Chuyển đất lúa kém hiệu quả sang trồng ngô sinh khối

Trung tâm Khuyến nông tỉnh Quảng Trị triển khai mô hình “Chuyển đổi đất lúa kém hiệu quả sang trồng ngô sinh khối gắn với liên kết, tiêu thụ sản phẩm” tại các xã Trường Ninh, Trường Phú và Phong Nha, với tổng diện tích 34ha, thu hút 85 hộ dân tham gia.

Điểm đáng chú ý của mô hình là toàn bộ diện tích được liên kết tiêu thụ với Công ty Cổ phần Chăn nuôi Dương Gia Quảng Bình theo hợp đồng. Giá thu mua tối thiểu được thỏa thuận ở mức 1.080 đồng/kg tại ruộng và 1.600 đồng/kg tại nhà máy.

Tại xã Trường Ninh, Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Vạn Phúc (HTX Vạn Phúc) chuyển đổi 10ha đất lúa không chủ động nguồn nước hoặc sản xuất kém hiệu quả trong vụ Hè Thu sang trồng ngô sinh khối.

Sau khi trừ chi phí sản xuất và vận chuyển khoảng 58,5 triệu đồng/ha, lợi nhuận còn gần 13,5 triệu đồng/ha. Đây là mức hạch toán theo phương án năng suất 45 tấn/ha, không phải kết quả đồng đều trên toàn bộ diện tích chuyển đổi.

Quá trình triển khai, ông Trần Thanh Hải - Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Quảng Trị, đã trực tiếp đến kiểm tra, đánh giá kết quả mô hình, thăm hỏi, động viên các hộ dân. Việc doanh nghiệp liên kết thu mua sản phẩm ngay tại ruộng cũng góp phần tạo thuận lợi cho nông dân trong khâu tiêu thụ.

Từ thực tế triển khai, chuyển đổi đất lúa 1 vụ kém hiệu quả sang trồng ngô sinh khối gắn với hợp đồng tiêu thụ đang mở ra thêm một phương án sản xuất cho nông dân. Mô hình hướng đến nâng cao hiệu quả sử dụng đất, đa dạng hóa cây trồng và tạo nguồn thu từ những diện tích canh tác chưa phát huy hết tiềm năng.

Không phải chân ruộng lúa kém hiệu quả nào cũng phù hợp

Bên cạnh những kết quả bước đầu, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Quảng Trị lưu ý việc chuyển đổi sang trồng ngô sinh khối cần được tính toán dựa trên điều kiện thực tế của từng vùng đất. Không phải diện tích đất lúa kém hiệu quả nào cũng phù hợp với loại cây trồng này.

Mặc dù cây ngô có khả năng chịu hạn nhất định, quá trình sinh trưởng vẫn cần điều kiện đất đai phù hợp, nguồn nước bổ sung kịp thời, đồng thời bảo đảm khả năng tiêu thoát nước khi có mưa lớn, nhất là trong giai đoạn cây còn nhỏ.

Thực tế triển khai mô hình cho thấy, một số diện tích nằm ở chân ruộng thấp, dễ đọng nước khi mưa, khiến cây ngô sinh trưởng kém. Khoảng thời gian ngắn giữa hai vụ cũng khiến rơm rạ sau thu hoạch lúa chưa kịp phân hủy hoàn toàn, gây khó khăn cho khâu làm đất và đưa máy móc vào sản xuất.

Bên cạnh đó, quy mô và mức độ tập trung của diện tích canh tác, cùng với điều kiện giao thông nội đồng, là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sản xuất. Những thửa ruộng nhỏ lẻ, phân tán gây khó khăn cho việc tổ chức cơ giới hóa đồng loạt, làm tăng thời gian, nhân công và chi phí thu hoạch, vận chuyển.

Những yếu tố này có thể khiến lợi nhuận giữa các chân ruộng có sự chênh lệch, ngay cả khi cùng tham gia một mô hình sản xuất. Vì vậy, việc đánh giá khả năng thoát nước, điều kiện canh tác, tổ chức diện tích và phương án cơ giới hóa cần được thực hiện trước khi mở rộng mô hình.