự chủ động của nông dân Đồng Tháp trước thách thức thời tiết. Giữ được từng giọt nước hôm nay chính là giữ hy vọng cho những vườn sầu riêng trĩu quả ngày mai.